Η μονομερής ενέργεια ως βήμα προς την επίλυση της σύγκρουσης· Οι περιπτώσεις Sharon και Netanyahu

Της Ελένης Λίτσα, Ερευνητική Oμάδα S.A.F.I.A.

 

Ο Ariel Sharon διαδραμάτισε έναν πρωτεύοντα ρόλο στην σύγχρονη ιστορία του Ισραήλ και ιδιαίτερα με την απόπειρά του να κάνει ένα βήμα συμφιλίωσης με τους Παλαιστίνιους, αποσύροντας του εποίκους από τη Λωρίδα της Γάζας. Ο Benjamin Netanyahu είναι ο σημερινός Πρωθυπουργός του Ισραήλ και η μέχρι τώρα πολιτική του τον έχει καταδείξει ως μια ιδιαίτερα σημαντική φιγούρα για την ιστορία του Ισραήλ. Η μονομερής απόσυρση των Ισραηλινών εποίκων από τη Λωρίδα της Γάζας τον Αύγουστο του 2005 θεωρήθηκε από κάποιους ότι μπορεί να δώσει λύση στο πρόβλημα. Το ότι ο Netanyahu αναφέρθηκε,  σε πρόσφατη δήλωσή του, σε παραχώρηση πολιτικού  ελέγχου στους Παλαιστινίους, θεωρείται από κάποιους προσπάθεια για εξεύρεση λύσης.

Ο Ariel Sharon ήταν ένας βασικός παράγοντας στην ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις από το 1953 δίπλα στον  πρώτο Ισραηλινό πρωθυπουργός David Ben-Gurion[1] και στο πλευρό του Rabin,[2] ενώ διετέλεσε υπουργός εθνικής άμυνας.[3]

Κατά τον πόλεμο των 6 ημερών έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο αιγυπτιακό μέτωπο, βοηθώντας το Ισραήλ να κερδίσει μια ιδιαίτερα σημαντική μάχη.[4] Το 2000 ως ηγέτης πλέον του ακροδεξιού κόμματος Likud επισκέφτηκε  το Όρος του Ναού[5]. Η επίσκεψη του αυτή αποτέλεσε την αφορμή για να ξεσπάσει η δεύτερη παλαιστινιακή εξέγερση.[6]Ο Sharon ξεχώρισε ως πολιτικός και εξελέγη πρωθυπουργός του Ισραήλ το 2001 και υπηρέτησε μέχρι το 2006.[7] Είχε μιλήσει για το αναπόφευκτο της δημιουργία του Παλαιστινιακού κράτους.

Τον Οκτώβριο του 2002 πρότεινε την επέκταση ενός αμφιλεγόμενου τείχους στην Δυτική όχθη, ενώ στην αρχή είχε αντιταχθεί σε αυτή την επέκταση.[8] Το τείχος αυτό θα κατευθυνόταν προς την κοιλάδα του Ιορδάνη , κοντά στα σύνορα με την Ιορδανία και είχε σκοπό να κρατήσει απέξω τους Παλαιστίνιους καμικάζι. Όμως όχι μόνο δε μείωσε τους μαχητές προς το Ισραήλ αλλά διαμόρφωσε τα σύνορα για ένα μελλοντικό Παλαιστινιακό κράτος, έστω κι αν ο ίδιος το οραματίστηκε με περιορισμένη κυριαρχία.[9]

Τον Ιανουάριο του 2003 εκλέχθηκε ξανά μάλιστα με μεγάλη θετική απόκλιση για τη δεύτερη θητεία του ως πρωθυπουργός.[10] Η ψηφοφορία απεικόνιζε μια σημαντική μετατόπιση μέρους της αριστεράς και του κέντρου προς τη δεξιά  μετά από τα δύο χρόνια τρομοκρατικών επιθέσεων, ως αποτέλεσμα της παλαιστινιακής  εξέγερσης.[11]

