Ερευνητική Ομάδα «Περιβαλλοντικά Ζητήματα»

Κωνσταντίνα Χατζηπέτρου, 26 Νοεμβρίου 2017

 

Η τεχνολογική εξέλιξη αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας όλων των ανθρώπων, και έχει επηρεάσει τους περισσότερους -αν όχι όλους- τους τομείς της ζωής τους. Εξαίρεση δε θα μπορούσε να αποτελεί και η γεωργία, η οποία βασίζεται σε αρχέγονες πρακτικές οι οποίες ενδέχεται να αλλάξουν ριζικά με την κατάλληλη αξιοποίηση της τεχνολογίας. Η ψηφιακή επανάσταση, που διαδέχεται σταδιακά την βιομηχανική, ορίζεται με το πρόγραμμα Copernicus, από ευρωπαϊκής πλευράς, στην κατεύθυνση της οποίας κατευθύνεται και η ελληνική γεωργία με γοργούς ρυθμούς.
Τα νέα ψηφιακά συστήματα, τύπου Copernicus, γεφυρώνουν το χάσμα της γεωργικής εκμετάλλευσης της γης με τους δορυφόρους μέσω αξιοποίησης των συστημάτων GPS και GNSS ( Παγκόσμιου Δορυφορικού Συστήματος Πλοήγησης), το κόστος των οποίων, όμως, ενδέχεται να απευθύνεται στους μεγαλογαιοκτήμονες και στους πιο εύπορους αγρότες. Το γεγονός αυτό δε θα έπρεπε να προβληματίζει τους πιο αδύναμους οικονομικά αγρότες, καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία και το κόστος κατεβαίνει και η διείσδυση στην αγορά είναι ευρέως διαδεδομένη μεταξύ όλων των τάξεων των αγροτών , όπως υποστήριξε ο Ulrich Adam, γενικός γραμματέας της Ένωσης Ευρωπαίων Βιομηχάνων Γεωργικών Μηχανημάτων (CEMA). «Στην Ολλανδία, για παράδειγμα, το 65% των αγροτών χρησιμοποιούν το GNSS στην καλλιέργειά τους» τόνισε. Αυτό ισοδυναμεί με μια ισχυρή αύξηση της πρόσληψης από το 2007, όταν το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 15% . Ο τρόπος λειτουργίας των συστημάτων αυτών είναι ιδιαίτερα απλός, περιλαμβάνει τεχνολογίες που βασίζονται σε δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων δορυφορικού εντοπισμού θέσης, όπως το GPS, της τηλεπισκόπησης και του Διαδικτύου, για τη διαχείριση των καλλιεργειών και τη μείωση της χρήσης λιπασμάτων, εντομοκτόνων και υδάτων . Με αυτόν τον τρόπο γίνεται καλύτερη χρήση των διαθέσιμων πόρων με βιώσιμο τρόπο, επιτυγχάνεται η ευσυνείδητη αξιοποίηση των χημικών εισροών (λιπάσματα ή φυτοφάρμακα), συμβάλλοντας στην προστασία του εδάφους και των υπογείων υδάτων, και παράλληλα στην αύξηση της αποδοτικότητας της παραγωγής. Το αποτέλεσμα είναι η βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων με την ελάττωση της απαιτούμενης ενέργειας. Με τη χρήση αισθητήρων, οι αγρότες είναι σε θέση να εντοπίσουν συγκεκριμένους τομείς στον αγρό τους που έχουν ανάγκη από ιδιαίτερη μεταχείριση και να εστιάσουν μόνο σε αυτά τα συγκεκριμένα σημεία την εφαρμογή των χημικών ουσιών, μειώνοντας την ποσότητα της χημικής ουσίας και διαφυλάσσοντας το περιβάλλον. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τις παραδοσιακές πρακτικές στις οποίες διάφορες γεωργικές δραστηριότητες, όπως η άρδευση, τα λιπάσματα, τα εντομοκτόνα, και τα ζιζανιοκτόνα εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε όλο το πεδίο, αγνοώντας κάθε μεταβλητότητα . Καθίσταται χρήσιμη ακόμη και η αξιοποίηση ιπτάμενων μη επανδρωμένων τηλεκατευθυνόμενων drones τα οποία ίπτανται πάνω από κτήματα, προκειμένου να μεταφέρουν οπτικό υλικό και πληροφορίες, αλλά και δείγματα χώματος, ώστε να διεξάγονται αναλύσεις χωρίς να απαιτείται ο γεωργός να βρίσκεται επί τόπου . Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η αγορά της γεωργίας ακριβείας ήδη ανήλθε σε € 2,3 δις ευρώ το 2014 σε παγκόσμιο επίπεδο. Αναμένουν αύξηση με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 12% μέχρι το 2020. Οι ώριμες αμερικανικές και ευρωπαϊκές αγορές θεωρούνται ως οι πλέον ελπιδοφόρες. Από την άλλη μεριά, όμως, αυτό θα αυξήσει δραματικά το χάσμα αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών, οι οποίες λόγω της οικονομικής τους αδυναμίας θα στραφούν στη χρήση των πλέον φτηνών παρασιτοκτόνων προϊόντων, τα οποία θα καταστρέφουν ένα σημαντικό τμήμα της παραγωγής αλλά και θα επιφέρουν και ισχυρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις (λ.χ. απόβλητα σε ποταμούς κλπ) οι οποίες αναπόφευκτα θα επηρεάσουν τον τοπικό πληθυσμό αλλά και την κτηνοτροφία.
Στην περίπτωση της Ελληνικής γεωργίας, η συμμετοχή της στο πρόγραμμα και ο εκσυγχρονισμός τόσο του γεωργικού εξοπλισμού όσο και της κατάλληλης εκπαίδευσης και ενημέρωσης των αγροτών για τη χρήση του αποτελούν επιτακτική ανάγκη. Μιλώντας στο συνέδριο της Gaia Επιχειρείν στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Παππάς επεσήμανε ότι «Η έξυπνη γεωργία μπορεί να δημιουργήσει όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις για τη βελτίωση της παραγωγής και του ίδιου του προϊόντος, καθώς και για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σε διάφορους τομείς», υπογραμμίζοντας ότι τα ελληνικά προϊόντα δεν θα καταστούν ανταγωνιστικά στην παγκόσμια αγορά, εάν συνεχίσουν να παράγονται, όπως σήμερα.

Παραπομπές:
[1] Euractiv, Μιχαλόπουλος Σ. (2015). Η ευρωπαϊκή γεωργία μπαίνει στη ψηφιακή εποχή. Διαθέσιμο σε: https://www.euractiv.gr/section/georgia-kai-trofima/news/evropaiki-georgia-mpeni-stin-psifiaki-epochi/
[2] Euractiv, Μιχαλόπουλος Σ. (2017). Ν. Παππάς: H Ελλάδα είναι έτοιμη να αξιοποιήσει το Copernicus. Διαθέσιμο σε: http://www.euractiv.gr/section/georgia-kai-trofima/news/n-pappas-i-ellada-ine-etimi-na-axiopiisi-to-copernicus/
[3] Liberal, Γορανίτης Γ. (2016). Από το Internet των πραγμάτων στο Internet των κτημάτων. Διαθέσιμο σε: http://www.liberal.gr/arthro/38489/technologia/2016/psifiaki-georgia-apo-to-Internet-ton-pragmaton-sto-Internet-ton-ktimaton.html