Ο κινεζικός ευνοιοκρατικός καπιταλισμός: H δυναμική της παρακμής του καθεστώτος

Scroll down to content

Του Minxin Pei , «China’s Crony Capitalism: The Dynamics of Regime Decay»

Σε μετάφραση της Έλενας Μιχαηλίδη, Ερευνητική Ομάδα S.A.F.I.A.

Σε επιμέλεια της Σοφίας Γκαβαρδίνα, Συντονίστρια Ερευνητικής Ομάδας S.A.F.I.A. – τομέας Κίνας

2/10/2016

 

Οι Κινεζικές πολιτικές ελίτ που συνεργάζονται με ιδιώτες επιχειρηματίες δεν θα δυσκολεύονταν να καταλάβουν τον Willie Hutton, ο οποίος σύμφωνα με πληροφορίες δήλωνε ότι λήστευε τράπεζες επειδή εκεί ήταν το μέρος όπου βρίσκονται τα χρήματα. Με το να διαμορφώνουν πυκνά δίκτυα συνδέσμων (“guanxi”) με ιδιώτες επιχειρηματίες, οι δημόσιοι υπάλληλοι καταφέρνουν να αποκομίζουν προσοδοφόρα απόδοση με τη μετατροπή της δημόσιας εξουσίας με την οποία έχουν επιφορτισθεί σε μέσο για να καρπώνονται ιδιωτικά οφέλη, όπως τονίζει ο Xi Jinping, γενικός γραμματέας του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος.

Η οικονομία της συνεργασίας μεταξύ πολιτικών ελίτ και ιδιωτών επιχειρηματιών σε ένα μονοκομματικό καθεστώς είναι σαφής. Η πολιτική δύναμη που ασκείται από τους υπαλλήλους σε ένα μονοκομματικό κράτος μπορεί γρήγορα να μετατραπεί σε τεράστιο πλούτο. Ωστόσο, αυτή η μετατροπή είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί χωρίς τη σύμπραξη συνεργατών στον ιδιωτικό τομέα. Οι περισσότεροι Κινέζοι αξιωματούχοι που έχουν τη δυνατότητα να κατάσχουν κρατικά περιουσιακά στοιχεία, έχουν επίσης και σημαντικά εφάπαξ έξοδα -τις δια βίου επενδύσεις τους για τις πολιτικές τους καριέρες στο κόμμα.

Η εγκατάλειψη μιας προσοδοφόρας καθεστωτικής θέσης δεν είναι ελκυστική. Αυτό εξηγεί γιατί τα μέλη της οικογενείας αυτών των υπαλλήλων, αλλά όχι οι ίδιοι οι υπάλληλοι, απασχολούνται στον ιδιωτικό τομέα. Οι Κινεζικές πολιτικές ελίτ έχουν ένα ακόμα μειονέκτημα όσον αφορά τη μετατροπή της μονοπωλιακής πολιτικής δύναμης σε οικονομικό πλούτο: τη έλλειψη των αναγκαίων επιχειρηματικών ικανοτήτων ώστε να  συνειδητοποιήσουν τη συνολική αγοραία αξία των κρατικών περιουσιακών στοιχείων υπό τον έλεγχό τους. Ακόμα και για αυτούς που μπορεί να έχουν τέτοιες ικανότητες, το να απαρνούνται ανοιχτά μια επιτυχημένη και πολλά υποσχόμενη πολιτική καριέρα φέρει τεράστια ρίσκα. Από την εμπειρία τους θα καταλάβουν ότι ιδιωτικός πλούτος  που δεν συνδέεται με την πολιτική δύναμη είναι εγγενώς μη ασφαλής στα χέρια ενός ληστρικού καθεστώτος. Ακόμα σημαντικότερο, με το να αποχωρήσουν από το κόμμα μπορεί ακόμα να προκαλέσουν την οργή του εξαιτίας της επίδειξης απείθειας εκ μέρους τους. Αυτό ίσως εξηγεί γιατί μόνο σχετικά λίγοι υπάλληλοι έχουν επιλέξει το xiahai, το να στραφούν, δηλαδή, στο εμπόριο.

