Παναγιώτα Βασιλοπούλου, Ερευνητική ομάδα SAFIA – Τομέας Κίνας

Το νόμισμα του λαού

Οι επιδόσεις της κινεζικής οικονομίας επί σειρά ετών στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον την τοποθετούν στο κέντρο του διεθνούς πολιτικού ενδιαφέροντος. Είτε πρόκειται για τους εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης, είτε για τις διεθνείς πολυμερείς της συμφωνίες, είτε για το νόμισμα της, οι εξελίξεις του αφορούν το νόμισμά της, το Renminbi (RMB), βρίσκονται πάντα υπό το φως της νομισματικής και πολιτικής επικαιρότητας. Η ανάλυση που ακολουθεί έχει ως στόχο να ρίξει φως στις διαφορετικές πτυχές του RMB, των κινεζικών πρακτικών και των πολιτικών συγκυριών.

Το Renminbi, το νόμισμα του λαού, είναι το όνομα του νομίσματος που ήρθε να αντικαταστήσει την ονομασία Yuan, η οποία χρησιμοποιείται ακόμη σε πολλές περιπτώσεις στην καθομιλουμένη. Το Renminbi εκδίδεται από την κεντρική τράπεζα της χώρας, τη Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας, η οποία έχει καθοριστικό ρόλο στην κυκλοφορία και την ισοτιμίας του νομίσματος έναντι άλλων νομισμάτων στο διεθνές νομισματικό σύστημα.

Η οικονομία της Κίνας υπήρξε εξαιρετικά εσωστρεφής έως τα τέλη της δεκαετίας του 70, οπότε και η πολιτική ηγεσία αποφάσισε να υιοθετήσει μια νέα στρατηγική, αφήνοντας πίσω της την αγροτική οικονομία και επιδιώκοντας να γίνει η μεγαλύτερη βιομηχανική και εξαγωγική οικονομικά του διεθνούς συστήματος. Με εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης, που σε ορισμένες

περιπτώσεις άγγιξαν ρυθμό της τάξης του10%, κατάφερε να γίνει η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία (μετά τις ΗΠΑ) το διεθνές οικονομικό σύστημα. Η ανοδική πορεία της Κίνας ανακόπηκε από την παγκόσμια κρίση του 2007-2008, αλλά όχι σε βαθμό που να την οδηγήσει σε ύφεση.

Ο κινεζικός προστατευτισμός και η πορεία του νομίσματος

Το εθνικό νόμισμα βρίσκεται υπό αυστηρούς ελέγχους κεφαλαίου που επηρέασαν το βαθμό διείσδυσης του νομίσματος στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος. Η χάραξη νομισματικών στρατηγικών και οι νομισματικές αποφάσεις λαμβάνονται από το κράτος, και η γενική αντίληψη είναι πως πρόκειται να χρειαστεί αρκετός καιρός ακόμη ως ότου επιτευχθεί η διεθνοποίηση του κινεζικού νομίσματος. Τόσο για τις συναλλαγματικές ισοτιμίες –όπου το Renminbi τελεί υπό καθεστώς κυμαινόμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας- όσο και για τα επιτόκια, εφαρμόζονται αυστηρά μέτρα ελέγχου. Το μεγαλύτερο ποσοστό (85%) διεθνών εμπορικών αλλά και τραπεζικών συναλλαγών γίνονται σε δολάριο ΗΠΑ ακόμη και μεταξύ τρίτων χωρών. Η Κίνα διέγνωσε την ανάγκη διεθνοποίησης του νομίσματος της, τόσο ως μέσο ισχυροποίησης της οικονομίας της όσο και ως συναλλακτικού μέσου και μέτρου μείωσης κόστους συναλλάγματος. Υπό αυτό το πρίσμα, το κινεζικό νόμισμα προβλέπεται να αποτελέσει καλή επένδυση με δυνατότητες ανάπτυξης και περαιτέρω ισχυροποίηση του. i

Το γεγονός ότι το οικονομικό θαύμα της Κίνας στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στον εξαγωγικό τομέα εξηγεί το λόγο για τον οποίο το νόμισμα παρέμεινε σε καθεστώς διοικητικά καθοριζόμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας, καθώς ο συνδυασμός χαμηλού εργατικού κόστους και χαμηλού κόστους συναλλάγματος καθιστούν τα κινεζικά εξαγώγιμα προϊόντα ιδιαίτερα ανταγωνιστικά. Ακριβώς αυτή η πρακτική, είναι που έχει δημιουργήσει και ένα κλίμα δυσπιστίας ως προς τις συναλλαγματικές πρακτικές της κινεζικής κυβέρνησης και κατά πόσο χειραγωγεί τις ισοτιμίες προς όφελός της. Η νομισματική πολιτική της κυβέρνησης της Κίνας φέρεται να δρα υπέρ της τεχνητής υποτίμησης του νομίσματός της έναντι του δολαρίου ΗΠΑ, για να δώσει στις εξαγωγές της ένα αθέμιτο πλεονέκτημα τιμής.