Τον Αύγουστο του 2005 αφού προχώρησε στην εκκένωση της Γάζας από Ισραηλινούς εποίκους, ακολούθησαν μήνες επιχειρηματολογίας και πολιτικών ελιγμών, όπου οι ισραηλινές δυνάμεις κινούνταν χωρίς όπλα κατά τη βούληση της κυβέρνησης. Ο στόχος της ήταν να εγκαταλείψει μέρος  του εδάφους που είχε καταλάβει στον πόλεμο του 1967 και αυτό που οι Παλαιστίνιοι  θεωρούν δικό τους μελλοντικό κράτος.[12] Ενώ υπήρξε μια μικρή αναταραχή στη Γάζα, ένας Ισραηλινός έποικος στη Δυτική Όχθη άρπαξε ένα όπλο από μια φρουρά κοντά στον οικισμό της Shiloh και άνοιξε πυρ εναντίον Παλαιστινίων εργαζομένων. Ο έποικος, Asher Weiss, 40 ετών,  σκότωσε τέσσερις Παλαιστίνιους και τραυμάτισε άλλον έναν. Aκολούθησαν εχθροπραξίες από Παλαιστινίους και συγκεκριμένα την Hamas, η οποία υποσχέθηκε ότι θα εκδικηθεί τους Ισραηλινούς μετά από αυτό το τραγικό γεγονός. Ο ίδιος ο Sharon καταδίκασε αυτές τις ενέργειες ως πράξεις «Εβραϊκής τρομοκρατίας», ενώ η Παλαιστινιακή Αρχή συνεργάστηκε με το Ισραήλ.[13] Οι Ισραηλινοί έποικοι δεν ήθελαν να εγκαταλείψουν τις εστίες και το συμβάν με πρωταγωνιστή τον Asher καταδεικνύει το σημείο απελπισίας που είχαν φτάσει οι έποικοι ώστε να καταφύγουν στη βία.

Η πράξη αυτή του Sharon δημιούργησε ένα ισχυρό σοκ στους Ισραηλινούς και ανέτρεψε τις ζωές τόσο των εποίκων όσο και των Ισραηλινών που έβλεπαν τον κόσμο να αφήνει τα σπίτια του και να εγκαθίσταται σε νέα γη προσπαθώντας να χτίσει τη ζωή του από την αρχή. Σε  ιδιαίτερα τεταμένο κλίμα έμπειροι στρατιώτες και αστυνομικοί  προσπαθούσαν πρώτα  να διαπραγματευθούν αποχωρήσεις κατά την βούληση των εποίκων και  αργότερα κατέφυγαν σε εκτεταμένες εκκενώσεις σε διάφορους οικισμούς και σε ορισμένες περιπτώσεις, σέρνοντας τους γονείς μακριά, μπροστά από τα φοβισμένα παιδιά τους. Το μεγαλύτερο βέβαια πλήγμα ήταν για τους έποικους, οι οποίοι εκτός ότι τον θεωρούσαν εχθρό αναγκάστηκαν να αφήσουν τις εστίες τους και τις ζωές που είχαν ήδη στους εποικισμούς. Κάποιοι χαρακτήρισαν ειρηνευτή τον Sharon και κίνηση έκπληξη του Ισραήλ αυτή τη μονομερή ενέργεια.

