Ερευνητική Ομάδα «Περιβαλλοντικά Ζητήματα»

Ορέστης Μάτσας, 19 Νοεμβρίου 2017

 

Αυτές τις μέρες διεξάγεται στη Βόννη της Γερμανίας η Διεθνής Διάσκεψη των μερών για την κλιματική αλλαγή. Στα πλαίσια της Συμφωνίας των Παρισίων, που υπογράφηκε το 2015 από 196 κράτη, και σε συνέχεια της αντίστοιχης διάσκεψης στο Μαρακές του Μαρόκο το 2016, πραγματοποιείται και φέτος μια παγκόσμια πολυεπίπεδη συνάντηση κρατών, οργανισμών και φορέων, με κοινό σημείο αναφοράς την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής.
Για πρώτη φορά φέτος, και σε αντίθεση με τις δύο προηγούμενες διασκέψεις, τίθεται επί της παγκόσμιας αυτής συζήτησης ένα θέμα ταμπού, το θέμα της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης του πλανήτη από την κτηνοτροφία [1]. Μολονότι παγκοσμίως, ο δείκτης εκπομπών Αερίων του Θερμοκηπίου (ΑτΘ) από την κτηνοτροφία φαίνεται να ξεπερνά τον αντίστοιχο δείκτη των μεταφορών, επιδεικνύεται στάση απάθειας από τα Κράτη/μέρη της Συμφωνίας. Ωστόσο, φέτος, όχι σε επίπεδο κρατών αλλά, σε επίπεδο οργανισμών συζητήθηκε στα πλαίσια της παγκόσμιας διάσκεψης, το ζήτημα της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης που προκαλεί η κτηνοτροφία, καθώς και της βιωσιμότητας του υφιστάμενου μοντέλου κάλυψης των διατροφικών αναγκών της ανθρωπότητας.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν τα επίσημα στατιστικά στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (Food and Agricultural Organization) των Ηνωμένων Εθνών [2], ο δείκτης της γεωργικής παραγωγής για τις εκπομπές ΑτΘ φτάνει το 21% της παγκόσμιας κλίμακας και αποτελεί τη δεύτερη υψηλότερη αιτία ρύπων, μετά την παραγωγή ενέργειας. Τα 2/3 εξ αυτών οφείλονται στην κτηνοτροφική παραγωγή, με το υψηλότερο μερίδιο να ανήκει στο βοδινό κρέας και στα γαλακτοκομικά προϊόντα. Παρατηρώντας την συνεχή αύξηση της ζήτησης του φαγητού και με γνώμονα την παγκόσμια αύξηση του πληθυσμού κατά δύο δισεκατομμύρια έως το 2050, κάποιος μπορεί με χαρακτηριστική ευκολία να καταδείξει το αδιέξοδο στο οποίο οδηγούνται οι σημερινές διατροφικές συνήθειες του ανθρώπου.
Ως εκ τούτου, δεν προκαλούν μεγάλη εντύπωση τα αποτελέσματα πρόσφατης έρευνας από αμερικανικό πανεπιστήμιο, για την συσχέτιση της κλιματικής αλλαγής με την κατανάλωση κρέατος [3]. Πιο συγκεκριμένα, η σχετική έρευνα υποστηρίζει ότι εάν οι Αμερικανοί καταναλωτές αντικαθιστούσαν το βοδινό κρέας στην καθημερινή τους διατροφή με φασόλια, αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την επίτευξη του 50%-75% των στόχων μείωσης εκπομπών ΑτΘ που έχουν θέσει οι ΗΠΑ έως το 2020. Επίσης ένας άλλος σημαντικός δείκτης που καταδεικνύει η συγκεκριμένη έρευνα είναι οι εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης που θα εξοικονομούνταν, οι οποίες αγγίζουν τα 1,65 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί 1,6 φορές στο μέγεθος της Καλιφόρνια και φέρνει στο προσκήνιο μια άλλη έκφανση της κτηνοτροφικής παραγωγής, αυτήν της αποψίλωσης των δασών.
Τα συγκεκριμένα στατιστικά στοιχεία καταδεικνύουν τη δυναμική με την οποία μπορεί ο συγκεκριμένος δείκτης να επηρεάσει την προσπάθεια της μείωσης των ΑτΘ. Το γεγονός αυτό έρχονται να επιβεβαιώσουν [4] και οι επίσημες θέσεις του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας στη συνδιάσκεψη της Βόννης, τονίζοντας πως ο ενδεχόμενος εξορθολογισμός της κτηνοτροφικής γεωργίας θα μπορούσε με μεγάλη αμεσότητα να δώσει χρόνο στον τομέα της παραγωγής ενέργειας και των μεταφορών να μεταβούν στην ανανεώσιμη μορφή τους.
Η κτηνοτροφία ή με απλά λόγια η κατανάλωση κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων αποτελούσε εδώ και πολλά χρόνια ένα περιβαλλοντικό ζήτημα που «κρυβόταν κάτω από το χαλί». Παρουσιάζεται η τάση απεμπόλησης της στερεοτυπικής αυτής στάσης, σε επίπεδο επίσημων φορέων και οργανισμών, όχι όμως σε εθνικό επίπεδο. Οι κυβερνήσεις φέρονται να διστάζουν να προωθήσουν ένα διατροφικό μοντέλο απαλλαγμένο από ζωικά προϊόντα, καθότι ακόμα και σήμερα αποτελεί θέμα ταμπού σε όλα τα κοινωνικά και πολιτικά στρώματα. Ωστόσο, η στάση αυτή αποτελεί εθελούσια συνδρομή στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής. Αναδύεται επομένως ένα ερώτημα: Είναι έτοιμα τα μέρη της Συμφωνίας των Παρισίων να πληρώσουν το τίμημα της κοινωνικής και οικονομικής αναταραχής προκειμένου να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή; Η απάντηση στο ερώτημα θα καταδείξει την πραγματική θέληση των κρατών για αλλαγή του σκηνικού στα περιβαλλοντικά ζητήματα.

 

Παραπομπές:
[1] Teffer, P. (Νοέμβριος 2017). Meat ‘taboo’ debated at Bonn climate summit. EUobserver. Διαθέσιμο σε: https://euobserver.com/environment/139869 (Ανακτήθηκε 16 Νοεμβρίου, 2017).
[2] Food and Agricultural Organization of the United Nations. Διαθέσιμο σε: http://www.fao.org/resources/infographics/infographics-details/en/c/218650/ (Ανακτήθηκε 19 Νοεμβρίου, 2017).
[3] Harwatt, H. (23 Μαΐου 2017). Eating beans instead of beef would sharply reduce greenhouse gasses. Science Daily May 23, 2017. Διαθέσιμο σε: https://www.sciencedaily.com/releases/2017/05/170523081954.htm (Ανακτήθηκε 19 Νοεμβρίου 2017).
[4] Morgan, S. (Νοέμβριος 2017). Agriculture can rein in emissions ‘immediately’, says UN. Euractiv. Διαθέσιμο σε: http://www.euractiv.com/section/climate-environment/news/agriculture-can-rein-in-emissions-immediately-says-un/ (Ανακτήθηκε 14 Νοεμβρίου, 2017).