Το ΔΝΤ και το κινεζικό νόμισμα

Στο δρόμο προς την ισχυροποίηση του ρόλου του Renminbi, σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε η δήλωση που έκανε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) το καλοκαίρι του 2015 ότι το κινεζικό νόμισμα δεν ήταν πλέον υποτιμημένο έναντι

του δολαρίου. Το Renminbi (RMB) συμπεριλαμβάνεται στη λίστα με τα πέντε πιο συχνά χρησιμοποιούμενα νομίσματα στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος.

Η σημαντικότερη εξέλιξη σε σχέση με την ισχυροποίηση του Renminbi, είναι πως το Νοέμβριο του 2015, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (στο εξής ΔΝΤ) ανακοίνωσε ότι το Renminbi (RMB) αποτελεί πλέον μέρος των Special Drawing Rights (SDR)) του ΔΝΤ – ενός διεθνούς αποθέματος το οποίο το ΔΝΤ δημιούργησε ως συμπλήρωμα των επίσημων αποθεμάτων των κρατών μελών. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στις εντυπωσιακές επιδόσεις της κινεζικής οικονομίας σε βάθος χρόνου.

Μια χώρα, δύο συστήματα

Το Hong Kong, αν και από το 1997 τελεί υπό την κυριαρχία της Κίνας, υπόκειται στο καθεστώς «μία χώρα, δύο συστήματα». Το καθεστώς αυτό επιτρέπει μια σχετική αυτονομία και δίνει τη δυνατότητα στο Hong Kong να έχει το δικό του νόμισμα, το δολάριο Hong Kong, και την δική του κεντρική τράπεζα τα οποία κατοχυρώθηκαν κατά τη διάρκεια της βρετανικής περιόδου. Κατά την περίοδο της στροφής της οικονομικής πολιτικής της Κίνας, υιοθετήθηκε, σύστημα διπλών ισοτιμιών το οποίο το 1994 συνδέθηκε με το κινεζικό Renminbi, και αυτό με τη σειρά του σε μια προσπάθεια σταθεροποίησης της ισοτιμίας συνδέθηκε με το αμερικανικό δολάριο. Τα επόμενα 10 χρόνια, και τα δύο νομίσματα ήταν συνδεδεμένα με το αμερικανικό δολάριο. Η διατήρηση του καθεστώτος συνδεδεμένων συναλλαγματικών ισοτιμιών δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα στο Hong Kong, καθώς συνιστά έναν από τους κυριότερους «διαμεσολαβητές» ανάμεσα σε Κίνα και τον υπόλοιπο κόσμο. Η οποιαδήποτε αλλαγή στη νομισματική πολιτική από την πλευρά της Κίνας, επηρεάζει και το νόμισμα του Hong Kong, δημιουργώντας ουσιαστικές δυσκολίες σε τομείς όπως το εμπόριο, ο τουρισμός και η αγορά ακινήτων.

Η αντίδραση των ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ από tην πλευρά τους, βλέποντας πως το μερίδιο του κινεζικού νομίσματος αυξάνεται συνεχώς στη διεθνή αγορά συναλλάγματος, πέρασαν σε μια σειρά δράσεων που σκοπό τους είχαν την ενίσχυση του δολαρίου έναντι του Renminbi. Η Κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Bank) προέβη σε αύξηση των επιτοκίων για το 2016, πυροδοτώντας με αυτό τον τρόπο μια αλυσιδωτή αντίδραση, η οποία είχε ως στόχο την ενίσχυση του δολαρίου έναντι του Renminbi. Ταυτόχρονα, το- επίσης συνδεδεμένο με τα δύο νομίσματα- δολάριο του Hong Kong θα γινόταν ακριβότερο από τα μη συνδεδεμένα νομίσματα συμπεριλαμβανομένου του κινεζικού Renminbi. Αυτό δημιουργεί επιπλέον

πιέσεις για τους κλάδους της οικονομίας του Hong Kong που αναφέρθηκαν παραπάνω καθώς και τις εξαγωγές.

Συμπεράσματα

Το κινεζικό νόμισμα, υπόκειται σε αυστηρό καθεστώς ελέγχου κεφαλαίων από την κινεζική κεντρική τράπεζα, ενώ για πολλά χρόνια ακολουθούνταν μια πολιτική απομονωτισμού στο γενικότερο πλαίσιο λειτουργίας μιας κλειστής οικονομίας.

