Ερευνητική Ομάδα Μελέτης «Οικονομικές Δυναμικές»

Μάνος Μπενόπουλος, 15 Ιανουαρίου 2018

 

Η Κίνα, ούσα η 2η μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη ευελπιστεί να γίνει ένας από τους γίγαντες στον τομέα της βιομηχανίας. Η οικονομική κρίση του 2008 που ταλάνισε και ταλανίζει μεγάλες οικονομίες ( ΗΠΑ, Ε.Ε., Ιαπωνία) όχι μόνο δεν μείωσε την δυναμική της Κίνας αλλά δημιούργησε το πεδίο για σημαντικές ευκαιρίες στον οικονομικό και όχι μόνο τομέα.

O τομέας της μεταποίησης είναι ο κύριος πυλώνας της εθνικής οικονομίας, το εργαλείο του μετασχηματισμού της κοινωνίας και η βάση της ευημερίας και της προόδου. Η βιομηχανική επανάσταση του 19ου αιώνα απέδειξε πως τα κράτη που επένδυσαν στην βιομηχανία κατάφεραν να ισχυροποιηθούν και να αποτελέσουν διεθνείς παράγοντες. Επομένως, δημιουργώντας μια ανταγωνιστική διεθνώς μεταποιητική οικονομία είναι ο μόνος τρόπος για την Κίνα να ενισχύσει την δυναμή της, να προστατεύσει την κρατική της υπόσταση και να γίνει υπερδύναμη.

Η Κίνα από μια φτωχή αγροτική χώρα μετεξελίχθηκε σε μια ισχυρή εξαγωγική χώρα αποτελώντας το αντίπαλον δέος των Ηνωμένων Πολιτειών. Η οικονομική  μεταρρύθμιση του 1979, θεωρείται ένα από τα θαύματα της σύγχρονης οικονομικής ανάπτυξης καθώς η υιοθέτηση μιας πιο εξωστρεφούς πολιτικής από τον Deng Xiaoping με την προσέλκυση ξένων επενδύσεων και αύξηση των εξαγώμενων προιόντων εκτόξευσε την κινεζική οικονομία. Η αλματώδης αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) συνεχίστηκε για αρκετά χρόνια με ποσοστά που έφτασαν και ξεπέρασαν αρκετές φορές το 9,5%.

Το Κρατικό Συμβούλιο της Κίνας ανακοίνωσε το σχέδιο «Made in China 2025«[1] τον Μάιο του 2015 ως εθνική πρωτοβουλία βελτίωσης της μεταποιητική βιομηχανίας – αρχικά έως το 2025 και στη συνέχεια έως το 2035 και 2049. Ο απώτερος στόχος είναι να μετατραπεί η Κίνα σε κορυφαία χώρα στον κόσμο σε παραγωγική ισχύ. [2]

Με  λίγα λόγια πρόκειται για ένα project, που έχει ως στόχο την πλήρη αναβάθμιση της βιομηχανίας με την χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας και πληροφορίας. Συγκεκριμένα πρόκειται για την εισαγωγή των εργαλείων αυτών στην μαζική παραγωγή, συνιστώντας την «Έξυπνη Κατασκευή» (Intelligent Manifacturing).

Το σχέδιο αυτό είναι εμπνευσμένο από το αντίστοιχο γερμανικό «Industry 4.0» του 2013. Η ανεβασμένη οικονομική κατάσταση της Γερμανίας παρά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 έκανε την Κίνα να ξαναδεί στο γερμανικό μοντέλο, που ονομάζεται  «Industry 4.0». Η Κίνα θέλει να κάνει το ίδιο με την ενσωμάτωση του διαδικτύου στη βιομηχανία για να βελτιώσει την αποδοτικότητα μέσω της αύξηση της αυτοματοποίησης.

Η συνολική χρηματοδότηση του project είναι πιθανό να ξεπεράσει τα 10 δισεκατομμύρια γιουάν (1,5 δισεκατομμύρια δολάρια), σύμφωνα με το Υπουργείο Βιομηχανίας της Κίνας. Εκτός από τη χρηματοδότηση κεντρικού επιπέδου, θα υπάρξει επιπλέον χρηματοδότηση από την περιφέρεια  για την στήριξη των αναβαθμίσεων του «Made in China 2025» με επιπλέον 10 δισεκατομμύρια γιουάν μέχρι το 2020.[3]

 

Το Υπουργείο Βιομηχανίας  συνεργάζεται επίσης με την Τράπεζα Ανάπτυξης της Κίνας για την παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων δανείων, ομολόγων, χρηματοδοτικής μίσθωσης για τη στήριξη μεγάλων έργων, με εκτιμώμενη χρηματοδότηση 300 δισ. Γιουάν στη διάρκεια της περιόδου 2016-2020.

Το πλάνο του MIC 2025

Το MIC 2025 εμπεριέχει  αρκετούς αξιοσημείωτους πρωταρχικούς στόχους. Δίνει μεγάλη ώθηση στην ικανότητα της βιομηχανικής καινοτομίας σε επίπεδο επιχείρησης (επικεντρωμένη στα διπλώματα ευρεσιτεχνίας), τη βελτίωση της ποιότητας και την επιτάχυνση της αύξησης της παραγωγικότητας, την επέκταση της πληροφόρησης και της ψηφιοποίησης στη βιομηχανία και την «πράσινη ανάπτυξη» που εστιάζει στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και της ρύπανση. [4]

Βασικός πυλώνας τoυ Project είναι η διάκριση του σε 3 βήματα.

Βήμα πρώτο: έως το 2025

  • πλήρης αναβάθμιση της Κίνας

τομέα της μεταποίησης,

  • ενίσχυση της θέσης της ως

βασικό κατασκευαστικό έθνος,

  • εστίαση στην ποιότητα κατασκευής και έξυπνες τεχνολογίες παραγωγής,
  • βελτίωση στον τρόπο κατανάλωσης της ενέργειας,
  • μετατροπή των κινεζικών εταιριών σε ηγέτιδες στον χώρο,
  • μείωση εισαγωγής προιόντων υψηλής τεχνολογίας

Βήμα δεύτερο: έως το 2035

  • ανύψωση της Κίνας στο επίπεδο ενός μεσαίου (midranking) κατασκευαστικού έθνους
  • αύξηση της καινοτομίας
  • αύξηση της ιδιοκτησίας IP

Βήμα τρίτο: έως το 2049

  • να γίνει η Κίνα ηγέτιδα δύναμη στον τομέα της μεταποίησης
  • να πρωτοπορεί στην καινοτομία και να διατηρεί ψηλά τον ποιοτικό ανταγωνισμό.

Οι 9 στρατηγικοί στόχοι

  1. Η ενθάρυνση της καινοτομίας
  2. Πλήρης αναδιάρθρωση από την βάση
  3. Η προώθηση και η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας
  4. Βελτίωση της ποιότητας
  5. Οικοδόμηση του κινεζικού προιόντος ως brand name με απήχηση (εμπορικό σήμα)
  6. Η χρήση οικολογικών τρόπων παραγωγής – πράσινη ενέργεια
  7. Να επικεντρωθεί η καινοτομία στην μεταποίηση σε 10 τομείς
  8. Να βελτιωθούν οι υπηρεσίες που αφορούν την λειτουργία της βιομηχανίας
  9. Παγκοσμιοποίηση και εξωστρέφεια της κινεζικής βιομηχανίας

Η σταδιακή διαδικασία εκσυγχρονισμού αντικατοπτρίζει τον βαθμό αλλαγής  της κινεζική βιομηχανία με στόχο να ανταγωνιστεί και στην ποιότητα και όχι μόνο στην τιμή, τον τρόπο με τον οποίο η Ιαπωνία και στη συνέχεια η Νότια Κορέα εξελίχθηκαν για να γίνουν υψηλής ποιότητας εργοστάσια παραγωγής.

 

Οι 10 βασικοί κατασκευαστικοί κλάδοι[5]

Η κινεζική ηγεσία προσδιόρισε δέκα βασικούς κατασκευαστικούς κλάδους για να επικεντρωθούν στην τεχνολογία των πληροφοριών. Αυτοί οι κλάδοι αφορούν:

  1. Προηγμένος εξοπλισμός θαλάσσης και σκαφών υψηλής τεχνολογίας
  2. Σιδηροδρομικές υποδομές
  3. Αγροτική παραγωγή και μηχανήματα
  4. Αεροναυπηγική
  5. Ιατρικός Εξοπλισμός
  6. Gadgets
  7. Ενέργεια
  8. Ρομποτική
  9. Οχήματα
  10. Nέα υλικά

 

  1. Προηγμένος εξοπλισμός θαλάσσης και σκαφών υψηλής τεχνολογίας

Τα τελευταία πέντε χρόνια, η Κίνα αύξησε το παγκόσμιο μερίδιό της σε ναυτικό εξοπλισμό, δηλαδή σε ερευνητικά πλοία  – ιδίως για την εξερεύνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου –  σε  σκάφη υποστήριξης και πλατφόρμες γεώτρησης.  Η Κίνα επικεντρώνεται στην ενίσχυση της ικανότητας της να κατασκευάσει πλοία  LPG (υγροποιημένου πετρελαικού αερίου)  και υψηλής τεχνολογίας LNG (υγραεριοφόρα φυσικού αερίου).

Δίνεται προτεραιότητα στην έρευνα πετρελαίου και φυσικού αερίου, στην εξερεύνηση βαθέων υδάτων, στον εξοπλισμό υποστήριξης και εκμετάλλευσης ανοικτής θάλασσας και τον εξοπλισμό δοκιμών και ελέγχου.

Η Κίνα, σκοπεύει να λάβει μέτρα για να γίνει παγκόσμια ναυπηγική βιομηχανία, με μια ολοκληρωμένη αλυσίδα εφοδιασμού που να ενσωματώνει τον σχεδιασμό, την κατασκευή,την προμήθεια εξοπλισμού, και τις υπηρεσίες.

 

  1. Προηγμένος σιδηρόδρομος

Από την προηγούμενη δεκαετία, η Κίνα έχει επενδύσει σε μεγάλο βαθμό στη γρήορη μεταφορά μέσω ταχύτατων σιδηροδρομικών υποδομών έχοντας 18.000km δίκτυο σε λειτουργία. Οι δύο μεγάλες σιδηροδρομικές εταιρείες της Κίνας, CSR και CNR, πρόσφατα συγχωνεύτηκαν για να σχηματίσουν την CRRC, με στόχο την ανάληψη και διεθνών έργων. Η Κίνα στοχεύει να εκσυγχρονίσει τις σιδηροδρομικές μεταφορές εισάγοντας τις έξυπνες τεχνολογίες του αυτοματισμού και της πληροφορικής δημιοργώντας ένα δίκτυο ασφαλέστερο και περιβαντολογικά φιλικό.

  1. Αγροτική παραγωγή και μηχανήματα

Η Κίνα κατασκευάζει τα περισσότερα αγροτικά μηχανήματα από κάθε άλλη χώρα. Ωστόσο, δεν υπάρχει υψηλή τεχνολογία και οι καινοτομίες εισάγωνται από το εξωτερικό. Στόχος είναι η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών εγχώριας κατασκευής που θα συνδιάζουν προηγμένες γεωργικές τεχνικές και γεωργικά πολυμηχανήματα. Η βιομηχανικού τύπου καλλιέργεια και η ορθή διαχείριση των αποβλήτων είναι το βασικό σημείο εκκίνησης. Η πρωτοβουλία MIC 2025 στοχεύει να αυξήσει τις δυνατότητες της Κίνας στην εγχώρια αγορά μέσω της παραγωγής υψηλής ποιότητας αγαθών και της κατασκευή  γεωργικού εξοπλισμού υψηλών προδιαγραφών. Οι εγχώριες επιχειρήσεις μπορούν να κυριαρχήσουν στην εγχώρια αγορά και η χώρα  να αναπτύξει δυνητικά τις εξαγωγές της.

  1.  Αεροναυπηγική

Μέχρι το 2020, η Κίνα στοχεύει να αποτελεί μια παγκοσμίως ανταγωνιστική αεροναυπηγική δύναμη. Θέλει να αποτελέσει ηγετική περιφερειακή βάση για επισκευή και μετασκευή αεροσκαφών ενώ δρομολογεί την κατασκευή δικών της κινητήρων και μεγάλων αεροσκαφών κατηγορίας Γ. Ήδη, πολλές διεθνείς εταιρείες, όπως η Airbus, η Boeing, Rolls-Royce και η Bombardier, έχουν εκφράσει το ενδιαφέρον τους για την συνεργασία τους με τις κινεζικές εταιρίες.

  1. Υψηλής τεχνολογίας ιατρικός εξοπλισμός

Η Κίνα θα δαπανήσει περίπου RMB 6,6 τρισεκατομμύρια (περίπου 550 δισ. Ευρώ) για την υγειονομική περίθαλψη έως το 2020 με συνεχιζόμενες μεταρρυθμίσεις στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Υπάρχουν σχέδια για περαιτέρω βελτίωση των εγκαταστάσεων στις αγροτικές περιοχές με την κατασκευή και αναβάθμιση αντίστοιχα 3.700 κοινοτικών νοσοκομείων και 11.000 κλινικών.

Το project MIC 2025 προωθεί την ανάπτυξη υψηλής τεχνολογίας ιατρικού εξοπλισμού ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές της χώρας. Τα ιατρικά ρομπότ, η τηλεϊατρική και χρήση της 3D τεχνολογίας

  1. Gadget και κινητή τηλεφωνία νέας γενιάς

Η Κίνα έχει πλέον πάνω από 674 εκατομμύρια χρήστες ευρυζωνικών κινητών τηλεφώνων συμπεριλαμβανομένων 230 εκατομμυρίων σε δίκτυα 4G. Μέσω του MIC 2025 θα αναπτυχθεί η εγχώρια ικανότητα δημιουργίας ολοκληρωμένων λογισμικών (απεξάρτηση από το εξωτερικό), την ανάπτυξη του 5G που θα χρησιμοποιηθεί και στην βιομηχανία.

  1. Ενέργεια

Η Κίνα έχει τώρα την μεγαλύτερη ικανότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας παγκοσμίως (1505 GW που παράγει 5583 TWh το 2014) και το μεγαλύτερη στον κόσμο εγκατάσταση για θερμική ισχύ ενώ  η υδροηλεκτρική ενέργεια, η αιολική ενέργεια και η ηλιακή (με δημιουργούν τεράστια ενεργειακή επάρκεια (43GW). Ωστόσο, οι προκλήσεις βρίσκονται στην διανομή. Η νέα πολιτική στοχεύει στην βελτίωση της αποδοτικότητας και στην ασφάλεια της διανομής της ενέργειας με την υψηλή αναβάθμιση του υπάρχοντος δικτύου.

  1. Ρομποτική

Από το 2002, η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος κατασκευαστής εργαλειομηχανών. Ωστόσο, στερείτο πολλών προηγμένων κατασκευών με υψηλές τεχνολογίες και προχωρημένα συστήματα ελέγχου. Το νέο πλάνο προωθεί την εισαγωγή  συστημάτων ελέγχου με προηγμένη ρομποτική και την χρήση 3D για την κατασκευή.

  1. 9. Νέα ενεργειακά οχήματα

Κατασκευή ηλεκτρικών και υβριδικών οχημάτων. Το Πεκίνο προωθεί μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων και άλλων διευκολύσεων την ανάπτυξη ανάδυξη των δυνατοτήτων της κατασκευής του πράσινου και ευφυούς αυτοκινήτου.

  1. 10. Νέα και προηγμένα υλικά

Το MIC 2025 επιδιώκει να οικοδομήσει πάνω σε διεθνή πρότυπα, τις πράσινες παραγωγικές διαδικασίες, υψηλής απόδοσης μέσω της ανακύκλωση και της  επαναχρησιμοποίησης λεπτών χημικών ουσιώνκαι άλλων υλικών. Επί του παρόντος, η Κίνα βασίζεται βαριά σε εισαγόμενα υλικά, αλλά κατευθύνεται στο να αναπτύξει περισσότερο την εγχώρια ικανότητα επάρκειας από τον πρωτογενή μέχρι τον τριτογενή τομέα.