Μετά τα γεγονότα του 2005, ο Sharon ιδρύει δικό του κόμμα, το “Kadima” ή αλλιώς “Forward” δηλαδή προς τα εμπρός , το οποίο ονομάστηκε Εθνικό Κόμμα Ευθύνης[14], θέλοντας να διαφοροποιήσει το Likud από την απόφαση που πήρε. Ο Sharon πίστευε ακλόνητα ότι το βάρος της κατοχής δεν αντισταθμίζεται από τα οφέλη της  και αυτό δεν μπορούσε να συνεχιστεί, ότι η εξάρτησηπό τη διεθνή κοινότητα έφερε την καταστροφή του Ισραήλ και ότι οι Εβραίοι πρέπει να διεκδικήσουν και να υπερασπιστούν τις  συλλογικές τους ανάγκες, χωρίς αμηχανία ή φόβο μομφής και η στρατηγική δύναμη του Ισραήλ δεν εξαρτάται από το μέγεθος της επικράτειάς του, αλλά από τη νομιμότητά της, την εσωτερική συνοχή του κράτους, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Θεωρούσε ότι οι Ισραηλινοί πρέπει να είναι ανεξάρτητοι ώστε να διεκδικήσουν και να υπερασπιστούν τις συλλογικές τους ανάγκες. Βασικός στόχος του ήταν  η εξασφάλιση ενός βιώσιμου και ισχυρού κράτους για τον εβραϊκό λαό στην ιστορική τους πατρίδα. Ήταν αυτός που έχτισε αρκετούς  οικισμούς και ήθελε να είναι αυτός που θα τους καταστρέψει, ή τουλάχιστον να ξεκινήσει αυτή τη διαδικασία.[15]

Από την άλλη πλευρά ο Netanyahu σε σχέση με τον Sharon ανάφερε μια πιθανότητα παραχώρησης πολιτικού  ελέγχου στους Παλαιστινίους.[16] Ο Netanyahu διετέλεσε πρωθυπουργός από το 1996 ως το 1999 και επανεξελέγη το 2013 και το 2015. Το 1988, γίνεται μέλος της Knesset με το ακροδεξιό κόμμα  Likud, ενώ το 1993 εκλέγεται πρόεδρος του κόμματος και υπηρετεί ως επικεφαλής της αντιπολίτευσης.[17] Στις διαπραγματεύσεις του με τους Παλαιστινίους, και συγκεκριμένα στις διαπραγματεύσεις με τον Mahmud Abbas, στις συμφωνίες Wye River του 1998, ο Netanyahu υιοθέτησεια πολιτική αμοιβαιότητας.[18] Παράλληλα κεντρικός άξονας της πολιτικής του όσον αφορά στην επίλυση της αραβο-ισραηλινής σύγκρουσης υπήρξε η (λεγόμενη) «πολιτική των τριών όχι»: όχι στην απόσυρση από τα Υψώματα του Γκολάν, όχι στη συζήτηση σχετικά με την Ιερουσαλήμ και όχι σε διαπραγματεύσεις με προϋποθέσεις. Πριν την επανεκλογή το 2015 δεν αποδέχεται τη δημιουργία Παλαιστινιακού Κράτους.[19]

Τον περασμένο Νοέμβριο με ομιλία του στο CAP[20] δήλωσε ότι τα δυο κράτη είναι λύση για αυτόν μέσω της παραχώρησης πολιτικού ελέγχου εδαφών στους Παλαιστινίους.[21] Ο Netanyahu μετά από αυτή τη δήλωση προκάλεσε αντιδράσεις. Η αλήθεια είναι ότι η δήλωσή του ήταν αρκετά ασαφής καθώς  δεν προσδιόρισε το έδαφος στο οποίο αναφέρεται και  δεν όρισε τι θα αποτελούσε Παλαιστινιακό πολιτικό έλεγχο εδάφους. Είναι λογικό ότι οι Παλαιστίνιοι πιθανόν να μην θεωρήσουν ως παραχώρηση μια παράδοση με συνεχή ισραηλινό έλεγχο ασφαλείας. Τον περασμένο Δεκέμβριο απηύθυνε λόγο στο Saba Forum[22] και τόνισε ότι ο στόχος είναι ένα αποστρατικοποιημένο παλαιστινιακό κράτος δίπλα σε ένα εβραϊκό κράτος, αλλά οι Παλαιστίνιοι αρνούνται να αναγνωρίσουν ένα Εβραϊκό κράτος κάτω από οποιαδήποτε σύνορα.[23]