Η Κινεζική κυβέρνηση είναι προσανατολισμένη προς τη διεθνοποίηση του νομίσματος, πάντα σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Εξακολουθεί να ελέγχει και να κατευθύνει την ισοτιμία με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των εξαγωγών της. Η πρακτική αυτή αντιμετωπίζεται, σε πολλές περιπτώσεις, με σκεπτικισμό.

Ο ρόλος του κινεζικού νομίσματος στις διεθνείς αγορές ενισχύθηκε σημαντικά από τη στιγμή που το ΔΝΤ το συμπεριέλαβε στα αποθεματικά του Special Drawing Rights (SDR), το Νοέμβριο του 2015. Η θέση του Renminbi εξασφαλίστηκε από τις εντυπωσιακές αποδόσεις της κινεζικής οικονομίας μακροπρόθεσμα και, έμμεσα, λειτούργησε ως αναγνώριση της Κίνας ως ισχυρής οικονομίας στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον.

Οι διεθνείς αγορές αντιμετωπίζουν θετικά την προοπτική αύξησης των συναλλαγών σε Renminbi. Ήδη, το Ηνωμένο Βασίλειο αντιπροσωπεύει το 53% περίπου των διεθνών συναλλαγών με Renminbi σύμφωνα με στοιχεία του 2015.

Η Κίνα και το Hong Kong, όσον αφορά στο νομισματικό τομέα, διατηρούν ισχυρούς δεσμούς. Προς το παρόν και για όσο χρονικό διάστημα ισχύει το καθεστώς ‘Μια χώρα, δύο συστήματα’ με το Hong Kong, τα δύο νομίσματα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους. Η οποιαδήποτε μεταβολή στο κινεζικό νόμισμα, επηρεάζει κρίσιμους τομείς της οικονομίας του Hong Kong όπως το λιανικό εμπόριο, ο τουρισμός και η αγορά ακινήτων.

Αν και υπήρξε αμφισβήτηση σχετικά με τις προθέσεις τις κινεζικής κυβέρνησης όσον αφορά στην υποτίμηση του κινεζικού νομίσματος, η σχετικά πρόσφατη αλλαγή ηγεσίας στις ΗΠΑ ενώ αναμενόταν να σταματήσει την συνεχή υποτίμηση του Renminbi, δεν έχει συμβεί κάτι αντίστοιχο.

Το κινεζικό νόμισμα καταγράφει μια συνεχώς αυξητική τάση στο μερίδιο συναλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο, έναντι των λοιπών νομισμάτων. Εάν δεν προκύψει κάποιος αστάθμητος παράγοντας, η πορεία αυτή δεν προβλέπεται να διακοπεί, οπότε το Renminbi θα ενισχύσει σημαντικά το μερίδιό του έναντι του δολαρίου ΗΠΑ.

 

Πηγές

Young Angelo, (2015) Chinese Yuan Is Now Fourth Most Common Global Payment Currency, Behind US Dollar, Euro, British Pound http://www.ibtimes.com/chinese-yuan-now-fourth-most-common-global-payment-currency-behind-us-dollar-euro-2128912, πρόσβαση 29/04/2017 https://www.swift.com/about-us

Blank Paul, (2015), The Yuan is now 4th largest payment currency (3td more effectiveEBS currency) https://singledealerplatforms.org/2015/10/19/the-chinese-yuan-now-4th-largest-payment-currency-3rd-most-active-ebs-currency/ πρόσβαση 29/04/2017

K C Lam, Info graphic: The global rise of the Yuan, (2015) http://openmarkets.cmegroup.com/5279/infographic-the-global-rise-of-the-yuan πρόσβαση 29/04/2017

Chinese Yuan Renminbi History, http://www.xe.com/currency/cny-chinese-yuan-renminbi, πρόσβαση 29/04/2017

Prableen Bajpai,, (March 23, 2016 ), Yuan vs. RMB: Understanding the Difference, http://www.investopedia.com/articles/forex/061115/yuan-vs-rmb-understanding-difference.asp , πρόσβαση 29/04/2017

Shobit Seth, (May 29, 2015), Is Yuan a good investment?, http://www.investopedia.com/articles/investing/052915/chinese-yuan-good-investment.asp, πρόσβαση 29/04/2017

Mathew Johnston, (August 29, 2015) The devaluation of the Yuan, http://www.investopedia.com/articles/forex/090215/chinese-devaluation-yuan.asp, πρόσβαση 29/04/2017

Renee Mu, (April 16, 2016) A Tale of Two Currencies: Hong Kong Dollar and Chinese Yuan, https://www.dailyfx.com/forex/fundamental/daily_briefing/daily_pieces/china_news/2016/04/06/A-Tale-of-Two-Currencies-Hong-Kong-Dollar-and-Chinese-Yuan.html , πρόσβαση 29/04/2017