Πυρηνικά της Κίνας και της περιφέρειάς της 

Scroll down to content

Παναγιώτα Βασιλοπούλου, Ερευνητική Ομάδα S.A.F.I.A. – Τομέας Κίνας

 

Εισαγωγή 

Στην Ασία βρίσκονται  τέσσερα από τα εννέα πυρηνικά εξοπλισμένα κράτη του κόσμου, τα οποία αυξάνουν συνεχώς το μέγεθος του πυρηνικού τους οπλοστασίου το οποίο εξελίσσεται συνεχώς τεχνολογικά. Καθώς το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής του κόσμου εστιάζεται στις πυρηνικές δοκιμές και στους πυραύλους της Βόρειας Κορέας, τα πυρηνικά οπλοστάσια και οι φιλοδοξίες της Ινδίας, του Πακιστάν και της Κίνας καθίσταται ζήτημα που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής.

Η Κίνα διαθέτει πυρηνικά όπλα, ένα φάσμα βαλλιστικών πυραύλων, και τη δυνατότητα να αναπτύξει χημικά και βιολογικά όπλα. Μια βασική αβεβαιότητα είναι το πώς οι τρέχουσες προσπάθειες εκσυγχρονισμού των στρατιωτικών εξοπλισμών της θα αναδιαμορφώσουν τελικά τις στρατηγικές πυρηνικές δυνατότητες της Κίνας. Η Κίνα εκσυγχρονίζει και διαφοροποιεί το πυρηνικό της οπλοστάσιο, και οι ειδικοί εξακολουθούν να ανησυχούν για την έλλειψη διαφάνειας που περιβάλλει το πυρηνικό της οπλοστάσιο. Η ανάπτυξη αμυντικών πυραυλικών συστημάτων από τις ΗΠΑ, η ανάπτυξη πολεμικών/στρατιωτικών συστημάτων στο διάστημα, καθώς και οι δυνατότητες πολέμου στον κυβερνοχώρο προβλέπεται να επηρεάσουν την πιθανή μελλοντική στρατιωτική ανάπτυξη της Κίνας. 1

Η πυρηνική δυνατότητα της Κίνας την καθιστά μέλος των στρατιωτικών υπερδυνάμεων παγκοσμίως, με τη δυνατότητα κρούσης σχεδόν σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Η Κίνα έχει πλέον τη δυνατότητα να πλήξει με πυρηνικά μέσα  οποιοδήποτε κράτος στην Ασία, την Ευρώπη, και τη Βόρεια Αμερική. Αυτή ακριβώς τη δυνατότητα χρησιμοποίησε ως μοχλό πίεσης για να περιορίσει την παρέμβαση των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις  των Στενών της Ταΐβάν. 2

Η μεγαλύτερη απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους  σύμμαχους τους από το κινεζικό πρόγραμμα πυρηνικών όπλων προέρχεται από την  ανεύθυνη διάδοση πυρηνικών  σε επικίνδυνες χώρες όπως το Ιράν, η Βόρεια Κορέα, το Πακιστάν, και άλλες. Περαιτέρω, μερικές από αυτές τις χώρες έχουν ήδη απειλήσει ρητά να κάνουν χρήση βίας εναντίον των συμμάχων των ΗΠΑ. Τέλος, ορισμένα από αυτά τα κράτη διεξάγουν τα δικά τους προγράμματα διάδοσης των πυρηνικών όπλων Αυτή η έλλειψη ελέγχου της πυρηνικής τεχνολογίας, τελικά, είναι η μεγαλύτερη απειλή.3

Η Κίνα συμμετέχει σήμερα, σε κάποιο βαθμό, σε πολυμερείς συμφωνίες και οργανισμούς αφιερωμένους στη μη διάδοση των χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών, και πυρηνικών όπλων. Επίσης, θέσπισε ή εντάχθηκε σε λίστες ελέγχου οι οποίες είναι σύμφωνες με τους κανονισμούς ελέγχου των εξαγωγών αγαθών και τεχνολογίας που αφορούν στη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Παρόλο που οι  κινεζικοί έλεγχοι σχετικά με το εμπόριο των ευαίσθητων υλικών και πληροφοριών που συνδέεται με τα ΟΜΚ 4 έχουν βελτιωθεί κατά την τελευταία δεκαετία, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να επιβάλουν κυρώσεις σε κινεζικές εταιρείες για ευαίσθητες εξαγωγές.5

Ιστορική αναδρομή

Tο πρόγραμμα πυρηνικών όπλων της Κίνας ξεκίνησε το 1955 και κορυφώθηκε με μια επιτυχή πυρηνική δοκιμή το 1964. Η Κίνα διεξήγε 45 πυρηνικές δοκιμές, συμπεριλαμβανομένων των δοκιμών θερμοπυρηνικών όπλων και μιας βόμβας νετρονίου. Η σειρά των πυρηνικών δοκιμών το 1995-96 πριν υπογραφή της Συνθήκης για την Πλήρη Απαγόρευση των Πυρηνικών (Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty- CTBT) από την Κίνα οδήγησε σε ένα μικρότερο και ελαφρύτερο σχεδιασμό πυρηνικών κεφαλών για μια νέα γενιά των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων (Intercontinental Ballistic Missiles-ICBMs). 6 Η Κίνα προστατεύει προσεκτικά τις πληροφορίες σχετικά με το πυρηνικό της οπλοστάσιο, κάνοντας την εκτίμηση της πυρηνικής δυναμικής της ασυνήθιστα δύσκολη. Ωστόσο, η Κίνα εκτιμάται πως έχει περίπου 260 πυρηνικές κεφαλές. Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ ισχυρίζεται ότι η Κίνα έχει περίπου 50-60 πυρηνικούς διηπειρωτικούς  πυραύλους  (ICBMs), και τέσσερα πυρηνικά υποβρύχια τύπου  JIN-class (τύπου 094)  εξοπλισμένα με βαλλιστικούς  πυραύλους υποβρύχια (SSBN) με ένα ακόμη υπό κατασκευή, η οποία θα φέρει υποβρύχιους βαλλιστικούς πυραύλους τύπου JL-2 (SLBM).7

Αν και δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα, η Κίνα φέρεται να έχει θεσμοθετήσει μία περίοδο αναστολής για την παραγωγή σχάσιμου υλικού. Η Διεθνής Επιτροπή για τα σχάσιμα υλικά εκτιμά ότι η Κίνα παρήγαγε 20 ± 4 μετρικούς τόνους ουρανίου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού (HEU), και εξακολουθεί να κατέχει 16 ± 4 μετρικούς τόνους. Από την άποψη του πλουτωνίου, εκτιμάται ότι η Κίνα παρήγαγε περίπου 2 ± 0,5 τόνους πλουτωνίου, με 1,8 ± 0,5 τόνους που απομένουν.8

Η Κίνα εντάχθηκε στο Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) το 1984. Έκτοτε παρείχε πυρηνική τεχνολογία και αντιδραστήρες σε διάφορες χώρες οι οποίες ήγειραν ανησυχίες σχετικά με την παραγωγή πυρηνικών όπλων στη δεκαετία του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Πιο συγκεκριμένα, οι Κινέζοι είναι ευρέως γνωστό πως παρείχαν πληροφορίες για το σχεδιασμό (συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού πυρηνικών κεφαλών), και σχάσιμο υλικό για την ανάπτυξη του προγράμματος πυρηνικών όπλων του Πακιστάν, που αργότερα μεταφέρθηκε στο πρόγραμμα της Λιβύης.9

Συμμετοχή σε διεθνή σύμφωνα , συνθήκες και πρωτόκολλα

Η Κίνα είναι το πρώτο κράτος από όσα διαθέτουν πυρηνικά όπλα που υιοθέτησε μια πολιτική στάση και μια επίσημη δέσμευση να μην χρησιμοποιήσει τον πυρηνικό της εξοπλισμό εναντίον μη πυρηνικών όπλων, αλλά ακολουθεί και το Δόγμα της Μη Πρώτης Χρήσης (NFU)10. Η Κίνα προσχώρησε στη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων το 1992 ως κράτος με πυρηνικά όπλα, και από τότε έχει συμβάλει  στον έλεγχο της διάδοσης των κανονισμών σχετικά με τα πυρηνικά υλικά και τις εξαγωγές πυρηνικών ειδών διπλής χρήσης, και έχει δεσμευθεί να σταματήσει τις εξαγωγές της πυρηνικής τεχνολογίας σε μη διασφαλισμένες εγκαταστάσεις. Το 2004, η Κίνα έγινε μέλος της Ομάδας Πυρηνικών Προμηθευτών (NSG).11