Ωστόσο, η άνοδος της Κίνας, με ορθολογική ανάλυση, θα μεταβάλει το διεθνές status quo ισχύως. Αυτό μπορεί να εκληφθεί ως απειλή σε Αμερική και Ευρώπη καθώς μια οικονομικά πανίσχυρη Κίνα μπορεί να επιρεάσει περισσότερο τους διακρατικούς συσχετισμούς με γεωστρατηγικούς όρους. Το μερίδιο των παγκόσμιων εξαγωγών της Κίνας σκαρφάλωσε στο 16% (2017) το μεγαλύτερο ποσοστό που έχει πετύχει κάθε άλλη χώρα από τις ΗΠΑ από το 1986. Η Ιαπωνία και η Γερμανία είναι ίσως οι χώρες που απειλούνται περισσότερο από τον κινέζικο ανταγωνισμό.

«Οι αξιώσεις της Κίνας για την διεθνή πρωτοκαθεδρία είναι σίγουρο πως θα φέρουν τις ΗΠΑ αντιμέτωπες με έναν νέο ισχυρό – οικονομικά –τουλάχιστον πόλο, δύο δεκαετίες μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης. Διπλωματικά η Κίνα έχει αναπτύξει στενές σχέσεις πέρα των ανεπτυγμένων κρατών και με χώρες του λεγόμενου αναπτυσσόμενου κόσμου» (Scott Kennedy 2015).

Η συνεργασία της με την Ινδία, την Βραζιλία αλλά και την Ρωσία (BRICS) δημιουργεί νέα παγκόσμια οικονομικά δεδομένα. Επιπλέον, ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης (Sanghai Cooperation Organization) δημιουργεί έναν πόλο ασφαλείας στην κεντική και νότια Ασία. Επομένως, η σταδιακή άνοδος θα οικοδομήσει μια νέα κατάσταση και μάλλον ο κόσμος θα είναι αρκετά διαφορετικός το 2049.[6]

Τροφή για σκέψη αποτελούν και οι πιθανότητες επιβίωσης του κομμουνιστικού καθεστώτος της Κίνας σε μια εποχή όπου η παγκοσμιοποίηση και η ελεύθερη αγορά ηγεμονεύουν. Προς το παρόν, οι εσωτερικές φωνές αμφισβήτησης είναι αδύναμες εως ασύμαντες. Η σκληρή στάση της κινεζικής ηγεσίας σε αντιπολιτευόμενες φωνές φαντάζει αδύνατη μια μεταλλαγή του εσωτερικού βίου της χώρας. Παρ΄όλα αυτά, η φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος θα μπορούσε να φέρει μεγαλύτερα οφέλη στο κινεζικό κράτος καθώς οι τεράστιες δυνατότητες της αγοράς του μόνον κέρδος και ανάπτυξη θα προσέφεραν.

Συμπερασματικά, το πλάνο «Made in China 2025» θα αλλάξει το πρόσωπο της Κίνας διεθνώς αναβαθμίζοντας το κύρος της αλλά και τα μακροοικονομικά της. Δημιουργείται μια περιεκτική και μακροπρόθεσμη προοπτική για μια κινεζική παγκόσμια οικονομική ηγεμονία, μέχρι την 100η επέτειο της κινεζικής επανάστασης το 2049. Μια «Νέα Κίνα» που παρέχει χαμηλό κόστος εργασίας με ευέλικτες παραγωγικές ικανότητες χάρις στις ευνοϊκές δημογραφικές παραμέτρους.

 

Παραπομπές:

[1] CHINA DAILY , 12/10/2018 «China to invest big in ‘Made in China 2025’ strategy», ανακτήθηκε 4 Μαρτίου 2018

[2] THE PRC STATE COUNCIL http://english.gov.cn/2016special/madeinchina2025/   ανακτήθηκε 4 Μαρτίου 2018

[3] CSIS https://www.csis.org/analysis/made-china-2025 ανακτήθηκε 4 Μαρτίου 2018

[4] CSIS https://www.csis.org/analysis/made-china-2025 ανακτήθηκε 4 Μαρτίου 2018

[5] Nanalyze https://www.nanalyze.com/2018/02/4-chinese-industrial-robot-stocks/  ανακτήθηκε 4 Μαρτίου 2018

[6] CSIS https://www.csis.org/analysis/made-china-2025 ανακτήθηκε 4 Μαρτίου 2018