Ερευνητική Ομάδα «Πολιτική και Διεθνείς Σχέσεις»

Ειρήνη Παναγώτα, 1η Δεκεμβρίου 2017

 

Ο Συριακός εμφύλιος πόλεμος έχει τις απαρχές του στις 15 Μαρτίου 2011 όταν, στα πλαίσια της αραβικής άνοιξης, ξέσπασε πλήθος εξεγέρσεων κατά των αυταρχικών καθεστώτων στην βόρεια Αφρική και την Μέση Ανατολή. Σήμερα, η αιματηρή ένοπλη σύγκρουση συνεχίζει στο συριακό έδαφος για έκτο συνεχόμενο έτος έχοντας προκαλέσει τον θάνατο τουλάχιστον 400.000 ατόμων και τον εκτοπισμό άλλων 11 εκατομμυρίων. Πολλές τρίτες δυνάμεις, όπως η Τουρκία, το Ιραν, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναμειχθεί σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία έτη στο συριακό εμφύλιο, καθιστώντας τον κατ’ ουσίαν ένα «πόλεμο δι’αντιπροσώπων»

Η ρωσική κυβέρνηση του Vladimir Putin, η οποία βοήθησε τον πρόεδρο της Συρίας Bashar al-Assad να ανακτήσει την κυριαρχία του σε πολλές από τις περιοχές που είχαν καταληφθεί από τους αντιπάλους του και να βρεθεί σε πλεονεκτική θέση απέναντι τους, αποτέλεσε παίκτη- κλειδί στην έκβαση των γεγονότων. Tο Νοέμβριο, o πρόεδρος Putin συναντήθηκε με τον Bashar al-Assad καθώς και με τους ηγέτες του Ιράν και της Τουρκίας. Η τελευταία, αν και αρχικά δεν στήριζε τον Assad, έγινε πιο δεκτική στην παραμονή του κατόπιν παρέμβασης του Ρώσου Προέδρου. Κατόπιν, ο Vladimir Putin συνομίλησε με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Donald Trump και με άλλους ηγέτες ώστε να εξασφαλίσει την εύνοια τους, σε όποιο βαθμό αυτό είναι βέβαια εφικτό.

O Putin γνωρίζει ότι τον επόμενο χρόνο πλησιάζουν εκλογές στη Ρωσία και θέλει να αποδείξει ότι έχει κάνει πρόοδο στο συριακό ζήτημα ενώ ζητά από τη Δύση να επωμιστεί λίγο από το βάρος που απαιτείται για την ανοικοδόμηση της Συρίας. Ταυτόχρονα όμως δεν υποχωρεί στο ζήτημα της παραμονής Assad στην εξουσία. Ωστόσο, η Συριακή αντιπολίτευση δεν δείχνει να κάμπτεται το ίδιο εύκολα. Παρά το γεγονός ότι έχουν βρεθεί σε πλέον μειονεκτική θέση και έχουν χάσει πολλά από τα εδάφη που ήλεγχαν, οι επαναστάτες θεωρούν την πτώση του Assad από την εξουσία ως τη βάση για οποιαδήποτε περαιτέρω διαπραγμάτευση ή συμβιβασμό. Ο Vladimir Putin φαίνεται πως δεν μπορεί να παρακάμψει τη βούληση των ομάδων αυτών, δεδομένου ότι οι δυτικές χώρες δήλωσαν τον Σεπτέμβριο ότι θα στηρίξουν την ειρήνη στην Συρία μόνο αν υπάρξει μια ομαλή πολιτική μετάβαση με την συμμετοχή της αντιπολίτευσης.

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) έλαβε ενεργή συμμετοχή στις ομιλίες που έλαβαν χώρα τον Νοέμβριο στο Riyadh με σκοπό της ανάδειξη επιτροπής αντιπροσώπων της αντιπολίτευσης στις διαπραγματεύσεις της Γενεύης στα τέλη Νοεμβρίου. Οι διαπραγματεύσεις για ειρήνη στην Συρία άρχισαν στις 28 Νοεμβρίου στην Γενεύη. Η δημιουργία νέου Συντάγματος και η διεξαγωγή εκλογών στη Συρία, κάτω από την εποπτεία του ΟΗΕ, αποτελούν το κύριο αντικείμενο των διαπραγματεύσεων μεταξύ των αντιπροσώπων της κυβέρνησης Assad και των αντικαθεστωτικών δυνάμεων της Συρίας. Η συριακή κυβέρνηση αν και δήλωσε στις 24 Νοεμβρίου πως θα στηρίξει τη σύσταση επιτροπής με σκοπό τη δημιουργία συντάγματος και την διεξαγωγή εκλογών κάτω από την εποπτεία του ΟΗΕ, προτίθεται να διαπραγματευτεί με την αντιπολίτευση μόνο αν οι επαναστάτες εγκαταλείψουν τα όπλα τους επιτρέποντας της να διασφαλίσει ξανά την κυριαρχία της στις περιοχές που βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο τους. Μάλιστα η αντιπροσωπεία της συριακής κυβέρνησης καθυστέρησε σημαντικά την άφιξη της στην Γενεύη , ως αντίδραση προς τις επιδιώξεις της αντιπολίτευσης.

Εν αντιθέσει, ο Yahya al-Aridi, νέος εκπρόσωπος της επιτροπής της αντιπολίτευσης, τόνισε τη σοβαρότητα της κατάστασης και την ανάγκη της πτώσης του καθεστώτος Assad δηλώνοντας ότι « η κυβέρνηση δε θα έπρεπε να παίζει την ώρα που υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που είναι πολιορκημένοι και δέχονται βομβαρδισμούς» . Στην Συρία η ένταση δεν έχει αποκλιμακωθεί. Στις 24 και 25 Νοεμβρίου, δύο βομβαρδισμοί στην ανατολική Ghouta σκότωσαν 34 αμάχους και τραυμάτισαν δεκάδες άλλους.
Στα πλαίσια αυτά, η διεθνής κοινότητα δεν συνεχίζει να είναι το ίδιο αισιόδοξη. Ο Nicolas Van Dam, Ολλανδός διπλωμάτης δήλωσε πως κάτω από αυτές τις συνθήκες δε μπορεί κανείς να περιμένει να πετύχει η προσπάθεια συμφιλίωσης. Κάτω από τις συνθήκες αυτές, και με την ύπαρξη τόσο διαφορετικών θέσεων στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων στη Γενεύη, παραμένει αμφίβολο αν το 2017 ή έστω το 2018 θα φέρει και το τέλος του εμφύλιου συριακού πολέμου.

 

Παραπομπές:

1. Author: Henry Meyer: Putin Peace Plan Gets Boost as Syria Opposition Unites for Talks- Bloomberg (24 Νοεμβρίου 2017) Διαθέσιμο σε: https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-11-24/putin-peace-plan-gets-boost-as-syria-opposition-unites-for-talks
2. Author: Angus McDowall: Little prospect of Syria peace progress seen in Geneva talks- REUTERS (27 Νοεμβρίου 2017) Διαθέσιμο σε: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-talks/little-prospect-of-syria-peace-progress-seen-in-geneva-talks-idUSKBN1DR1N9
3. Author not mentioned: Syrian Government to Join Geneva Peace Talks- VOA news (29 Νοεμβρίου 2017) Διαθέσιμο σε: https://www.voanews.com/a/syrian-government-to-join-geneva-talks/4141413.html