Η Κίνα επικύρωσε το Πρόσθετο Πρωτόκολλο του ΔΟΑΕ, καθιστώντας εαυτόν το πρώτο πυρηνικό  κράτος που το επικύρωσε. Παρά το γεγονός ότι υπήρξε κάποια αμφισβήτηση μετά τη δημοσιοποίηση της Λευκής Βίβλου Άμυνας της Κίνας το 2013, στην οποία δεν αναφέρεται ρητά η φράση «όχι πρώτη χρήση» όπως έκανε στη Λευκή Βίβλο Άμυνας του 2010 και τις προηγούμενες Λευκές Βίβλους, η Κίνα είχε επαναβεβαιώσει τη δέσμευση για τη «μη πρώτη χρήση» στην πιο πρόσφατη έκδοση. Η τρέχουσα πυρηνική στάση της Κίνας εστιάζεται στην ικανότητα επιβίωσης και τη διατήρηση της ικανότητας  για δεύτερο χτύπημα. 12

 

Πυραυλικά συστήματα 

Η Κίνα έχει αναπτύξει μια ευρεία ποικιλία βαλλιστικών πυραύλων, η οποία εκτείνεται από τα συστήματα μικρού βεληνεκούς ως διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους (ICBMs).  Η μετάβαση σε πιο αποτελεσματικά είδη τόσο οδικών όσο και υποβρυχίων πυραυλικών συστημάτων σε μια προσπάθεια αύξησης της αποτελεσματικότητας και βιωσιμότητας της Κινεζικής στρατιωτικής δύναμης,  σε συνδυασμό με  ανακοίνωση για μια νέα ηλεκτρομαγνητική τεχνολογία εκτόξευσης πυραύλων, το Νοεμβρίου του 2015 οδήγησε  το Αμερικάνικο Υπουργείο Άμυνας υποστηρίζει ότι η Κίνα αναπτύσσει νέα όπλα, επόμενης γενιάς,  με ικανότητα διείσδυσης σε  βαλλιστικά συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας

Οι κινεζικές εξαγωγές πυραύλων δημιουργούσαν ανησυχία στην παγκόσμια κοινότητα  ήδη από το 1980. Η Κίνα μετέφερε 36 πυραύλους μέσου βεληνεκούς DF-3 στη Σαουδική Αραβία το 1988, ενώ εφοδίασε  το Πακιστάν με 34 DF-11 πυραύλους μικρού βεληνεκούς το 1992. Η Κίνα έχει παράσχει την τεχνολογία και την τεχνογνωσία για τα προγράμματα πυραύλων σε πολλές άλλες χώρες με  πιθανά  προγράμματα ΟΜΚ, όπως το Ιράν, το Ιράκ, η Λιβύη, η Βόρεια Κορέα και τη Συρία, οπότε οι ΗΠΑ συνεχίζουν να εκδίδουν κυρώσεις σε κινεζικές εταιρείες.

Τον Αύγουστο του 2002, η Κίνα εξέδωσε κανονισμούς  και λίστες ελέγχου που περιορίζουν την εξαγωγή των πυραύλων και της πυραυλικής τεχνολογίας. Από το 2004, η Κίνα βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τον Οργανισμό Ελέγχου Πυραυλικής Τεχνολογίας (MTCR). Ωστόσο, η αίτησή της για ένταξη είναι ακόμη υπό εξέταση, όπως  οι υποψίες επιμένουν, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, σχετικά με την μεταφορά τεχνολογίας πυραύλων από την κινεζική πλευρά13

 

Πυρηνικά οπλοστάσια στην κινεζική περιφέρεια

 

Ινδία

Η Ινδία ανέπτυξε το πυρηνικό  της οπλοστάσιο έξω από την NPT14, πραγματοποίησε την πρώτη πυρηνική δοκιμή της το 1974, το οποίο χαρακτήρισε ως μια «ειρηνική πυρηνική έκρηξη.» Η Ινδία δήλωσε επίσημα ότι διαθέτει  πυρηνικά όπλα μετά από περαιτέρω δοκιμές ολοκληρώθηκαν τον Μάιο του 1998. Παρά τις μακροχρόνιες εκκλήσεις από το Νέο Δελχί για παγκόσμιο πυρηνικό αφοπλισμό, η Ινδία απορρίπτει το σημερινό καθεστώς  της μη διάδοσης  των πυρηνικών ως εγγενώς μεροληπτικό και υποστηρίζει ότι τα πυρηνικά όπλα είναι «αναπόσπαστο μέρος» της εθνικής της ασφάλειας.  Το 2008 η NSG15 συμφώνησε να απαλλάξει την Ινδία από τους κανόνες που περιορίζουν την εμπορική συνεργασίας με μη-NPT μέλη, επιτρέποντας στην Ινδία να επωφεληθεί από ένα βασικό κίνητρο για τη μη διάδοση αν και  παραμένει εκτός της Συνθήκης16.

 

Πακιστάν

Το Πακιστάν επέλεξε να μην προσχωρήσει στην ΝΡΤ και ξεκίνησε μια συντονισμένη προσπάθεια για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στις αρχές του 1970. Καθώς οι προμηθευτές του άρχισαν να αντιτίθενται στη μεταφορά των ευαίσθητων πυρηνικών τεχνολογιών στη χώρα, το Ισλαμαμπάντ στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στη λαθραία τεχνολογία εμπλουτισμού ουρανίου που αποκτήθηκε από τον «πατέρα της πυρηνικής βόμβας του Πακιστάν», Abdul Qadeer Khan.

Από τη δεκαετία του 1980, όταν το Πακιστάν είχε αποκτήσει επαρκή εμπειρία στον τομέα του εμπλουτισμού ουρανίου, ο Khan και το δίκτυο λαθρεμπορίας του μοιράστηκε αυτή την τεχνολογία με μια σειρά από άλλες χώρες όπως το Ιράν, η Λιβύη, και η Βόρεια Κορέα, πιθανώς με κάποια συμμετοχή από την πακιστανική κυβέρνηση ή τον πακιστανικό στρατό. Πιο πρόσφατα, η ανάπτυξη τακτικών πυρηνικών όπλων από το Πακιστάν  εγείρουν ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια των πυρηνικών κεφαλών του Πακιστάν και για το θέμα της κλιμάκωσης της κρίσης στα σύνορα με την Ινδία.17

 

Βόρεια Κορέα

Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας (Βόρεια Κορέα) έχει αποτελέσει κομβικό σημείο στις προσπάθειες  μη διάδοσης πυρηνικών για περισσότερα από 20 χρόνια,. Οι προσπάθειες έγιναν πιο έντονες κατά τη δεκαετία του 1990, όταν οι επιθεωρητές της ΙΑΕΑ18 διαπίστωσαν ότι η Βόρεια Κορέα δεν τηρούσε τις δεσμεύσεις της.

Οι  Ηνωμένες Πολιτείες εισήγαγαν το πλαίσιο του 1994, το οποίο και πάγωσε σε μεγάλο βαθμό τις πυρηνικές δραστηριότητες της Β. Κορέας. Όμως μετά την κατάρρευση της συμφωνίας του 2002 , η Β Κορέα ανέπτυξε περαιτέρω  την πυρηνική της δύναμη με αποτέλεσμα το 2003 να αποχωρήσει από την ΝΡΤ. Ακολούθησαν συνομιλίες (γνωστές ως εξαμερείς συνομιλίες)19 οι οποίες μετά από πολλές διακυμάνσεις και αδιέξοδα διεκόπησαν από τη  Β Κορέα το 2009.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, στην προσπάθειά του να εντείνει τις πιέσεις, επέβαλε κυρώσεις στη Β Κορέα σε απάντηση των πυρηνικών δοκιμών του 2006, 2009, 2013, και 2016.20

Εκτός από τις προσπάθειες για δημιουργία δικών της όπλων, η Βόρεια Κορέα αποτέλεσε βασικό προμηθευτή των πυρηνικών και πυραυλικών τεχνολογιών σε άλλα κράτη, τα οποία αποτελούν αυξανόμενες απειλές πολλαπλασιασμού πυρηνικών  στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία και τη Μέση Ανατολή. 21

Επίσημα στοιχεία σχετικά με την πυρηνική δυνατότητα και το οπλοστάσιο της Β. Κορέας δεν είναι διαθέσιμα.