Η αντίδραση του αρχηγού της αντιπολίτευσης Isaac Herzog δεν άργησε να έρθει. Ο ίδιος επανειλημμένα έχει επικρίνει τον Netanyahu για τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τους Παλαιστινίους που δεν έχουν φέρει κανένα αποτέλεσμα. Επίσης έχει κατηγορήσει αυτόν και τον πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής Mahmud Abbas  για τις αυξημένες εντάσεις που έχουν προκαλέσει θανατηφόρα βία μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων στην Ιερουσαλήμ και αλλού. Θεωρεί τον εαυτό του και το κόμμα του ως την εναλλακτική λύση[24] και μάλιστα στις 19 Ιανουαρίου αποκάλυψε το νέο του σχέδιο σε ομιλία του στο ετήσιο συνέδριο του  Ινστιτούτου Σπουδών Εθνικής Ασφάλειας στο Τελ Αβίβ. Το σχέδιο του βασίζεται στην υπόθεση ότι είναι αδύνατο να εφαρμοστεί μια λύση δύο κρατών στο άμεσο μέλλον, γιατί ο πρωθυπουργός  του Ισραήλ και ο Παλαιστίνιος πρόεδρος είναι τόσο επιφυλακτικοί να κινηθούν  προς αυτή την κατεύθυνση και για αυτό προτείνει κάτι διαφορετικό. [25]

Η αναφορά του Netanyahu στην παραχώρηση πολιτικού ελέγχου στους Παλαιστινίους θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως προσπάθεια εκτόνωσης των εντάσεων, ενώ ο Sharon το 2005 προχώρησε σε μια μονομερή ενέργεια με την εκκένωση της Γάζας από τους Ισραηλινούς εποίκους.  Πέρα από τον πολιτικό σκοπό που εξυπηρετούσε η ενέργεια αυτή, προκάλεσε μια κοινωνική αναταραχή μεταξύ των Ισραηλινών. Ο Sharon ήθελε ένα ασφαλές Εβραϊκό κράτος μακριά από τρομοκρατικά και βίαια γεγονότα και το ίδιο επιδιώκει ο Netanyahu. Αυτό που είναι εξίσου σημαντικό είναι ότι ο Netanyahu επιθυμεί ένα αποστρατικοποιημένο Παλαιστινιακό κράτος με σκοπό να εξασφαλίσει μια ασφαλή επιβίωση για το λαό του μακριά από αυτό που θεωρεί τρομοκρατία εκ μέρους της Παλαιστίνης. Η πιθανότητα  να συμβούν ξανά τα γεγονότα του 2005 είναι πολύ μικρή σύμφωνα με το Netanyahu, το μέλλον όμως θα επιβεβαιώσει ή θα αμφισβητήσει αυτή του την δήλωση.

 

 

 

[1] New York  Times, News Staff.  (1982). http://www.nytimes.com/1982/08/13/world/sharontheisraelistrategistlearnedhisvaluesasyouthguninhand.html. Διαθέσιμο σε:http://www.nytimes.com/1982/08/13/world/sharontheisraelistrategistlearnedhisvaluesasyouthguninhand.html (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016)