Γι’ αυτό το λόγο, η βέλτιστη λύση για τους υπαλλήλους που είναι πρόθυμοι να αποκομίσουν αρκετά χρήματα από την πολιτική τους δύναμη είναι να βρουν θέσεις σε επιχειρήσεις για τα κοντινότερα οικογενειακά τους  πρόσωπα ή να βρουν συνεταίρους στον ιδιωτικό τομέα. Αυτή η στρατηγική επιτρέπει σε αυτούς τους υπαλλήλους να  παραμείνουν στο καθεστώς και ταυτόχρονα να συγκεντρώνουν πλούτο με χρήση της κομματικής τους δύναμης. Για ιδιώτες επιχειρηματίες η συνεργασία αυτή είναι επίσης ελκυστική γιατί μπορεί να ξεκλειδώσει την τεράστια αξία που είναι ενσωματωμένη στα κρατικά περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται υπό τον έλεγχο των υπαλλήλων αυτών. Φυσικά, η αθέμιτη συνεργασία με Κινέζους δημόσιους υπαλλήλους μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια τόσο της περιουσίας όσο και της ελευθερίας τους, σε περίπτωση που αποκαλυφθούν οι εγκληματικές τους δραστηριότητες. Αλλά σε γενικές γραμμές αξίζει το ρίσκο γιατί για ιδιώτες επιχειρηματίες η πιθανότητα ενός απροσδόκητου κέρδους από μια τέτοια αθέμιτη συνεργασία είναι δυσανάλογα ανώτερη της κομματικής τους πτώσης σε περίπτωση που τους ανακαλύψουν.

Αυτή η πειστική λογική έχει κάνει τον συγκερασμό δύναμης και χρήματος το καθοριστικό χαρακτηριστικό του ευνοιοκρατικού καπιταλισμού, ή καπιταλισμού των διαπλεκόμενων συμφερόντων. Στην πράξη, αυτή η ένωση εκδηλώνεται με τη συνεργασία ανάμεσα στους κυβερνητικούς υπαλλήλους που ελέγχουν τον καταμερισμό και τη διάθεση πολύτιμων πολιτειακών περιουσιακών στοιχείων και οικονομικών αποθεμάτων και τους ιδιώτες επιχειρηματίες που προσπαθούν να καρπωθούν αυτά τα περιουσιακά στοιχεία. Αν και τα επίσημα στοιχεία που αφορούν τη διαφθορά δεν προσφέρουν πολλές πληροφορίες για τη συμπαιγνία μεταξύ δημοσίων υπαλλήλων και ιδιωτών επιχειρηματιών, είναι λογικό να υποθέσει κανείς ότι αυτές οι δραστηριότητες αποτελούν ένα πολύ μεγάλο μερίδιο όλων των αποκαλυφθέντων υποθέσεων διαφθοράς, γιατί η διαφθορά αθέμιτης συνεργασίας αποτελεί περίπου το 40% των υποθέσεων διαφθοράς σε μερικές κοινότητες και επίσης επειδή η εμπορική δωροδοκία, η οποία κατηγοριοποιείται ως ένα από τα εγκλήματα που διαπράττονται  με χρήση της κυβερνητικής θέσης κάποιου («zhiwu fanzui»), όταν ο αποδέκτης είναι δημόσιος υπάλληλος, ευθύνεται για μια μεγάλη μερίδα υποθέσεων διαφθοράς. Η εργασιακή αναφορά του Γενικού Εισαγγελέα της Κίνας το 2013 αποκάλυψε ότι, κατά τη διάρκεια της πενταετίας 2008-2012, η Κινεζική Εισαγγελία κατέθεσε 165.787 υποθέσεις «zhiwu fanzui» που ενέπλεκαν 218.639 άτομα, συμπεριλαμβανομένων 13.173 δημοσίων υπαλλήλων, που καταλάμβαναν  το αξίωμα του διοικητή ή «chu» και πάνω (950 και 30 από αυτούς ήταν αντίστοιχα υπάλληλοι επιπέδου κυβερνητικού ή νομαρχιακού ή επαρχιακοί ή υπουργικοί δημόσιοι υπάλληλοι). Με βάση ετήσια στοιχεία που παρέχονται από την Κινεζική Ανώτατη Εισαγγελία, κοντά στο 60% των υποθέσεων στην κατηγορία του «zhiwu fanzui» αποτελούν «κορυφαίες» υποθέσεις υπεξαιρέσεων και δωροδοκιών  που καλύπτουν παραπάνω από 50.000 γεν. Για παράδειγμα, το 2011 η Κινεζική κυβέρνηση άσκησε δίωξη κατά 32.567 υποθέσεων κατηγοριοποιημένων ως «εγκλήματα που έχουν διαπραχθεί από το γραφείο κάποιου». Οι υποθέσεις εμπορικής δωροδοκίας στην «εκμετάλλευση φυσικών πόρων, εμπόριο στα δικαιώματα ιδιοκτησίας και δημόσιες συμβάσεις» αφορούσαν 10.542 υποθέσεις. Από τις 32.567 υποθέσεις «εγκλημάτων που διεπράχθησαν με τη χρήση της κυβερνητικής θέσης κάποιου», 18.464(57%) χαρακτηρίστηκαν ως «σημαντικές υποθέσεις υπεξαίρεσης και δωροδοκίας».

