Ευρωπαϊκός στρατός: ένα ρεαλιστικό σχέδιο;

Scroll down to content

της Μαρίας Διαλινάκη

Το μεσημέρι της εντεκάτης Νοεμβρίου στην Αψίδα του Θριάμβου στο Παρίσι ολοκληρώθηκε η επετειακή εκδήλωση για τη συμπλήρωση των εκατό χρόνων από την Ανακωχή που σήμανε το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Το παρόν έδωσαν ηγέτες πολλών κρατών και υψηλά στελέχη διεθνών οργανισμών , ενώ ιδιαίτερης σημασίας ήταν η ομιλία του Γάλλου Προέδρου και οικοδεσπότη Εμανουέλ Μακρόν.

Την προσοχή βέβαια της διεθνούς κοινότητας τράβηξε, λίγες μέρες πριν,  η συνέντευξη του Μακρόν στο Europe 1 (γαλλικό κανάλι). Ο ίδιος τάχθηκε υπέρ της δημιουργίας ενός πραγματικού ευρωπαϊκού στρατού , αφενός για την προστασία της Ευρώπης από την Κίνα, τη Ρωσία και ενδεχομένως τις ΗΠΑ και αφετέρου για την άμυνα της Ε.Ε. έναντι των δυνητικών εχθρών της. Επιπροσθέτως κατέστησε σαφή την ανάγκη σύστασης ενός Ευρωπαϊκού Αμυντικού Ταμείου έως το 2019 για την ικανοποίηση των στρατιωτικών αναγκών και τη προώθηση της στρατιωτικής ανεξαρτησίας της Ε.Ε.. Στο πλευρό του λίγες μέρες αργότερα στάθηκε η Γερμανίδα Καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ , η οποία στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το μέλλον της Ευρώπης, εξέφρασε την ανάγκη ενός ευρωστρατού, ο οποίος θα προτάσσει την συνεργασία των Κρατών-Μελών σε ζωτικής σημασίας ζητήματα. Στον αντίποδα, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ προς σχολιασμό των όσων είπε ο ομόλογος του , έγραψε στο Twitter ότι θεωρεί τις δηλώσεις Μακρόν άκρως προσβλητικές , ενώ πρόσθεσε ότι η Ε.Ε. οφείλει πρώτα να πληρώσει το μερίδιο της στο ΝΑΤΟ , το οποίο επιδοτείται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ.

Οι συζητήσεις για την ανάπτυξη μιας κοινής ατζέντας, όπως και ενός κοινού τρόπου αντίληψης και συμπεριφοράς σε αμυντικά θέματα έχουν αρχίσει τουλάχιστον μια δεκαετία νωρίτερα. Το 2003 προτάθηκε ένα σχέδιο για την ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλεια από τον τότε Ύπατο Εκπρόσωπο της ΕΕ σε θέματα Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας Χαβιέρ Σολάνα, ενώ το 2016 προτάθηκε ένα εκτενέστερο σχέδιο δράσης για την Παγκόσμια Στρατηγική της Ε.Ε. από την  Φεντερίκα Μογκερίνι. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι σε πέρας χρόνου έχει αρχίσει να αναπτύσσεται μια τάση προς την ενδυνάμωση της στρατηγικής αυτονομίας της Ε.Ε., την ανάπτυξη τεχνολογιών και στρατηγικών ικανοτήτων όπως και κοινής συνεργασίας. Όμως κατά πόσο κάτι τέτοιο καθίσταται δυνατό με τα σημερινά δεδομένα;

Είναι ευρέως αποδεκτό ότι η Ε.Ε. επενδύει επιτυχημένα σε τομείς , όπως  σ’ αυτόν της οικονομίας, καθιστώντας τον εαυτό της ένα από τους ισχυρότερους εμπορικούς οικονομικούς εταίρους παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό της , η μερίδα του λέοντος διατίθεται για την τόνωση της βιώσιμης ανάπτυξης και απασχόλησης , ενώ οι δαπάνες για αμυντικούς σκοπούς είναι πενιχρές με την στρατιωτική δράση της ΕΕ να περιορίζεται μέχρι την Αφρική, την Μέση Ανατολή και τη Ρωσία. Από την άλλη μεριά, αν και τα Κράτη βρίσκονται πρόθυμα να συνεργαστούν σε θέματα οικονομικής πολιτικής και εμπορίου , στον αμυντικό τομέα επιδεικνύουν μια τάση αυτονομίας και ανεξαρτησίας από την Ε.Ε.. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός ότι η πλειοψηφία των αμυντικών βιομηχανιών είναι εθνικές, έχοντας ως αποτέλεσμα τα κράτη να έχουν την κυρίαρχα άλλα και την αμεσότητα δράσης εν όψει της εθνικής ασφάλειας. Απ’ αυτό λοιπόν συμπεραίνουμε ότι η σύσταση ενός ευρωπαϊκού στρατού καθίσταται ένα ουτοπικό σχέδιο , το οποίο για να πραγματοποιηθεί θα πρέπει να συμβούν μεγάλες αλλαγές τόσο στον καταμερισμό των πόρων της Ε.Ε. , όσο και στην ψυχολογία των ίδιων των Κρατών-Μελών.   

Βέβαια , εξετάζοντας την υπάρχουσα διεθνή κατάσταση θα μπορούσε να δικαιολογηθεί εν μέρει ο ζήλος του Μακρόν για την δημιουργία ενός ευρωπαϊκού στρατού. Η αμφίβολη παρουσία της Βρετανίας λόγω Brexit, η επιθετικότητα του Πούτιν , η ανέγερση της Κίνας σε μια ανταγωνιστική οικονομική δύναμη , το μεταναστευτικό , το φάντασμα της τρομοκρατίας και οι απρόσμενες πολιτικές αποφάσεις του Τραμπ , είναι κάποιοι από τους λόγους  που εγείρουν ανασφάλειες στη σημερινή Ευρώπη. Ωστόσο, η πρόταση του Γάλλου Προέδρου για «πραγματικό ευρωπαϊκό στρατό» ενέχει πολλές αμφιβολίες σχετικά με τη φύση του και τους σκοπούς του. Θα επρόκειτο για ένα σύμβολο μιας στενότερα συνδεδεμένης Ε.Ε., ένα σώμα που θα αστυνομεύει την περιφέρεια της ηπείρου ή μια δύναμη που θα αντιταχθεί στην Κίνα και τη Ρωσία; Αλλά και το κυριότερο, ποια κράτη θα επωμιστούν το μεγαλύτερο χρέος για την τελική σύσταση ενός ευρωπαϊκού στρατού και ποιο Κράτος θα έχει ηγετικό ρόλο: Θα είναι η Γαλλία ή η Γερμανία , η οποία έχει ήδη κάνει κάποια βήματα προς το συντονισμό – ενσωμάτωση των ένοπλων της δυνάμεων με εκείνες της Τσεχίας και της Ρουμανίας.

Ο Μακρόν αδιαμφισβήτητα έχει καταστήσει την Ευρωπαϊκή μεταρρύθμιση πυλώνα της πολιτικής του θητείας. Θέλει να δώσει μια άλλη νότα στο όραμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, επιθυμεί μια ισχυρή , ενωμένη και καλά συντονισμένη Ένωση σ ’όλους τους τομείς , με απώτερο σκοπό η ίδια να γίνει ένα είδος παγκόσμιας δύναμης. Απαραίτητη προϋπόθεση για την πραγματοποίηση του οράματος του είναι η συνδρομή της Γερμανίας , η οποία σ ’αυτή την περίπτωση  τάσσεται υπέρ ενός ευρωστρατού. Τι γίνεται όμως με τα υπόλοιπα Κράτη; Είναι πρόθυμα να εκχωρήσουν στην Ένωση τα στρατιωτικά – αμυντικά τους δικαιώματα εν όψει ενός κοινού στρατού; Θα υπάρξει μια γόνιμη συνεργασία ή όλα τα σχέδια θα αποτύχουν λόγω εσωτερικών αντιπαλοτήτων και διαφορετικής στρατηγικής κουλτούρας του καθενός; Ερωτήματα που δύσκολα μπορούν να απαντηθούν , καθιστώντας το ζήτημα ακόμα πιο πολύπλοκο.

logo_transparent

H SAFIA (Student Association For International Affairs) δεν υιοθετεί ως Οργανισμός πολιτικές θέσεις. Οι απόψεις που δημοσιεύονται στο The SAFIA Blog αποδίδονται αποκλειστικά στους συγγραφείς  και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα τις απόψεις του Σωματείου, του Διοικητικού Συμβουλίου ή των κατά περίπτωση και καθ’οιονδήποτε τρόπο συνεργαζόμενων φορέων.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: