Ερευνητική Ομάδα Μελέτης «Κοινωνικά και Ανθρωπιστικά Ζητήματα»

Ηλιάνα Ζαρκάδα, 5 Ιανουαρίου 2018

 

Πριν ξεκινήσουμε την ανάλυση του φεμινισμού της Μέσης Ανατολής θα πρέπει να ορίσουμε με λίγα λόγια τι είναι η Μέση Ανατολή, καθώς συχνά χρησιμοποιούμε την έννοια χωρίς να γνωρίζουμε τα κράτη τα οποία περιέχει. Η έννοια αποτελεί γεωγραφικό όρο που χαρακτηρίζει την νοτιοδυτική Ασία και την βορειοανατολική Αφρική. Αν και τα σύνορα της Μέσης Ανατολής δεν είναι ξεκάθαρα και προκαθορισμένα, οι χώρες που θεωρείται, κατά γενική ομολογία, πως ανήκουν σε αυτήν είναι τα εξής : Αίγυπτος, Αρμενία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν, Σαουδική Αραβία, Συρία, Σουδάν, Τουρκία, Λίβανος, Λιβύη,Ιράν,Ιράν,Ιορδανία,Ισραήλ,Υεμένη,Κατάρ,Κουβέιτ,Κύπρος,Παλαιστίνη,Ομάν.

Οι λόγοι που θεωρούμε ότι οι γυναίκες της Μέσης Ανατολής είναι καταπιεσμένες και που μας εκπλήσσει η πιθανότητα ύπαρξης φεμινιστικών κινημάτων, ποικίλλουν :

 

Περιορισμοί

Αρχικά, η άποψη που έχουμε περί συντηρητισμού προέρχεται από τους περιορισμούς που αντιμετωπίζουν αυτές οι γυναίκες. Μπορεί πλέον να επιτρέπεται να οδηγούν ή να παρακολουθούν αγώνες μέσα από το γήπεδο,ωστόσο υπάρχουν αρκετά πράγματα που ακόμα τους απαγορεύονται.

Στις πιο συντηρητικές χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία, απαγορεύεται η γυναίκα να κυκλοφορεί μόνη της στον δρόμο. Θα πρέπει να έχει συνοδεία κάποιο άνδρα ο οποίος θα είναι ή πατέρας ή αδερφός ή σύζυγος της. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση μπορεί να υπάρξει ποινή φυλάκισης.

Επιπλέον, οι γυναίκες δεν μπορούν να καταθέσουν στο δικαστήριο ως μάρτυρες, δηλαδή  ο λόγος τους δεν έχει καμία απολύτως αξία. Ενώ ταυτόχρονα, δεν μπορούν να ενοικιάσουν ή να αγοράσουν κάποιο ακίνητο, καθώς ο άνδρας τους θεωρείται ο νόμιμος διαχειριστής της περιουσίας τους.

Στη συνέχεια, σπάνια βλέπουμε ανθρώπους τους ίδιου φύλου να συνυπάρχουν σε κοινό χώρο. Οι εταιρείες ακόμα και τα εστιατόρια είναι διαχωρισμένα ώστε να μην μπορούν να έρχονται σε επαφή άνδρες με γυναίκες που δεν γνωρίζουν.

Μην ξεχνάμε ότι σύμφωνα με τον νόμο, σε περίπτωση που ο άνδρας ζητήσει διαζύγιο (είναι κατακριτέο μια γυναίκα να ζητήσει διαζύγιο και σπάνιο για έναν άνδρα να κάνει αίτηση, καθώς συνήθως έχει παραπάνω από μία συζύγους χωρίς αυτό να θεωρείται παράνομο ή ανήθικο), την κηδεμονία των τέκνων αναλαμβάνει ο πατέρας.

Ένας ακόμα περίεργο περιορισμός είναι αυτός της φυσικής άσκησης. Θεωρείται άσεμνη μια κοπέλα η οποία γυμνάζεται, για αυτό και οι άνδρες απαγορεύουν στις γυναίκες τους να αθλούνται.

Τέλος, αναφέρουμε την ενδυμασία η οποία ποικίλλει από χώρα σε χώρα.

Υπάρχει το μαντήλι που καλύπτει το κεφάλι, το σώμα μέχρι την πλάτη και το στήθος και αφήνει έκθετα τα μάτια, το οποίο ονομάζεται νικάμπ (niqab). Το φοράνε κυρίως στις αραβικές χώρες, αλλά και μουσουλμάνες της Δύσης.

Ο τύπος που καλύπτει τα περισσότερα, ολόκληρο το σώμα και το πρόσωπο , καλείται μπούρκα(burka). Στα μάτια υπάρχει ένα αραιό πλέγμα που επιτρέπει σε όποια την φοράει να βλέπει χωρίς να φαίνονται τα μάτια της. Συνδέεται έντονα με το Αφγανιστάν, λόγω των Ταλιμπάν που την είχαν επιβάλλει.

Επιπλέον, ο μαύρος μανδύας σχεδιασμένος για έξω από το σπίτι ,τον οποίο πρέπει να κρατούν με τα χέρια οι γυναίκες για να κρύβει το μπροστινό μέρος του σώματός τους, ονομάζεται τσαντόρ (chador) και συναντάται κυρίως στο Ιράν.

Στη συνέχεια, το χιτζάμπ (hijab) είναι τύπος μαντήλας που καλύπτει μόνο το κεφάλι και το λαιμό επιτρέποντας μας να δούμε το πρόσωπο. Χρησιμοποιείται κυρίως στον δυτικό κόσμο.

Τέλος ,το khimar  είναι μακρύ πέπλο  μέχρι πάνω από τη μέση ,τα μαλλιά, το λαιμό, τους ώμους, που αφήνει το πρόσωπο ορατό.

 

Μόρφωση

Η ακαδημαϊκή μόρφωση των κοριτσιών της Μέσης Ανατολής είναι σε χαμηλά επίπεδα. Πολλά κορίτσια σταματούν το σχολείο σε νεαρή ηλικία,έχοντας λάβει μόνο γνώσεις δημοτικού και οι λόγοι ποικίλλουν. Ένας σημαντικός παράγοντας είναι η φτώχεια, που ωθεί τους γονείς να επιζητούν την βοήθεια των παιδιών τους στις αγροτικές ή οικιακές εργασίες. Επιπλέον, πολλοί γονείς προκειμένου να σταματήσουν να ξοδεύουν χρήματα για να αναθρέψουν τις κόρες τους, τις παντρεύουν από μικρή ηλικίας μεταθέτοντας το «βάρος» στον γαμπρό τους. Με αυτό τον τρόπο, το κορίτσι από μικρή ηλικία αποκτά μια οικογένεια και ένα νοικοκυριό το οποίο οφείλει να συντηρήσει. Φυσικά, η κουλτούρα έχει μεγάλη σχέση με το φαινόμενο και η επικράτηση το ανδρικού φύλου διαφαίνεται και στην έρευνα που έγινε από το Population Reference Bureau. Γυναίκες ρωτήθηκαν ποιο από τα δύο παιδιά τους θα έστελνα στο πανεπιστήμιο αν έπρεπε να διαλέξουν ( το αγόρι ή το κορίτσι). Την πλειοψηφία κέρδισαν τα αγόρια. Επιπρόσθετα, μπορούμε να καταλάβουμε πως αυτό δημιουργεί έναν αέναο κύκλο, καθώς τα κορίτσια δεν μορφώνονται δημιουργείται έλλειψη σε επαγγέλματα όπως οι δασκάλες. Συνεπώς, σχολεία σε χωριά και απομακρυσμένες περιοχές μένουν χωρίς προσωπικό στερώντας το δικαίωμα στα μικρότερα κορίτσια και αγόρια να μορφωθούν.

Βέβαια, δεν μπορούμε να αρνηθούμε πως σε σχέση με τα παρελθόντα χρόνια το ποσοστό των κοριτσιών που αποφοιτούν από το λύκειο ή και ακόμα που αποκτούν πτυχίο έχει αυξηθεί αρκετά, με πρώτη χώρα το Κουβέιτ. Σημαντικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη είχαν και οι διεκδικήσεις των γυναικών κατά την περίοδο και την εποχή μετέπειτα της Αραβικής Άνοιξης.

 

Εργασία

Ακόμα και αν κατέχουν την απαραίτητη γνώση ,μόνο 1 στις 4 γυναίκες έχουν ή ψάχνουν για δουλειά. Αυτό συμβαίνει καθώς οι γυναίκες θεωρούν ότι δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις της εργασίας τους ταυτόχρονα με τις οικογενειακές, για αυτό επιλέγουν να αφοσιωθούν στις δεύτερες. Όμως, συνήθως το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στον τρόπο σκέψης και στις επιλογές των γυναικών. Αρχικά, οι πατριαρχικές δομές της κοινωνίας δεν αφήνουν περιθώρια για τις γυναίκες. Τα εισοδήματα που λαμβάνουν οι άνδρες από τις πετρελαϊκές επιχειρήσεις είναι συνήθως τόσο μεγάλα που περνούν το μήνυμα πως δεν χρειάζεται οι γυναίκες να αφήσουν το νοικοκυριό για να βιοποριστούν. Επιπλέον, αντικίνητρο αποτελούν και ιδιωτικές επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν τα κατάλληλα κεφάλαια ώστε να υποδεχτούν και να πληρώνουν και γυναίκες. Για αυτό και συχνά γυναίκες ωθούνται να δουλέψουν στον δημόσιο τομέα όπου οι ώρες είναι κοινωνικά αποδεκτές για τις οικιακές δουλειές τους και ο μισθός πιο σταθερός . Στη συνέχεια, ο νόμος δεν είναι υπέρ της γυναικείας εργασίας ,εφόσον μόνο το Μαρόκο και το Τζιμπουτί έχουν νόμους κατά της διάκρισης στην πρόσληψη, στις υπόλοιπες περιπτώσεις δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο ποσοστό το οποίο θα έπρεπε να αποτελούν οι γυναίκες σε εταιρείες.