 

Πρόσφατες εξελίξεις

Η Κίνα έχει εγκαταστήσει τόσο αντιαεροπορικά όσο και αντιπυραυλικά συστήματα και στα επτά τεχνητά νησιά που έχει κατασκευάσει στην Νότια Κινεζική Θάλασσα, σύμφωνα με πληροφορίες της πρωτοβουλίας για την Ασιατική Θαλάσσια Διαφάνεια22, η οποία υποστηρίζει ότι το Πεκίνο, παρά τις  διαβεβαιώσεις για το αντίθετο,  προτίθεται να στρατιωτικοποιήσει μια περιοχή η οποία αποτελεί αντικείμενο διεκδίκησης από πολλά κράτη της περιοχής

Η Κίνα φαίνεται να αναπτύσσει με ταχείς ρυθμούς ένα βομβαρδιστικό μεγάλου βεληνεκούς προκειμένου να ενισχύσει την πυρηνική αποτρεπτική της δύναμη.

Υπό το πρίσμα της εκλογής  Trump και την πρόσφατη αμφισβήτηση της πολιτικής για ενιαία Κίνα («One-China policy») και την αμφισβήτηση της κινεζικής  κυριαρχίας στην Ταΐβάν από την Ουάσινγκτον, η κίνηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. 23

 

Συμπεράσματα

Η Κίνα, μέσω του πυρηνικού της οπλοστασίου εντάσσεται στην ομάδα των στρατιωτικών υπερδυνάμεων παγκοσμίως. Η Κίνα έχει πλέον τη δυνατότητα να πλήξει με πυρηνικά μέσα  οποιοδήποτε κράτος στην Ασία, την Ευρώπη, και τη Βόρεια Αμερική. Μια δυνατότητα την οποία χρησιμοποίησε ως μοχλό πίεσης για να περιορίσει την παρέμβαση των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις  των Στενών της Ταΐβάν. Ενώ στο παρελθόν διοχέτευσε πυρηνική τεχνολογία και σχάσιμα υλικά σε τρίτες χώρες, πλέον μετέχει σε φορείς και πολυμερή σύμφωνα με σκοπό τον περιορισμό της διάδοσης των πυρηνικών όπλων. Οι σχέσεις της Κίνας με τις ΗΠΑ βρίσκονται σε μια λεπτή ισορροπία. Τα κράτη στην κινεζική περιφέρεια αναπτύσσουν με τη σειρά τους αντίστοιχα πυρηνικά προγράμματα.

Οι -πολλές- προηγούμενες αποτυχίες σε διπλωματικές προσπάθειες για την επίλυση των διαφορών μεταξύ του Πακιστάν, της Ινδίας, και της Κίνας αποτελούν υπενθύμιση της περιορισμένης ικανότητας της Ουάσιγκτον να επηρεάσει άμεσα τις αποφάσεις που λαμβάνονται στο Ισλαμαμπάντ, το Νέο Δελχί και το Πεκίνο σχετικά με θέματα που θεωρούνται υπαρξιακή απειλή. Ωστόσο, το γεγονός ότι τα προγράμματα πυρηνικών όπλων επιδιώκονται περισσότερο για λόγους γοήτρου και στάτους και λιγότερο λόγω στρατιωτικής αναγκαιότητας, προσφέρει λόγους  για να πιστεύεται ότι οι εξωτερικοί παράγοντες/ δρώντες μπορούν  να κάνουν τη διαφορά. Η Βόρεια Κορέα προχωρά με βάση τη δική της ατζέντα και αναπτύσσει νέα συστήματα, παρόλες τις αυστηρές κυρώσεις που της έχουν επιβληθεί.

Η περίπλοκη πυρηνική γεωμετρία της Ασίας συνδέεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες με πολλούς τρόπους. Δεδομένου ότι οι ενέργειες των ΗΠΑ θα έχουν αλλεπάλληλες συνέπειες για την Κίνα, την Ινδία και το Πακιστάν, η λήψη σωστών αποφάσεων στην Ουάσινγκτον μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη σταθερότητα των σχέσεων μεταξύ αυτών των τριών πυρηνικών δυνάμεων της Ασίας και ως συνέπεια να οδηγήσουν σε έναν ασφαλέστερο κόσμο. 24

 

Βιβλιογραφία :

 

 

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: