Η σκόνη γάλακτος στις χώρες της Αφρικής

Scroll down to content

από την Βασιλική Σταματίου, ερευνήτρια στην ομάδα «Επιστήμη & Τεχνολογία»

Το γάλα υπό τη μορφή του πόσιμου ροφήματος, αλλά και τα λοιπά γαλακτοκομικά προϊόντα που προέρχονται από αυτό επιδρούν ευεργετικά στην υγεία του ανθρώπου. Συντελούν στην υγιή ανάπτυξη των οστών και παρέχοντας πλήθος αντισωμάτων, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι εμφανίζουν αντικαρκινική δράση. Λόγω της δυσκολίας διατήρησης του γάλακτος κατά τη μεταφορά του σε μεγάλες αποστάσεις και για μεγάλο χρονικό διάστημα αυτό μεταφέρεται στις χώρες της Αφρικής -όπου υπάρχει έλλειψή του- υπό τη μορφή σκόνης. (1)(2)

Η σκόνη γάλακτος, λοιπόν, αποτελεί ένα καθημερινώς χρησιμοποιούμενο τρόφιμο στην Αφρική, καθώς χρησιμεύει όχι μόνο ως επισιτιστική βοήθεια για τα εκατομμύρια παιδιά της Αφρικής που μαστίζονται από τα δεινά της ανέχειας και της πείνας, αλλά και ως υποκατάστατο γάλακτος για υγιή βρέφη γυναικών που πάσχουν από AIDS. (2)(3)

Γύρω από το ζήτημα της μεταφοράς και διατήρησης της σκόνης γάλακτος στις χώρες της Αφρικής δημιουργούνται ορισμένα προβλήματα, που έχουν λάβει διεθνείς διαστάσεις με αποτέλεσμα παγκόσμιοι οργανισμοί όπως ο FAO και ο WHO διαρκώς να εκδίδουν ανανεωμένους κανονισμούς που θα διαφυλάττουν την ασφάλεια του εν λόγω τρόφιμου. (3)

Ένα πρόβλημα που δημιουργείται, αρχικά, είναι ότι πολλές φορές η σκόνη γάλακτος στέλνεται ληγμένη δεδομένου ότι οι ανάγκες για το τρόφιμο αυτό είναι πολύ μεγάλες. Από τη μια μεριά, όπως υποστηρίζει και ο David Watson, πρόεδρος της υπηρεσίας παροχής συμβουλών καταναλωτών τροφίμων στη Νότια Αφρική, η ημερομηνία λήξης των τροφίμων σχετίζεται με την μικρή και όσο περνάει ο καιρός μεγαλύτερη αλλοίωση των οργανοληπτικών χαρακτηριστικών του τρόφιμου και όχι με την ασφάλειά τους. Από την άλλη, όμως, οι αποστάσεις που διανύει η σκόνη γάλακτος για να φτάσει στην Αφρική, οι θερμοκρασίες που αναπτύσσονται μέσα στα εμπορευματοκιβωτιοφόρα και η μετέπειτα μη σωστή διατήρηση και φύλαξή της κατακερματίζουν τη μικροβιακή και χημική ασφάλεια του τρόφιμου.(2,4,5)

Έχουν καταγραφεί, μάλιστα, πολλές περιπτώσεις καταστημάτων στα οποία έχουν εντοπισθεί  τρόφιμα ληγμένα ή μη εγκλεισμένα σε κάποιον περιέκτη (ήταν δηλαδή χύμα), αγνώστου συχνά προελεύσεως. Τα τρόφιμα αυτά δεν καταγράφηκαν ποτέ συστηματικά καθώς πωλούνται σε αρκετά χαμηλή τιμή όπως υποστηρίζουν τοπικοί παράγοντες  γεγονός που αποτελεί και ένα δεύτερο πρόβλημα την πώληση , δηλαδή, των προϊόντων αυτών σε τιμές πολύ πιο χαμηλές για να προτιμώνται έναντι των μη ληγμένων, τα οποία και πωλούνται σε καταχρηστικές τιμές. (5)

Πέραν των ληγμένων σκονών γάλακτος, βρέθηκαν σε περιοχές της Αφρικής και σκόνες γάλακτος προερχόμενες από την Κίνα με περιεκτικότητα σε μελαμίνη υψηλότερη των ανεκτών ορίων. Όπως είναι γνωστό, η μελαμίνη είναι μία χημική ουσία που προκαλεί προβλήματα στους νεφρούς των νεογνών. Παρόλο που είχε γίνει γνωστό το σκάνδαλο με την προσθήκη ποσότητας μελαμίνης στις σκόνες γάλακτος για να φανεί μεγαλύτερη η περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνη από κινεζική εταιρία τροφίμων, αυτές στάλθηκαν προς πώληση στην Αφρική. (4)(6)

Ένα ακόμη γνωστό περιστατικό σχετιζόμενο με τις σκόνες γάλακτος αποτελεί η προώθηση τέτοιων σκευασμάτων σε γυναίκες της Αφρικής για τα νεογνά τους αντί του θηλασμού, με το επιχείρημα ότι το μητρικό γάλα ήταν ακατάλληλο προς κατανάλωση λόγω του μολυσμένου νερού που πιθανώς είχαν καταναλώσει οι γυναίκες και των ανθυγιεινών συνθηκών διαβίωσής τους. Τα σκευάσματα αυτά φυσικά τους προμηθεύονταν έναντι ενός μη ευκαταφρόνητου αντιτίμου.  (3)(5)(6)

Κρίνεται, επομένως, επιτακτική η ανάγκη επιλύσεως του ζητήματος της διάθεσης των χωρών της Αφρικής σε γάλα.  Δεν χρειάζεται κάποια προσωρινή λύση αλλά προτάσεις για την αυτάρκεια των χωρών αυτών σε γάλα η την κάλυψη μεγάλου ποσοστού των αναγκών τους. Οι λύσεις που μπορούν να προταθούν, λοιπόν, αφορούν την ανάπτυξη των κτηνοτροφικών μονάδων των χωρών της Αφρικής, προκειμένου να προμηθεύονται από αυτές το γάλα που τους είναι απαραίτητο. Ένα τέτοιο εγχείρημα μοιάζει αδύνατο στην εκτέλεσή του, όμως αν τα οικονομικά συμφέροντα των ανεπτυγμένων χωρών παραμεριστούν σε ένα βαθμό και δοθεί σημασία στην μακροπρόθεσμη και αειφόρο ανάπτυξη της εν λόγω ηπείρου, τα αδύνατα θα γίνουν τότε σε βάθος χρόνου πραγματοποιήσιμα. (6)(7)

Το κόστος για το ρεύμα, τα μηχανήματα παραγωγής και μεταποίησης, των υλικών συσκευασίας και άλλων υλικοτεχνικών υποδομών  που απαιτούνται για την παραγωγή γάλακτος έχει αυξηθεί πολύ από το 2000 μέχρι το 2010. Κάτι τέτοιο καθιστά αδύνατη την παραγωγή τοπικών γαλακτοκομικών προϊόντων.  Αποτελεί λοιπόν επιτακτική ανάγκη η παροχή αυτών των υλικών από τα υπόλοιπα κράτη σε χαμηλότερες τιμές ή η παροχή τους σε όποιο δυνατό βαθμό από τις ΜΚΟ αντί μέρους των ποσών που δαπανώνται για ανθρωπιστική βοήθεια. Μυκοτοξίνες, οι οποίες αυξάνουν τα ποσοστά του καρκίνου και προκαλούν οξείες δηλητηριάσεις έχουν βρεθεί όχι μόνο στο γάλα αλλά και σε άλλα καλλιεργούμενα προϊόντα ανάλογα με τις καλλιεργούμενες τεχνικές και τον τρόπο εκτροφής των ζώων. Σε ένα γενικότερο πλαίσιο γίνεται εμφανής η ανάγκη να μεταφερθούν στους ντόπιους (πρακτικές, γεωπονικές γνώσεις. Μία πρωτοπόρα ιδέα, τέλος, είναι να διατηρείται το γάλα με φωτοβολταϊκά που ελαχιστοποιούν τις χρηματικές ανάγκες σε ρεύμα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό της Κένυας όπου και εφαρμόστηκε ένα ανάλογο πρόγραμμα και είχε ευρεία αποδοχή από τους ντόπιους κατοίκους των αφρικανικών χωρών. (6)(7)


Βιβλιογραφία

  1. Knowler W., (2017), “You’re probably reading expiry dates wrong (and wasting food in the process)”, Cape Talk, 6 September, Accessed at 14 November 2018, Available here
  2. Battersby J, Haysom G., (2018), “Fake food’ in South Africa: myths, misinformation and not enough data”, 13 September, African Center for Cities, Accessed at 14 November 2018, Available here
  3. Mashaba S., (2018), “Crackdown on fake foods”, IOL, 29 August, Accessed at 15 November 2018, Available here
  4. Muller M. (2013), “Nestlé baby milk scandal has grown up but not gone away”, The Guardian, 13 April, Accessed 15 November 2018, Available here
  5. South Africa, NDA Research and Policy Unit and Human Sciences Research Council, (2013), Food Security Study Report, Available here
  6. R.Foster et al., (2017), Direct Drive Photovoltaic Milk Chilling Experience in Kenya, (Conference paper) IEEE Photovoltaic Specialists Conference 44, Available here
  7. Cardwell F. K., (2000). Mycotoxin Contamination of Foods in Africa: Antinutritional Factors. Food and Nutrition Bulletin, 21(4), 488–492. Available here

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: