Ερευνητική Ομάδα «Οικονομικές Δυναμικές»

Γιολάντα Διαμαντοπούλου, 11 Νοεμβρίου 2017

 

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται άνοδος της ψηφιακής επιχειρηματικότητας στην Μέση Ανατολή. Κύρια αίτια είναι η αναπτυσσόμενη μεσαία αστική τάξη σε συνδυασμό με την αυξανόμενη προσβασιμότητα της τεχνολογίας. Μία έκθεση του 2017 από την τράπεζα HSBC επιβεβαιώνει ότι οι νέοι στην Μέση Ανατολή είναι οι πιο επιχειρηματικοί στον κόσμο, με το 63% των ιδιοκτητών επιχειρήσεων να βρίσκεται κάτω των 35 ετών. Ένα μεγάλο ποσοστό αυτών των επιχειρήσεων είτε είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τεχνολογικά επιτεύγματα, είτε έχει τον χαρακτήρα start-up. Η επιτυχημένη πορεία τους εξακολουθεί να πυροδοτείται από πρόσφατες εξελίξεις.

Σε γενικές γραμμές, παρατηρούμε κάποια κοινά μοτίβα ανάμεσα στις πιο επιτυχημένες ψηφιακές επιχειρήσεις της περιοχής. Το 79% από αυτές εμπλέκεταιμε φιλανθρωπικέςδράσειςκαιτο 59% αποσκοπεί σε ένα θετικό αντίκτυπο στην κοινωνία. Αξιοσημείωτο είναι επίσης, ότι οι start-up επιχειρήσεις, ως νεός τομέας στην Μέση Ανατολή δεν έχουν παράδοση ανδρικού στίγματος. Παράλληλα, προωθούν μία κουλτούρα ελευθερίας που όλα θεωρούνται δυνατά, συμπεριλαμβανομένης και της κατάρριψης φυλετικών εμποδίων. Ως αποτέλεσμα, μία έκθεση της εφημερίδας Economist επιβεβαιώνει ότι πάνω από το 25% των start-ups στην Μέση Ανατολή ιδρύονται, ή διοικούνται από γυναίκες, σε αντιπαραβολή με το αντίστοιχο 17% των ΗΠΑ.

