Ερευνητική Ομάδα «Περιβαλλοντικά Ζητήματα»

Κωνσταντίνα Χατζηπέτρου, 12 Νοεμβρίου 2017

 

Οι απόψεις της διεθνούς κοινότητας σε σχέση με τα περιβαλλοντικά προβλήματα, έχουν αλλάξει ριζικά τις τελευταίες δεκαετίες, τα οποία τα Ηνωμένα Έθνη και άλλοι διεθνείς παράγοντες έχουν προσπαθήσει να επιλύσουν μέσω διεθνών συνδιασκέψεων. Σημαντικότερη εκ των οποίων τέθηκε πρωτίστως, η Συνδιάσκεψη του Ρίο το 1992, τα θέματα της οποίας αφορούσαν τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, την Αειφόρο Ανάπτυξη, την προστασία Ιθαγενών κοινοτήτων κλπ , τα οποία απέκτησαν για πρώτη φορά hard law χαρακτήρα. Η δεύτερη και πιο σύγχρονη είναι η Συνδιάσκεψη του Παρισιού, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2012, και αποτελεί την πρώτη μείζονος διεθνή προσπάθεια του 21ου αιώνα , για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την επίτευξη του διεθνούς στόχου του περιορισμού της αύξησης της θερμοκρασίας σε επίπεδα μικρότερα από 2 βαθμούς κελσίου, για την αποφυγή των κλιματικών επιπτώσεων . Εν τούτοις, οι διεθνείς προσπάθειες υποβαθμίζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό λόγω της μη συμφιλίωσης με αυτές των πρωτοβουλιών από τους γίγαντες της Παγκόσμιας Οικονομίας, δηλαδή τις Πολυεθνικές Εταιρείες.
Η παγκόσμια και καθολική πλέον εξάπλωσή τους, εντάθηκε σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό μετά την επίσημη λύση του Ψυχρού Πολέμου και την κατάργηση των κομμουνιστικών καθεστώτων που επισφραγίστηκε με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και το Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Η διεθνή κυριαρχία τους διαφαίνεται πλέον και από την ενεργό συμμετοχή τους στους διεθνείς οργανισμούς και στις διεθνείς δράσεις, όπως λόγου χάριν, η συμμετοχή του World Coal Association, η οποία περιλαμβάνει εκπροσώπους από τη Shell και την EDF, στον UNFCCC’s Climate Technology Network αλλά και η δημιουργία του «λόμπυ» των μεγάλων αγροτικών πολυεθνικών (Monsanto, Syngenta , Yara) στις διασκέψεις του UNFCC2. Ένα γεγονός που έχει οδηγήσει στην εύρεση λύσεων , εντός του UNFCC, οι οποίες ευθυγραμμίζονται με τα εμπορικά συμφέροντα των πολυεθνικών και το οποίο υποβαθμίζει σε μεγάλο βαθμό τη χρησιμότητα του οργανισμού, καθώς τον μετατρέπει σε εντολοδόχο των εταιρειών3.
Η δυναμική των πολυεθνικών εκφράζεται και μέσα από τις πολιτικές των Κρατών-μελών του Οργανισμού με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Δε θα μπορούσε να αποτελέσει οξύμωρο σχήμα η πρόσφατη αποχώρηση των ΗΠΑ από το σύμφωνο του Παρισιού, καθιστώντας τη δεύτερη χώρα που αρνείται την εφαρμογή της , μαζί με την Συρία (και προ ημερών τη Νικαράγουα, η οποία εν τέλει αποφάσισε τη συμμετοχή της στο Σύμφωνο); Ο ίδιος ο Πρόεδρος Trump, υποστήριξε σε δημόσια ανακοίνωσή του ότι η λήψη των προβλεπόμενων μέτρων θα οδηγήσει σε κόστος τρισεκατομμυρίων δολαρίων για τις ΗΠΑ, θα αυξηθεί η ανεργία λόγω των απολύσεων, και θα παρακωλύσει τη λειτουργία των πετρελαϊκών εταιριών, αερίου και άνθρακα. Παράγοντες οι οποίοι έχουν αναδείξει τις ΗΠΑ σε Νο1 Οικονομία παγκοσμίως. Πολιτικά συμφέροντα κρύβονται προφανώς πίσω από αυτή τη δήλωση, καθώς ο ίδιος ο Πρόεδρος Trump, αναδείχθηκε στην εξουσία ως εκφραστής των συμφερόντων των συγκεκριμένων εταιριών. Άλλα δύο σύγχρονα παραδείγματα για την επιρροή των εταιριών στις κρατικές αποφάσεις αποτελούν η Πολωνία και η Ελλάδα .Κατόπιν κοινής αποφάσεως των ευρωπαϊκών Κρατών-Μελών να περιορίσουν και να σταματήσουν την παραγωγή άνθρακα από το 2020. Όλα τα Κράτη-Μέλη της Ε.Ε. αποδέχθηκαν τη νέα πρωτοβουλία με δύο μόνο εξαιρέσεις, της Ελλάδας , η οποία προγραμματίζει τη δημιουργία νέων πυρήνων άνθρακα ,και της Πολωνίας της οποίας η ηλεκτροδότηση στηρίζεται κατά 90% στον άνθρακα.
Εν ολίγοις, αποτελούν τα συμφέροντα των εταιριών εμπόδιο για την διεξαγωγή των σκοπιμοτήτων των περιβαλλοντικών συνθηκών; Εκ πρώτης όψεως, η απάντηση είναι καταφατική. Η συμμετοχή τους στα διεθνή fora, τους δίνει τη δυνατότητα να λαμβάνουν ενεργό δράση στα τεκταινόμενα της διεθνούς κοινότητας και να ετεροκατευθύνουν της αποφάσεις της, χρήζοντάς τα ως νέα ανεπίσημα «υποκείμενα» του διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη αντίδραση των δράσεων και των αποφάσεών τους από πολλά κράτη του αναπτυσσόμενου κόσμου, κυρίως, τα οποία βιώνουν τις συνέπειες των εγκαταστάσεων των εταιριών αυτών.
Καθίσταται πλέον απαραίτητη, η σύμπλευση των πολιτικών της εκάστοτε εταιρείας με τις διεθνείς αποφάσεις και ανάγκες, και η αλλαγή της εσωτερικής νομοθεσίας τους για την περαιτέρω διεύρυνση των δυνατοτήτων τους στις διεθνείς αγορές.

 

Παραπομπές: 

  1. http://www.mfa.gr/exoteriki-politiki/pagkosmia-zitimata/periballon-klimatike-allage.html
  2. https://www.theguardian.com/environment/2017/nov/01/fossil-fuel-companies-undermining-paris-agreement-negotiations-report
  3. https://www.euractiv.com/section/electricity/news/the-end-of-coal-eu-energy-companies-pledge-no-new-plants-from-2020/