Αξίζει να σημειωθεί πως στο Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Κατάρ και ΗΑΕ τα ποσοστά είναι συγκριτικά τα μεγαλύτερα ,ίσως λόγω του αναπτυγμένου δημοσίου τομέα στον οποίο οι γυναίκες επιλέγουν να εργάζονται.. Από την άλλη, στην Ιορδανία το ποσοστό είναι από τα χαμηλότερα,14%.Γενικότερα, η απουσία συμμετοχής στον εργασιακό τομέα στοιχίζει αρκετά στα εισοδήματα καθώς υπολογίζεται ότι η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά θα μπορούσε να προσδώσει 27% κέρδος . Αυτό αποτελεί ένα βασικό επιχείρημα για την εμπλοκή των γυναικών και την διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους μέσω οργανισμών και κινημάτων που έχουν ως σκοπό να αναδείξουν τις γυναικείες αξίες και ικανότητες.

 

Ο δρόμος μέχρι τώρα

Σε πολλές χώρες παρατηρούμε την άνοδο του μορφωτικού επιπέδου και της πολιτικής συμμετοχής. Οι γυναίκες έγιναν πιο δραστήριες, ακόμα και αν οι νόμοι δεν είναι ακόμα υπέρ τους, ιδρύοντας οργανισμούς, θεσμούς και εφημερίδες προκειμένω να υπερασπιστούν τον σκοπό τους. Οι δυνατότητες να διαβάζουν περισσότερα βιβλία πόσο μάλλον και στα αγγλικά, διεύρυναν τις γνώσεις τους και τις έφεραν πιο κοντά με φεμινιστικές ομάδες μεγάλης εμβέλειας. Ωστόσο, τα ποσοστά της χαμηλής συμμετοχής στην εργασίας και την αυξημένης γεννητικότητας μαρτυρά πως υπάρχει δρόμος για βελτίωση.

Τα δυτικά κινήματα, παλιότερα, θεωρούσαν τον εαυτό τους ανώτερο και σωτήρα σε σχέση με τις γυναίκες της Δύσης, τις οποίες χαρακτήριζαν ως λιγότερο εκπολιτισμένες, λιγότερο αγωνίστριες και συντρόφους τους.

Πλέον εντοπίζονται πολλές προσπάθειες εκσυγχρονισμού, που δεν βοηθούνται από την Δύση λόγω της ισλαμοφοβίας. Από την μία πλευρά, η ισλαμοφοβία έχει προκαλέσει έναν κοινωνικό συντηρητισμό που εμποδίζει τις γυναίκες να αναδειχθούν κοινωνικά ενώ ταυτόχρονα αυτό επηρεάζεται και από θέματα οικονομικής φύσεως ή θέματα εξάρτησης από ισχυρότερες χώρες που τονώνουν το εθνικό φρόνημα (πχ, στην περίπτωση της Παλαιστίνης και του Ισραήλ) .

Από την άλλη, καθώς οι φεμινίστριες της Ανατολής ταυτίστηκαν με τον δυτικό ιμπεριαλισμό, πολλοί μουσουλμάνοι λανθασμένα θεώρησαν ότι τα φεμινιστικά κινήματα ήταν αυτόματα και αντι-ισλαμικά. Λόγω αυτού, πολλές γυναίκες διαχωρίζουν τον εαυτό τους από την δύση, γιατί φοβούνται πως κατακρίνονται για απομάκρυνση από την παράδοση.

Στην συνέχεια,η μαντήλα θεωρούταν το μεγαλύτερο σύμβολο της γυναικείας καταπίεσης, καθώς οι δυτικές φεμινίστριες μετρούσαν την γυναικεία δύναμη και εξουσία με βάση την πρόσβαση στην δημόσια ζωή. Η διαφορετική ερμηνεία που έδινε κάθε λαός στις κοινωνικές δεξιότητες δημιουργούσε το χάσμα μεταξύ τους, καθώς οι μουσουλμάνες δεν θεωρούσαν ότι στερούνταν εμπειρίες του κοινωνικού βίου. Επίσης, όταν ρωτούνταν για την μαντήλα, ορισμένες το έβρισκαν μέχρι και προσβλητικό ενώ άλλες πίστευαν ότι σταδιακά θα ξεπεραστεί. Ωστόσο, όλες έλεγαν ότι δεν αναγράφεται στο Κοράνι. Κάποιοι αναφέρουν ότι στο Κοράνι το hijab είναι υποχρεωτικό και για τους άνδρες ή ότι δεν θα πρέπει οι γυναίκες να κρύβουν την ομορφιά τους αλλά οι άνδρες να προσέχουν τον τρόπο που κοιτούν. Μια μεγάλη μάχη έχει ξεκινήσει σχετικά με την ερμηνεία αυτή.