Πρότυπο όσων αναφέρθηκαν παραπάνω αποτελεί η μεγαλύτερη start-up εταιρία της Μέσης Ανατολής, Careem. Η εταιρία προσφέρει μία εφαρμογή για την κοινή χρήση μεταφορών μέσω αυτοκινήτου. Η αξία της υπολογίζεται περίπου στο ένα δισεκατομμύριο, και αυξάνεται κατά ένα σταθερό 30% μηνιαίως. Η Careem αδιαμφισβήτητα έχει αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τους υπόλοιπους επιχειρηματίες της περιοχής. Όσον αφορά τον γυναικείο πληθυσμό προσφέρει θέσεις εργασίας στις χώρες που τους επιτρέπεται να οδηγούν, ενώ όπου αυτό απαγορεύεται έχει συνεισφέρει στην προώθηση του δικαιώματός τους.Η κοινωνική προσφορά της επιχείρησης αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα συγκριτικά με διεθνείς εταιρίες που παρέχουν παρόμοιες υπηρεσίες.
Πριν λίγους μήνες, υπήρξε ένα σημείο καμπής στην πορεία των τεχνολογικών επιχειρήσεων της Μέσης Ανατολής. Η γνωστή Αμερικανική εταιρία Amazonαγόρασε την μεγαλύτερη πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου της περιοχής, Souq.comγια περίπου 600 χιλιάδες δολάρια. Η επιχείρηση συνήθως αναπτύσσει την δική της πλατφόρμα όταν εισχωρεί σε νέες γεωγραφικές περιοχές. Η επιλογή διαφορετικής προσέγγισης της αγοράς της Μέσης Ανατολής οφείλεται στην εντυπωσιακή διοίκηση, τεχνολογία, και εμπερία της Souq.com. Σκοπός της Amazonείναι να ιδρύσει μία νέα εποχή ηλεκτρονικού εμπορίου στην Μέση Ανατολή, το οποίο προς το παρόναποτελεί μόνο το 2% σε παγκόσμια κλίμακα.
Η ιστορική αυτή αγορά θα ενισχύσει ολόκληρο το επιχειρηματικό τοπίο της γεωγραφικής περιφέρειας. Οι επενδύσεις πλέον θα στραφούν από τις ξένες τεχνολογικές εταιρίες όπωςη Uber σε τοπικές όπως η Careem. Επιπροσθέτως, ενδέχεται πέρα από το διαδικτυακό εμπόριο να αναπτυχθούν σχετιζόμενοι τομείς όπως η υλικοτεχνική υποστήριξη και τα συστήματα πληρωμής. Όσον αφορά τα οφέλη της Amazon, η Souq.com,που εξυπηρετεί εφτά χώρες και λαμβάνει 45 εκατομμύρια διαδικτυακές επισκέψεις μηνιαίως, προσφέρει πρόσβαση σε ένα ευρύτερο δίκτυο υπηρεσιών. Το δίκτυο αυτό θα χρησιμοποιηθεί για την ευρύτερη δυνατότητα ανταλλαγής δεδομένων καθώς η διαδικτυακή υπηρεσία αποθήκευσης πληροφοριών ‘cloud’ αναπτύσσεται στην Μέση Ανατολή.
Προς επίρρωσιν των παραπάνω, η εταιρία ανακοίνωσε πρόσφατα ότι θα συνεισφέρει στην περαιτέρω ενίσχυση του διαδικτυακού συννέφου της Μέσης Ανατολής. Η συνεισφορά της Amazonθα λάβει χώρα με την μορφή επενδύσεων σε διαδικτυακά κέντρα αποθήκεσης πληροφοριών στην Μπαχρέιν που θα χτιστούν το 2019. Η επένδυση στις υπηρεσίες του συννέφου συνάδει με την άνοδο των τεχνολογικών επιχειρήσεων και συγκεκριμένα των start-up. Η επιλογή της Μπαχρέιν δεν ήταν τυχαία καθώς οι start-upεπιχειρήσεις είναι πολύ δημοφιλείς εκεί. Μάλιστα, ο υπουργός εμπορίου της χώρας έχει δηλώσει ότι θέλει να οδηγήσει την Μπαχρέιν σε μία πιο ψηφιακή οικονομία με σκοπό να ωφεληθούν οι τοπικές επιχειρήσεις και να προσελκυθούν ξένοι επενδυτές.
Ο στόχος του Amazon να επεκταθεί στην Μέση Ανατολή αποτελεί σημαντικός καταλύτης για την περαιτέρω ανάπτυξη των τεχνολογικών επιχειρήσεων της περιοχής. Η επένδυση που θα πραγματοποίησει η εταιρίαθα προσφέρει οφέλη συγκεκριμένα στην οικονομία της Μπαχρέιν. Οι διαδικτυακές υπηρεσίες της εταιρίας που αποσκοπούν στην ανάπτυξη του ‘cloudcomputing’ συνάδουν με τα ευρύτερα εθνικά σχέδια της Μπαχρέιν να χρησιμοποιήσει αυτήν την τεχνολογία για να αποθηκέυσει βαριά δεδομένα. Το επιθυμητό αποτέλεσμα είναι να μειωθούν τα κόστη των επιχειρήσεων και να σημειωθεί ανάπτυξη του ιδιωτικού και δημόσιου οικονομικού τομέα. Σε ευρύτερο επίπεδο, η δυνατότητα αποθήκευσης και κυκλοφορίαςδεδομένων σε ραγδαίεςταχύτητες ήταν άγνωστη στις χώρες του Αραβικού κόλπου μέχρι σήμερα. Η ύπαρξη αυτής της δυνατότητας λοιπόν, προσφέρει την ευκαιρία απόκτησης ενός τεράστιου ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος σε διεθνείς εταιρίες, επιχειρήσεις μεσαίου ή μικρού μεγέθους, επιχειρηματίες, και κυβερνήσεις.
Παρατηρούμε ότι ανοδική πορεία των ψηφιακών επιχειρήσεων εξακολουθεί να ενισχύεται. Οι θετικές εξελίξεις όμως, δεν αναιρούν το γεγονός ότι εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις στην Μέση Ανατολή. Τέτοιες προκλήσεις αποτελούν η φτώχεια, οι συγκρούσεις, και η κατάρρευση πολιτικών και οικονομικών συστημάτων. Γιαπαράδειγμα, τοΙσραήλέχειπολύαναπτυγμένεςτεχνολογικέςυποδομές όμως τοχαώδεςνομικό σύστημα, οι ελλιπείς εκπαιδευτικές υποδομές, οι πολιτικές αναταραχές, και τα ζητήματα ασφαλείας αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες για την αξοποίησή τους. Το ίδιο ισχύει και για πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής. Προσωπικά, θεωρώ ελπιδοφόρο το παράδειγμα της Μπαχρέιν. Ο συνδυασμός μιας κυβέρνησης που επιθυμεί την ψηφιoποίηση της οικονομίας και ενός πρόθυμου επενδυτή αποτελεί το κλειδί της ψηφιακής επιχειρηματικότητας.

 

Παραπομπές: 

  1. Christ, J. (2017). Diplomatic Courier. Διαθέσιμο σε: https://www.diplomaticourier.com/2017/11/07/careem-launched-next-era-tech-startups-middle-east/ (Ανακτήθηκε 11 Νοεμβρίου, 2017).
  2. Strange, T. (2017). CNBC. Διαθέσιμο σε: https://www.cnbc.com/2017/11/08/cloud-leader-amazon-web-services-makes-first-middle-east-investment.html (Ανακτήθηκε 11 Νοεμβρίου, 2017).
  3. Arabian Business. Διαθέσιμο σε: http://www.arabianbusiness.com/industries/technology/379505-amazon-to-open-its-first-middle-east-data-centres-in-bahrain (Ανακτήθηκε 11 Νοεμβρίου, 2017).
  4. Keyes, D. (2017). BusinessInsider. Διαθέσιμο σε: http://www.businessinsider.com/amazons-souq-acquires-delivery-startup-2017-9 (Ανακτήθηκε 11 Νοεμβρίου, 2017).