[2] Wasserstein, B. (2015). Encyclopaedia Britannica. Διαθέσιμο σε: http://www.britannica.com/biography/ArielSharon (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[3] Wasserstein, B. (2015). Encyclopaedia Britannica. Διαθέσιμο σε:http://www.britannica.com/biography/ArielSharon (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[4] BENNETT, J. (2004). The New York Times Magazine. Διαθέσιμο σε: http://www.nytimes.com/2004/08/15/magazine/sharonswars.html?pagewanted=all&src=pm(Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[5] Jewish Virtual Library, News Staff (2015). Jewish Virtual Library. Διαθέσιμο σε: http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/Mount.html (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[6] BRONNER, E. (2014). International New York Times. Διαθέσιμο σε: http://www.nytimes.com/2014/01/12/world/middleeast/arielsharonfiercedefenderofastrongisraeldiesat-85.html (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[7] Wasserstein, B. (2015). Encyclopaedia Britannica. Διαθέσιμο σε:http://www.britannica.com/biography/ArielSharon (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[8] MYRE, G. (2003). International New York Times. Διαθέσιμο σε: http://www.nytimes.com/2003/10/25/world/sharonsaysisraelmayextendbarrierdeeperinwestbank.html (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[9] ROHDE, D. (2002). International New York Times. Διαθέσιμο σε: http://www.nytimes.com/2002/05/07/international/middleeast/07FENC.html (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[10] CNN, W. (2003). CNN WORLD. Διαθέσιμο σε: http://edition.cnn.com/2003/WORLD/meast/01/28/israel.elex/ (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[11] Intifada, λαϊκή εξέγερση με σκοπό την απελευθέρωση από την ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών.

[12] ERLANGER, S. (2005). International New York Times. Διαθέσιμο σε: http://www.nytimes.com/2005/08/18/world/middleeast/tearfullybutforcefullyisraelremovesgazasettlers.html?_r=0 (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[13] ERLANGER, S. (2005). International New York Times. Διαθέσιμο σε:http://www.nytimes.com/2005/08/18/world/middleeast/tearfullybutforcefullyisraelremovesgazasettlers.html?_r=0 (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[14] International New York Times, News Staff. (2005). International New York Times. Διαθέσιμο σε: http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C02E7DF1731F936A15752C1A9639C8B63&scp=3&sq=kadima&st=nyt (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[15] BRONNER, E. (2014). International New York Times. Διαθέσιμο σε: http://www.nytimes.com/2014/01/12/world/middleeast/arielsharonfiercedefenderofastrongisraeldiesat-85.html?hp&_r=1 (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[16] Jewish Telegraphic Agency, News Staff. (2015). Jewish Telegraphic Agency. Διαθέσιμο σε: http://www.jta.org/2015/11/12/news-opinion/united-states/in-talk-with-progressives-netanyahu-suggests-israel-could-withdraw-unilaterally (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[17] Haaretz, News Staff. (2016). Haaretz. Διαθέσιμο σε: http://www.haaretz.com/misc/tags/Benjamin%20Netanyahu-1.476753 (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[18] Haaretz, News Staff. (2016). Haaretz. Διαθέσιμο σε: http://www.haaretz.com/misc/tags/Benjamin%20Netanyahu-1.476753 (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[19] Haaretz, News Staff (2016). Haaretz. Διαθέσιμο σε: http://www.haaretz.com/misc/tags/Benjamin%20Netanyahu-1.476753 (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[20] Center for American Progress

[21] Roberts, D. (2015). The Guardian. Διαθέσιμο σε: http://www.theguardian.com/world/2015/nov/10/israelnetanyahustrugglesrelationsliberalscenteramericanprogress (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[22] Brookings, News Staff (2015). Brookings. Διαθέσιμο σε: http://www.brookings.edu/events/2015/12/04-saban-forum-2015-israel-us-yesterday-today-tomorrow (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[23] Avraham, R. (2015). Jerusalem Online. Διαθέσιμο σε: http://www.jerusalemonline.com/news/middle-east/israeli-palestinian-relations/netanyahu-the-solution-is-a-demilitarized-palestinian-state-beside-israel-17604 (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[24] GLADSTONE, R. (2015). International New York Times. Διαθέσιμο σε: http://www.nytimes.com/2015/11/12/world/middleeast/israelioppositionleaderwithholdsjudgmentonnetanyahususvisit.html (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

[25] Mualem, M. (2016). Al Monitor. Διαθέσιμο σε: http://www.almonitor.com/pulse/originals/2016/01/israelherzogdiplomaticplanseparationpalestinesecurity.html (Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου, 2016).

Απάντηση