Πλέον καταλαβαίνουμε ότι η μαντήλα δεν είναι το μεγαλύτερο ζήτημα. Συγκυριακά, κατάφερε να επικρατήσει ύστερα από πολλούς μουσουλμανικούς αγώνες κατά τους οποίους η θέση της γυναίκας υποβιβάστηκε. Στις μέρες μας, βλέπουμε πως η μαντήλα έχει αρχίσει να δέχεται λιγότερα σχόλια και προσαρμόζεται σε πιο σύγχρονα δεδομένα. Ζωντανό και πρόσφατο παράδειγμα ,η επίδειξη μόδας μουσουλμάνου σχεδιαστή με γυναίκες που φορούσαν hijab. Εξάλλου η μόδα που αφορά την μουσουλμανική κοινότητα φαίνεται να αναπτύσσεται αρκετά και τα στατιστικά δείχνουν πως πρόκειται να γίνουν από τους πιο κερδοφόρες επιχειρήσεις στα επόμενα χρόνια.

Μία ακόμη απόδειξη είναι η προαιρετική επιλογή που έδωσε η αστυνομία της Σκωτίας να αποτελείται η αστυνομική στολή και από hijab. Τα προηγούμενα χρόνια, έπρεπε να υπάρξει ειδική άδεια από ανώτερους για να φορούν μαντήλα οι γυναίκες την ώρα εργασίας. Με αυτό τον τρόπο , θέλουν να δείξουν στην μουσουλμάνες, που πιθανόν δεν είχαν σκεφτεί την αστυνομία ως επιλογή καριέρας, ότι είναι ευπρόσδεκτες.

Επίσης, είδαμε και πολλές πριγκίπισσες της Disney να φορούν hijab σε μια προσπάθεια να υποστηριχθεί πως δεν αποτελεί κανένα απολύτως εμπόδιο.

Την ίδια στιγμή, στο Ιράν , υπάρχει νόμος που αναγκάζει τις γυναίκες να φορούν μαντήλα . Για αυτό τον σκοπό έχει ξεκινήσει μια καμπάνια από τις Ιρανές που ονομάζεται White Wednesday , κατά την οποία κάθε Τετάρτη βγάζουν την μαντήλα και κυκλοφορούν στον δρόμο με κίνδυνο να συλληφθούν, με στόχο όμως να περάσουν ένα ηχηρό μήνυμα : το τέλος της καταπίεσής τους.

Εστιάζοντας τώρα στο Ιράκ, η θέση των γυναικών περιήλθε σε παρακμή μετά τον πόλεμο του περσικού κόλπου το 1991. Η οικονομική κρίση και η συρρίκνωση της αγοράς ανάγκασαν τις κοπέλες να αποσυρθούν από τα σχολεία και να γυρίσουν στο νοικοκυριό . Τα προηγούμενα χρόνια οι γυναίκες διέπρεπαν στην ιατρική, την μηχανική και την εκπαίδευση. Με την αμερικανική επέμβαση το 2003, έγιναν πάλι προσπάθειες για την αναβάθμιση του τρόπου ζωής τους ,τον τρόπο συμβολής τους στην εργασία και την οικονομία αλλά και στην γενικότερη συνεργασία και αλληλοϋποστήριξη των γυναικών. Όμως, για να εξασφαλιστεί η βελτίωση αυτή θα πρέπει να υπάρξει σταθερή πολιτική εκπροσώπηση, η οποία απουσιάζει .

Συχνά, γίνεται λόγος για ισλαμικό φεμινισμό, που ορίζεται ως φεμινιστικός διάλογος και πρακτικές που εκφράζονται μέσα από την ισλαμική δομή. Η έννοια αυτή περιλαμβάνει 2 πρακτικές : την ανεξάρτητη έρευνα θρησκευτικών πηγών (ijtihad)  και την διαφορετική ερμηνεία του κορανίου (tafsir) . Όσο αφορά το δεύτερο, η κλασσική και μετακλασική ερμηνεία βασιζόταν σε ανδρικές εμπειρίες και ερωτήσεις καθώς και σε πατριαρχικές κοινωνίες. Η νέα γενιά του Ιράν, χρησιμοποιεί μεταμοντέρνα λογική.

Στις προσπάθειά τους να ερμηνεύσουν με διαφορετικό τρόπο το Κοράνι μέσω της γλώσσας, έχει δημιουργηθεί διαμάχη για την λέξη rajol .Το θέμα αφορά το δικαίωμα των γυναικών να είναι πολιτικοί αρχηγοί. Το ιρανικό σώμα εξουσίας (The Iranian Council of Guardians) έχει αρκετές φορές απορρίψει το δικαίωμα να θέσει υποψηφιότητα μια γυναίκα για πρόεδρος, λέγοντας ότι με την ερμηνεία του Κορανίου και σύμφωνα με το άρθρο 115 ,πρόεδρος πρέπει να είναι ένας rajol (αραβική λέξη που σημαίνει άνδρας) ή μια αναγνωρισμένη προσωπικότητα, δηλαδή ένας θρησκευόμενος ή πολιτικός άνδρας. Ωστόσο, οι ισλαμικές φεμινίστριες ισχυρίζονται πως, στο Ιράν, η λέξη rajol του συντάγματος νοείται σύμφωνα με την περσική γλώσσα ως άνθρωπος (mankind) , όχι άνδρας (man),συνεπώς δεν θα πρέπει να αποκλείονται οι γυναίκες.

Τέλος, αξίζει να αναφερθούμε στο Μαρόκο, όπου υπάρχει ο λεγόμενος οικογενειακός κώδικας (family code),δηλαδή ένα φυλλάδιο που περιλαμβάνει τις πιο σημαντικές διατάξεις του νέου οικογενειακού κανόνα και την σύγκριση τους με τον παλιότερο ηθικό κανόνα. Έχει γραφτεί για να βοηθήσει εκπαιδευτές, ανθρωπιστικές επεμβάσεις και ακτιβιστές της κοινωνίας των πολιτών, στα γαλλικά και αραβικά. Το πρόβλημα είναι ότι περιλαμβάνει μόνο τα άρθρα που παρουσιάζουν το Μαρόκο ως προοδευτικό και δημοκρατικό, όπως το άρθρο 23,που εγγυάται στις γυναίκες το δικαίωμα να παντρευτούν χωρίς τον κηδεμόνα τους. Επιπλέον, υπάρχουν άρθρα  αναφορικά με το δικαίωμα για διαζύγιο μαζί με το άρθρο 51 που αναφέρει αμοιβαίες υποχρεώσεις και δικαιώματα μεταξύ των συζύγων έχοντας ως στόχο την καθιέρωση της ισότητας. Όμως, το φυλλάδιο παραλείπει τα άρθρα για τις πατριαρχικές σχέσεις και την διαιώνιση της ανισότητας των φύλων, όπως το άρθρο 194 που υποχρεώνει τον άνδρα να παρέχει χρήματα στην γυναίκα και την οικογένεια και το άρθρο 236 που ορίζει τον πατέρα ως το πρώτο νομικό εκπρόσωπο του παιδιού ανεξάρτητα από το αν έχει την κηδεμονία του. Αν και πολλοί Μαροκινοί και Μαροκινές ερμήνευσαν το άρθρο 194 ως θετικό για τις γυναίκες, αντιθέτως επιβεβαιώνει τον φυλετικό διαχωρισμό : η γυναικεία ύπαρξη παραμένει στο σπίτι ενώ η ανδρική στην δημόσια σφαίρα. Επειδή οι άνδρες είναι νομικά υποχρεωμένοι να προσφέρουν και να παρέχουν στην οικογένειά τους, ενώ οι γυναίκες όχι, κάποιοι αντιτίθενται όταν αναφέρεται κάποιο ζήτημα διάκρισης εις βάρος των γυναικών στην αγορά εργασίας. Η υποχρέωση των ανδρών δημιουργεί και την προσδοκία πως οι κόρες τους θα μείνουν στο σπίτι μετά τον γάμο τους.

 

Υπάρχουν Φεμινιστικές Οργανώσεις στη Μέση Ανατολή;

Egyptian Feminist Union

Ιδρύθηκε τον Μάρτη του 1923 από την ακτιβίστρια Hoda Shaarawy, η οποία αποτέλεσε την πρώτη πρόεδρο και συνδέθηκε στενά με τις Σουφραζέτες προωθώντας ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες. Πραγματοποιούσε δημόσιες δράσεις με κοινωνικά μηνύματα με πιο γνωστή την στιγμή που 2 μέλη έβγαλαν την μαντήλα τους στον κεντρικό σταθμό τραίνων του Καϊρου το 1923.

Κατάφεραν :

  • να κάνουν την πρωτοβάθμια εκπαίδευση υποχρεωτική για τα κορίτσια
  • να εισάγουν κοπέλες στο εθνικό πανεπιστήμιο για πρώτη φορά.