Σημαντικά ευρήματα

Μια σύνοψη των κυρίων χαρακτηριστικών για τις 50 υποθέσεις που αποκαλύφθηκαν από τα ΜΜΕ από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 παρέχει χρήσιμα στοιχεία για την αθέμιτη συνεργασία ανάμεσα σε δημοσίους υπαλλήλους και ιδιώτες επιχειρηματίες. Η φύση των βασικών δραστηριοτήτων διαφθοράς –σε μορφή εμπορικής δωροδοκίας- και οι υψηλότερες τάξεις των κυρίων δραστών πιθανόν αντιπροσωπεύουν τα μεγαλύτερα ποσά του συνολικού εισοδήματος από διαφθορά, που προκύπτει από δημοσίους υπαλλήλους οι οποίοι συνεργάζονται αθέμιτα με επιχειρηματίες παρά από δημοσίους υπαλλήλους που πωλούν κυβερνητικές θέσεις (αν και το εισόδημα από τη δραστηριότητα αυτή («maiguan») αποτελούσε λιγότερο από το μισό του συνολικού εισοδήματος από διαφθορά στις περισσότερες περιπτώσεις).

Όσον αφορά τη γεωγραφική εκπροσώπηση, οι κύριοι δράστες ήταν από 21 επαρχίες, γεγονός που προδίδει ότι η αθέμιτη συνεργασία ανάμεσα σε δημοσίους υπαλλήλους και επιχειρηματίες είναι εθνικό φαινόμενο.

Μια εμφανής πτυχή των στοιχείων που παρέχονται για τις 50 υποθέσεις των διεφθαρμένων δημοσίων υπαλλήλων που συνεργάζονται με ιδιώτες επιχειρηματίες είναι η μακρά διάρκεια της διαφθοράς και η υψηλή πιθανότητα της προαγωγής των κυρίων δραστών ακόμα και όταν ασχολούνται με δραστηριότητες διαφθοράς. Η μέση διάρκεια της διαφθοράς (ανάμεσα στην έναρξη των δραστηριοτήτων διαφθοράς και στη σύλληψη) σε αυτές τις υποθέσεις είναι 8 χρόνια, ένα χρόνο παραπάνω από τις υποθέσεις πώλησης θέσεων και αθέμιτης συνεργασίας ανάμεσα σε στελέχη κρατικών επιχειρήσεων (7 χρόνια). Από τους 50 κύριους δράστες που συνεργάστηκαν αθέμιτα με ιδιώτες επιχειρηματίες, 42 προήχθησαν ενώ διέπρατταν εγκλήματα. Η σχετικά μακρά διάρκεια της διαφθοράς και η υψηλή πιθανότητα της προαγωγής (84%) υποδεικνύουν ότι ο κίνδυνος εντοπισμού είναι χαμηλός.

Με βάση τους τομείς στους οποίους προκύπτει η αθέμιτη συνεργασία ανάμεσα σε δημοσίους υπαλλήλους και ιδιώτες επιχειρηματίες, το δείγμα μας επιβεβαιώνει την υπόθεσή μας ότι η προσβολή των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων και οι εγκρίσεις πολλών υπηρεσιών απαιτούν αθέμιτη συνεργασία, τόσο σε γραφειοκρατικά πλαίσια, όσο ανάμεσα σε γραφειοκράτες και ιδιώτες επιχειρηματίες.

Όσον αφορά τον τομέα των υποδομών και κατασκευών, τα μισθώματα περιέχονται στο μεγάλο μέγεθος των συμβολαίων. το κόστος του πληθωρισμού, και την υποδεέστερη ποιότητα.

Αναφορικά με τις τελευταίες θέσεις που κατείχαν πριν συλληφθούν, ένας μεγάλος αριθμός (18) ήταν γραμματείς κομμάτων δημοτικού και επαρχιακού επιπέδου, οι πιο ισχυροί πολιτικοί σε αυτές τις δικαιοδοσίες και 8 ήταν δήμαρχοι και αναπληρωτές εκτελεστικοί δήμαρχοι, δημόσιοι υπάλληλοι απευθείας στον έλεγχο τοπικών οικονομικών θεμάτων. Τοπικοί αρχηγοί κομμάτων έχουν τοποθετηθεί καλά για να αποκτήσουν κεφάλαιο από τη σχεδόν δικτατορική τους δύναμη, όπως εξηγείται από το μοντέλο μας της κάθετης συμπαιγνίας. Καθώς ασκούν κυριολεκτικά αδιαφιλονίκητη επιρροή στον διορισμό των δημοσίων υπαλλήλων-κλειδί στα τοπικά διοικητικά πρακτορεία (σε πολλές περιπτώσεις διορίζοντας αυτούς που τους δωροδοκούν, κατ’ αυτόν τον τρόπο κερδίζοντας την πίστη τους),μπορούν εύκολα να ζητήσουν από αυτούς τους δημοσίους υπαλλήλους να βοηθήσουν τους ιδιώτες επιχειρηματίες που τους έχουν δωροδοκήσει. Ο μόνος δημόσιος υπάλληλος που έχει άμεση διαχειριστική ευθύνη στην τοπική κυβέρνηση είναι ο δήμαρχος ή ο επαρχιακός δικαστής. Αν και έχουν την ικανότητα να συνεργάζονται αθέμιτα με υφιστάμενούς τους δημοσίους υπαλλήλους σε τοπικά διοικητικά πρακτορεία, είναι λιγότερο ικανοί να απαιτήσουν συμμόρφωση από τους υφιστάμενούς τους γιατί δεν ελέγχουν τον διορισμό προσωπικού. Αυτός είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο η πλειοψηφία των κυρίων δραστών στην μελέτη μας για τη συμπαιγνία ανάμεσα σε δημοσίους υπαλλήλους και μεταξύ δημοσίων υπαλλήλων και ιδιωτών επιχειρηματιών είναι αρχηγοί κομμάτων σε δήμους και νομούς.

Τα στοιχεία από τις 50 υποθέσεις αθέμιτης συνεργασίας ανάμεσα σε δημοσίους υπαλλήλους και ιδιώτες επιχειρηματίες επίσης επιβεβαιώνουν το συνολικό θετικό συσχετισμό ανάμεσα στο μεγάλο όριο ηλικίας στο Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα (CCP) και το συνολικό εισόδημα από διαφθορά: οι δημόσιοι υπάλληλοι σε υψηλότερες τάξεις αποκτούν μεγαλύτερο εισόδημα διαφθοράς από όσους βρίσκονται σε χαμηλότερες τάξεις.

Στους ανώτατους δημοσίους υπαλλήλους παρατηρείται διαφθορά κατά μεγαλύτερα διαστήματα κατά τη διάρκεια των οποίων μπορούν να αποκομίσουν περισσότερα παράνομα έσοδα. Επιπροσθέτως, αποκτούν περισσότερη δύναμη, η οποία τους επιτρέπει να εξαργυρώνουν μεγαλύτερες χάρες για μεγαλύτερες δωροδοκίες. Ωστόσο, υφιστάμενοι δημόσιοι υπάλληλοι που μπορούν να καθορίσουν τη διάθεση κρατικών περιουσιακών στοιχείων, όπως γη, ορυχεία, και κρατικές επιχειρήσεις έχουν επίσης σημαντική ικανότητα να αυξήσουν το εισόδημα διαφθοράς τους. Ωστόσο, οι δημόσιοι υπάλληλοι που απέκτησαν μικρότερο συνολικό εισόδημα διαφθοράς μπορεί να έχουν ένα όφελος παρηγοριάς: ελαφρύτερη ποινή. Ως συνήθως, η σκληρότητα της ποινής για δημοσίους υπαλλήλους που συλλαμβάνονται για διαφθορά με ιδιώτες επιχειρηματίες βασίζεται κυρίως στο συνολικό ποσό του εισοδήματος διαφθοράς. Από τους 25 κύριους δράστες των οποίων το εισόδημα διαφθοράς ήταν στο ή υπό το μέσο όριο των 9,5 εκατομμυρίων γεν, μόνο 6(24%) καταδικάστηκαν σε ισόβιες ποινές, αναβληθείσες ποινές καταδίκης σε θάνατο ή ποινές θανάτωσης. Εν αντιθέσει, από τους 25 δημοσίους υπαλλήλους με πάνω από το μέσον εισόδημα διαφθοράς, ξέρουμε τις ποινές για 22. Σε 18 από αυτούς δόθηκαν ισόβιες ποινές, αναβληθείσες θανατικές ή θανάτου. Αυτό που είναι αξιοσημείωτο για την τιμωρία των διεφθαρμένων δημοσίων υπαλλήλων είναι ότι μόνο ένας μικρός αριθμός από αυτούς εκτελέστηκε στην πραγματικότητα, γιατί οι αναβληθείσες θανατικές καταδίκες μετατρέπονται πάντα σε ισόβιες ποινές. Στο δείγμα μας, μόνο 4 δημόσιοι υπάλληλοι, όλοι από τους οποίους διέπραξαν ιδιαιτέρως φοβερά εγκλήματα, ακόμα και για τα δεδομένα του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος, έλαβαν τη θανατική ποινή.

Πηγή: http://nationalinterest.org/feature/chinas-crony-capitalism-the-dynamics-regime-decay-17905

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: