Ερευνητική Ομάδα «Περιβαλλοντικά Ζητήματα»

Παύλος Πετίδης, 12 Νοεμβρίου 2017

Η απόφαση των ΗΠΑ για αποχώρηση από τη Συμφωνία για την Κλιματική Αλλαγή που υπογράφηκε στο Παρίσι τον Δεκέμβριο του 2014 ήταν ένα αναμενόμενο γεγονός. Η ρητορική που ακολουθούσε ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ καθ’ όλη την διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας ευνοούσε τα οικονομικά συμφέροντα που στήριζαν την δύναμή τους στην χρήση του άνθρακα, του χάλυβα και βεβαίως του πετρελαίου.
Σαν κεραυνός εν αιθρία, όμως, αντιμετωπίστηκε η είδηση ότι η Exxon Mobil, μία από τις μεγαλύτερες αμερικανικές πολυεθνικές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου, θα διαθέσει κεφάλαια ύψους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων για πάνω από εκατό ερευνητικά έργα σχετικά με φιλικές προς το περιβάλλον τεχνολογίες. Σύμφωνα, μάλιστα, με τον υπεύθυνο Αντιπρόεδρο για θέματα έρευνας και ανάπτυξης Vijay Swarup, «Προσφέρουμε κάτι περισσότερο από χρήματα. Φέρνουμε την επιστήμη, τη δέσμευση στην έρευνα».

Παρά τις δηλώσεις του κ. Swarup που προαναγγέλλουν μια ιδιαιτέρως αξιοσημείωτη στροφή της Exxon Mobil σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας, αυτή δεν είναι η μόνη εταιρεία παγκόσμιας εμβέλειας που προσανατολίζεται στη χρήση πιο φιλικών για το περιβάλλον πηγών ενέργειας. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το Forbes, «περισσότερο από κάθε άλλο παίκτη στη αγορά του πετρελαίου, η γαλλική εταιρεία Total βλέπει την ηλεκτρική ενέργεια ως αντιστάθμισμα στη ενδεχόμενη πτώση της τιμής του πετρελαίου και οργανώνει μια νέα επιχείρηση γύρω από αυτό το κομμάτι της αγοράς». Ειδικότερα, ο αρθρογράφος του Forbes Michael Lynch τονίζει ότι «το περασμένο καλοκαίρι, η Total κατέβαλε 1 δισεκατομμύριο δολάρια για έναν γάλλο κατασκευαστή βιομηχανικών μπαταριών».
Υπάρχει, όμως, αληθινή πρόθεση για αλλαγή της οικονομικής κλίμακας σε βιομηχανικό επίπεδο; Παγκόσμιοι μη κυβερνητικοί οργανισμοί όπως η Greenpeace επισημαίνουν ότι οι ανακοινώσεις εταιρειών για στροφή σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας συνιστούν τεχνάσματα για την μόχλευση της αγοράς και κυρίως αποτελούν για τις εταιρίες ένα θρίαμβο του «στυλ πάνω στην ουσία». Χαρακτηριστικό παράδειγμα παραμένει η περίπτωση της βρετανικής πολυεθνικής εταιρείας πετρελαίου και φυσικού αερίου BP, η οποία, πριν περίπου δύο δεκαετίες, παρουσίασε ένα νέο σχέδιο ονόματι «Beyond Petroleum». Πολλοί αναγνώρισαν τα θετικά αποτελέσματα που θα είχε η εφαρμογή της συγκεκριμένης πολιτικής ιδιαίτερα και μετά την τοποθέτηση ηλιακών συλλεκτών σα πρατήρια καυσίμων τους. Πολύ γρήγορα, οι υψηλές προσδοκίες αντικαταστάθηκαν από μία έντονη πικρία. Η εταιρεία ανακοίνωσε το 2011 ότι εγκαταλείπει οποιαδήποτε μορφή εναλλακτικής ενέργειας και επανεστιάζει στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Αν και η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί μέρος της ημερήσιας διάταξης διεθνών οργανισμών και της ΕΕ, η εφαρμογή της συναντά ισχυρά εμπόδια από τα οικονομικά συμφέροντά. Μάλιστα, η δύναμή τους δεν μεταφράζεται μόνο με οικονομικά αλλά και πολιτικά κριτήρια. Στρατεύονται, επομένως, με εκείνους που τους διασφαλίζουν ότι το μερίδιο τους στην αγορά θα παραμείνει ισχυρό. Κύριο μάλιστα αίτημά τους είναι η κάθετη μείωση των φορολογικών συντελεστών ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε μείωση της αξίας του παραγόμενου προϊόντος τους.

Διασφαλίζουν, με αυτόν τον τρόπο, μέρος των εσόδων τους, τα οποία, σε περίπτωση σκληρής φορολογίας, θα χρηματοδοτούσαν την μετάβαση σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας.
Οδηγείται, λοιπόν, η κοινωνία στην εύρεση πολιτικού προσωπικού που μπροστά στην ανάγκη των καιρών οφείλει να αναλάβει το κοινωνικό κόστος, το οποίο πια δεν μετριέται με εθνικούς αλλά παγκόσμιους όρους. Όπως όμως διαπιστώθηκε και με την άνοδο του Ντόναλντ Τραμπ στο προεδρικό θώκο των ΗΠΑ, η μετάβαση σε μια κοινωνία με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν θα είναι ομαλή, καθώς ο πολιτικός κυνισμός που εξέθρεψε η κοινωνία της κατανάλωσης παραμένει ακόμα ζωντανό.

 

Παραπομπές:

  1. Lynch, M. (2017). Is The Oil Industry Going Green? And Moving Away From Oil?. Διαθέσιμο σε: https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2017/06/21/is-the-oil-industry-going-green-and-moving-away-from-oil/#2a44447d293c (Ανακτήθηκε 11 Νοεμβρίου, 2017).
  2. Hirtenstein, A. (Νοέμβριος 2017). ExxonMobil is spending $1bn a year researching renewable energy. Independent. Διαθέσιμο σε: http://www.independent.co.uk/news/business/news/exxonmobil-renewable-energy-research-oil-company-development-biofuels-algae-electricity-a8035496.html (Ανακτήθηκε 3 Νοεμβρίου, 2017).