Ωστόσο, ο αγώνας τους για την αλλαγή στο οικογενειακό δίκαιο απέτυχε. Το 1952 απαγορεύθηκε η δράση της οργάνωσης μέχρι το 2011 όπου ανασυστάθηκε ως αποτέλεσμα συνεργασίας 1000  αιγυπτιακών οργανισμών για τις γυναίκες.

Από τότε μάχεται για να εισάγει περισσότερες γυναίκες στην πολιτική και κοινοβουλευτική ζωή καθώς και για να ενθαρρύνει τις γυναίκες να ασκούν το δικαίωμα ψήφου τους. Επιπλέον, στοχεύουν στην μείωση του αναλφαβητισμού αλλά και στην αναβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος που θα ωφελήσει και τα 2 φύλα.

Ο οργανισμός διοργανώνει τακτικά μεγάλα εθνικά συνέδρια για να εξασφαλίσει την συμμετοχή των γυναικών στα επίκαιρα πολιτικά και κοινωνικά θέματα που τις αφορούν.

 

Alliance for Arab Women (AAW)

Εθελοντικός Μη Κυβερνητικός Οργανισμός, καταγεγραμμένος στο Υπουργείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης ( 1987) και με συμβουλευτικό ρόλο στην επιτροπή ECOSOC των ΗΕ (1996). Λειτουργεί ως διαμεσολαβητής για όλες τις αιγυπτιακές και αραβικές οργανώσεις για την ασφάλεια και τα δικαιώματα των γυναικών , επηρεάζοντας τις πολιτικές και την νομοθεσία με το έργο του. Αποτελείται από μέλη και των 2 φύλων καθώς και από διαφορετικά αραβικά κράτη.

Στόχοι της οργάνωσης είναι :

  • Να εξετάζουν συνεχώς τα γυναικεία θέματα ώστε να καταλαβαίνουν σε βάθος τις ανάγκες τους σε κρατικό και περιφερειακό επίπεδο.
  • Να δημιουργούν προγράμματα και δράσεις που να καταδεικνύουν και να βοηθούν στις ανάγκες των γυναικών, κυρίως των μειονοτικών ομάδων.
  • Να εκπαιδεύουν τις γυναίκες ώστε να βελτιώνουν τις κοινωνικοοικονομικές δεξιότητες τους και να αντιμετωπίζουν πιο αποτελεσματικά τους θεσμούς.
  • Να πραγματοποιούν συναντήσεις όπου θα ανταλλάσουν εμπειρίες και ανησυχίες καθώς και για να ευαισθητοποιούν τον κόσμο.
  • Να διαδώσουν την ορθή συμπεριφορά μεταξύ των μελών της οικογένειας.
  • Να δημιουργήσουν σχέσεις με άλλους οργανισμούς που ασχολούνται με τα γυναικεία ζητήματα.

 

Iraqi Women’s Union 

Ιδρύθηκε το 1945 από προοδευτικές γυναίκες τις ανώτερης τάξης με σκοπό τους :

  • Βελτίωση των οικογενειακών συνθηκών μέσω της αναβάθμισης των γυναικείων προσδοκιών για την υγεία, την κοινωνία, την πολιτεία, την οικονομία και το δίκαιο με θεσμικά και ειρηνικά μέσα
  • Ένωση όλων των γυναικείων οργανισμών του Ιράκ
  • Προώθηση πολιτισμικών, κοινωνικών και εθνικών επαφών με αραβικούς και εθνικούς οργανισμούς που αφοσιώνονται σε ζητήματα γυναικών.

Κατάφεραν :

  • Να καταργήσουν τους οίκους ανοχής που αποτελούσαν εξευτελισμό του γυναικείου φύλου,
  • Να κινητοποιήσουν γυναίκες ως εθελοντές σε καταστάσεις εθνικών καταστροφών
  • Στην πολιτική ζωή, έκαναν καμπάνιες για τα δικαιώματα των γυναικών μετά το διαζύγιο, για την επιμέλεια των παιδιών και για την κληρονομία.
  • Καμπάνιες για την βελτίωση των εργασιακών συνθηκών των νοσοκόμων, που ήταν κατά κύριο λόγο γυναίκες
  • Να προωθήσουν τα γυναικεία ζητήματα με μια σειρά από λογοτεχνικές, πολιτικές και κοινωνικές συζητήσεις, ταινίες και ντοκιμαντέρ.
  • Να απαιτήσουν τροποποίηση του ιρακινού συντάγματος που θα εγγυούταν την ισότητα των φύλων, το δικαίωμα ψήφου και το δικαίωμα του πολιτικού αξιώματος ( 1951-1958)

 

Palestine Jewish Women Equal Rights Association

Η οργάνωση ιδρύθηκε στην Παλαιστίνη το 1919  για την ισότητα των δικαιωμάτων των Εβραίων γυναικών στην χώρα. Συνδέθηκε με το διεθνές κίνημα των Σουφραζετών το 1920 και δύο χρόνια αργότερα καταγράφθηκε επίσημα, όπως επιβάλει ο παλαιστινιακός νόμος.

Στόχος τους είναι να οργανώσουν τις Εβραίες γυναίκες ώστε να υπερασπίζονται τα ζωτικά τους συμφέροντα.

Όμως, πριν από όλα έπρεπε να πείσουν την κυβέρνηση πως ο εβραϊκός θρησκευτικός νόμος  ήταν ξεπερασμένος και αρχαϊκός όσο αφορά την σύγχρονη γυναίκα και έπρεπε να αντιμετωπίσουν τις θρησκευτικές προκαταλήψεις που δεν αναγνώριζαν το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού της γυναίκας ανάλογα με τις επιθυμίες της.

Κατά την δεύτερη συντακτική συνέλευση (1926) κατάφεραν :

  • να ασκήσουν το δικαίωμα ψήφου στην Γενική Συνέλευση Εβραίων ,να κατακτήσουν θέσεις και να περάσουν ομόφωνα αίτημά για την ισότητα των φύλων
  • να αποκτήσουν δικαίωμα στην πολιτική ζωή

Ωστόσο, από το 1922 ο οργανισμός ζητούσε από την κυβέρνηση την εφαρμογή γενικού πολιτικού κώδικα σε περιπτώσεις κληρονομιάς και κηδεμονίας, χωρίς αποτέλεσμα ενώ ακόμα και τώρα  απαγορεύεται γυναίκες να εκλεχθούν δικαστές.

 

Κλείνοντας…

… θα ήθελα να προσθέσω ορισμένα προσωπικά σχόλια. Ψάχνοντας πληροφορίες, κατάλαβα ότι η αναζήτηση για αυτό το θέμα είναι αρκετά δύσκολη καθώς μιλάμε για έναν τεράστιο πληθυσμό και για διαφορετικές κατευθύνσεις. Μπορεί οι περισσότεροι να μοιράζονται την ίδια θρησκεία αλλά διαφέρει η αντιμετώπισή τους, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση, την ισχύ τους, το ιστορικό πολέμου, την τεχνολογική τους ανάπτυξη, το πόσο ελκυστική επιθυμεί να γίνει μια χώρα κοκ. Αυτό που μου έκανε μεγαλύτερη εντύπωση είναι η στάση της Δύσης, τόσο στο παρελθόν όσο και τώρα. Μια στάση λύπησης και υποτίμησης. Οι γυναίκες της Μέσης Ανατολής δίνουν έναν πολύ σκληρό αγώνα και  παρότι έχουν κάνει πολύ σημαντικά βήματα, έχουν ακόμα δρόμο μπροστά τους, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως οι πιο «εκσυγχρονισμένες» φεμινίστριες έχουν το προφίλ του ανώτερου. Επιπλέον, αυτή η εμμονή της δύσης προς δαιμονοποίηση της μουσουλμανικής θρησκείας είναι ένα γεγονός που μαρτυρά ασέβεια προς τα πιστεύω των ανθρώπων, την εποχή του 21ου αιώνα. Ορισμένες γυναίκες μαρτυρούν πως ενώ δεν φορούσαν μαντήλα αισθάνθηκαν την ανάγκη αργότερα να το κάνουν, είτε γιατί αισθάνονται πιο κοντά στον Θεό, είτε γιατί θεωρούν τα σημεία του σώματός τους τόσο ιερά που θέλουν να τα δει μόνο ο άνδρας τους. Από την άλλη, υπάρχουν και εκείνες που ενώ φορούσαν μια ζωή θέλουν να την βγάλουν. Δεν παύουν να πιστεύουν στον Θεό και να ισχυρίζονται πως δεν θα τις κρίνει για αυτό αλλά θα συνεχίσει να τις αγαπάει, αρκεί να μην είναι προκλητικές . Είναι αυτονόητο πως η παγκοσμιοποίηση, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέχρι και η τρομοκρατία, καλώς ή κακώς, έχουν φέρει στην επιφάνεια πολλά προβλήματα που εντοπίζονται στην ισότητα των φύλων. Αρκετές αλλαγές έχουν γίνει μέσω των φεμινιστικών κινημάτων , όμως υπάρχει χρόνος και χώρος για περαιτέρω εξέλιξη και ελευθερία, κάτι που ισχύει για κάθε κοινωνία άλλωστε.

 

 

Παραπομπές:

[1]Saliba, T. (2000). Arab Feminism at the Millennium. Signs: Journal of Women in Culture and Society, 25(4), pp.1087-1092.

[2]Weber, C. (2001). Unveiling Scheherazade: Feminist Orientalism in the International Alliance of Women, 1911-1950. Feminist Studies, 27(1), p.125.

[3]Ahmadi, F. (2006). Islamic Feminism in Iran: Feminism in a New Islamic Context. Journal of Feminist Studies in Religion, 22(2), pp.33-53.

[4] Hunt, S. and Posa, C. (2004). Iraq’s Excluded Women. Foreign Policy, (143), p.40.

[5] Ghanea-Hercock, N. (2004). Human Rights of Religious Minorities and of Women in the Middle East. Human Rights Quarterly, 26(3), pp.705-729.

[6] Scherlen, R. (2001). Islam and Equality: Debating the Future of Women’s and Minority Rights in the Middle East and North Africa, and: Searching for Life: The Grandmothers of the Plaza de Mayo and the Disappeared Children of Argentina, and: The Space Between Us: Negotiating Gender and National Identities in Conflict (review). NWSA Journal, 13(3), pp.232-237.

[7] Elliott, K. (2014). Morocco and Its Women’s Rights Struggle. Journal of Middle East Women’s Studies, 10(2), pp.1-30.

[8]Anon, (2018). [online] Available at: http://www.mei.edu/events/increasing-womens-participation-todays-middle-east [Accessed 27 Oct. 2017].

[9]Anon, (2018). [online] Available at: https://www.haaretz.com/middle-east-news/1.814596 [Accessed 30 Oct. 2017].

[10] Anon, (2018). [online] Available at: https://www.haaretz.com/middle-east-news/1.814634 [Accessed 1 Nov. 2017].

[11]Anon, (2018). [online] Available at: https://www.jta.org/1926/06/20/archive/fight-of-palestine-jewish-women-for-equal-rights-told-at-womens-congress [Accessed 9 Nov. 2017].

[12]Anon, (2018). [online] Available at: http://www.iefimerida.gr/news/320701/mpoyrka-hitzamp-nikamp-se-ti-diaferoyn-ta-mantilia-poy-foroyn-oi-moysoylmanes-eikones [Accessed 14 Nov. 2017].

[13]Anon, (2018). [online] Available at: http://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/iraqi-womens-union [Accessed 18 Nov. 2017].

[14]Anon, (2018). [online] Available at: http://www.independent.co.uk/life-style/fashion/new-york-fashion-week-hijab-collection-muslim-designer-anniesa-hasibuan-djakarta-a7310796.html [Accessed 28 Nov. 2017].

[15]Anon, (2018). [online] Available at: http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/police-scotland-hijab-official-uniform-muslim-women-islam-muslims-veil-a7207106.html [Accessed 30 Nov. 2017].

[16] Mohamed, A. (2018). :: Egyptian Feminist Union ::. [online] Efuegypt.org. Available at: http://www.efuegypt.org/en/About.aspx [Accessed 5 Dec. 2017].

[17] Anon, (2018). [online] Available at: http://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/03/14/missing-voices-gender-equality-in-the-arab-world [Accessed 9 Dec. 2017].

[18] Anon, (2018). [online] Available at: http://www.independent.co.uk/voices/muslim-men-hijab-forcing-women-islam-teaching-mohammed-quran-modesty-a7655191.html [Accessed 17 Dec. 2017].

[19]Anon, (2018). [online] Available at: http://www.independent.co.uk/life-style/hijab-cosplay-creative-frozen-elsa-disney-popular-characters-a7853561.html [Accessed 17 Dec. 2017].

[20] 09 SEP 2015 Improving Education Levels for Women in the Middle East. (2015). [Blog] The borgen project. Available at: https://borgenproject.org/women-in-the-middle-east/ [Accessed 19 Dec. 2017].

[21] Anon, (2018). [online] Available at: http://blogs.worldbank.org/arabvoices/despite-high-education-levels-arab-women-still-don-t-have-jobs [Accessed 1 Jan. 2018].

[22] Anon, (2018). [online] Available at: http://www.mediterraneas.org/article.php3?id_article=129 [Accessed 2 Jan. 2018].

[23]DW News (2017). «If you respect the compulsory hijab, a discriminatory law, then you empower the government of Iran to put more pressure on women» Rights activist Masih Alinejad tells us why Iranian women are wearing white on Wednesdays:. [image] Available at: https://www.facebook.com/deutschewellenews/videos/10155496831589440/ [Accessed 3 Jan. 2018].

[24] Anon, (2018). [online] Available at: http://www.egyptindependent.com/womens-groups-relaunch-egyptian-feminist-union/ [Accessed 4 Jan. 2018].

[25] Anon, (2018). [online] Available at: https://www.ft.com/content/a5de6502-0283-11e7-aa5b-6bb07f5c8e12 [Accessed 5 Jan. 2018].