του Γιώργου Αξιάρη

Με τις εκλογές να λαμβάνουν χώρα στη Νιγηρία, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί πώς η μεγαλύτερη δημοκρατία της Αφρικής, θα αντεπεξέλθει σε αυτό το κάλεσμα. Η δυσαρέσκεια είναι διάχυτη καθώς οι υποσχέσεις που έγιναν το 2015 δεν φαίνεται να τηρήθηκαν. Το συναίσθημα αυτό εντείνει την γενικότερη ανασφάλεια η οποία πλήττει την χώρα ως αποτέλεσμα των νέων απειλών από ισλαμιστικά κινήματα, με κύριο εχθρό την Μπόκο Χαράμ.

Συνοπτικά, η Νιγηρία αποτελεί χώρα στη Δυτική Αφρική η οποία ανεξαρτητοποιήθηκε το 1960 και μέχρι το 1999, υπήρχαν συχνές εναλλαγές ανάμεσα σε αυταρχικά στρατιωτικά καθεστώτα και δημοκρατικά εκλεγμένους ηγέτες, ενώ από το 1999 και έπειτα, διενεργούνται εκλογές. Όπως και στις περισσότερες Αφρικανικές χώρες, έτσι και η Νιγηρία έχει βιώσει εμφύλια σύρραξη στο παρελθόν, ενώ μέχρι και σήμερα η ισορροπία είναι σχετικά εύθραυστη καθώς αποτελείται από διαφορετικές εθνότητες, οι οποίες ασπάζονται διαφορετικές θρησκείες και πεποιθήσεις, με τους Μουσουλμάνους να αποτελούν την πλειοψηφία.

Από το 2009, με το ξέσπασμα της Μπόκο Χαράμ και την ανάπτυξη της Αλ Κάιντα στο Μάγκρεμπ, τόσο η Νιγηρία όσο και οι υπόλοιπες χώρες της Δυτικής Αφρικής (Μάλι, Νίγηρας κ.α.) έχουν μεταπηδήσει στην κορυφή της διεθνούς ατζέντας, καθώς η αστάθεια στις χώρες αυτές ευνοεί την ανάπτυξη τέτοιων ριζοσπαστικών κινημάτων που δύνανται να αποσταθεροποιήσουν ένα μεγάλο μέρος της ηπείρου. Το 2014, διακόσια εβδομήντα έξι ανήλικα κορίτσια στο βόρειο μέρος της Νιγηρίας απήχθησαν από το σχολείο τους από την Μπόκο Χαράμ, ενώ μέσω της καμπάνιας #BringBackOurGirls, το περιστατικό έλαβε διεθνείς διαστάσεις. Μέσα σε αυτό το κλίμα φόβου και ανασφάλειας, εκλέχθηκε το 2015 ο Μουχαμαντού Μπουχαρί.

Ο Μπουχαρί έγινε ο πρώτος Πρόεδρος που ήταν προηγουμένως μέλος της αντιπολίτευσης. Αν και στο παρελθόν είχε οργανώσει στρατιωτικό πραξικόπημα και διοίκησε την Νιγηρία  από το 1983 έως το 1985, ο λαός τον εμπιστεύτηκε λόγω της σκληρής του στάσης ενάντια στη διαφθορά. Έγινε γνωστός στη διεθνή σκηνή για την απελευθέρωση μεγάλου αριθμού των κοριτσιών που απήχθησαν από την Μπόκο Χαράμ όπως και για τα βήματα που έκανε για να πατάξει την διαφθορά, η οποία αποτελεί το μείζον πρόβλημα στη Νιγηρία.

Ωστόσο, τέσσερα χρόνια αργότερα η κατάσταση όχι μόνο δεν έχει αλλάξει προς το θετικό αλλά αντίθετα, η Νιγηρία, μόλις το 2018, έγινε η χώρα με το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων που ζουν σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας, γύρω στο 61%. Ακόμη, πρόσφατες εξελίξεις θέτουν σε αμφισβήτηση τις δηλώσεις του Μπουχαρί περί δημοκρατικής διακυβέρνησης. Λίγο καιρό πριν, απέλυσε τον ανώτατο δικαστή της Νιγηρίας, κίνηση που εγείρει ερωτήματα αναφορικά με την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας και τη δημοκρατικοποίηση της χώρας. Εκτός αυτού, η υγεία του Μπουχαρί έχει προκαλέσει πολλές φορές το ενδιαφέρον, καθώς σύμφωνα με πολλούς τον εμποδίζει να ασκήσει αποτελεσματικά τα καθήκοντά του σε μια χώρα όπου η ύπαρξη σταθερής και ακέραιας ηγεσίας κρίνεται απαραίτητη.

Παρόλα αυτά, οι τωρινές εκλογές δεν φαίνεται να προσφέρουν κάποια πραγματική εναλλακτική για τους πολίτες. Ο αντίπαλος του Μπουχάρι, Ατίκου Αμπουμπακάρ, επίσης δίνει έμφαση στην καταπολέμηση της φτώχειας και της διαφθοράς, δεσμεύσεις όμως οι οποίες πλέον δεν προκαλούν αίσθηση, ούτε συγκινούν. Εντούτοις, στις εκλογές κατεβαίνουν και πολλοί νέοι υποψήφιοι, οι οποίοι προσπαθώντας να «σπάσουν» το δίπολο, ποντάρουν είτε στο νεαρό της ηλικίας τους – ο νεότερος μόλις 35 ετών- είτε στο ότι θέλουν να αλλάξουν το πολιτικό σκηνικό.

Εφόσον υπάρχουν περισσότεροι από δύο υποψήφιοι, για ποιον λόγο συνεχίζει λοιπόν, να υφίσταται ο σκληρός δικομματισμός; Μια απάντηση βρίσκεται στους «νονούς». Το σύστημα των λεγόμενων πολιτικών νονών -godfathers- είναι αυτό που κυριαρχεί στη Νιγηρία. Με δύο λόγια, πρόκειται για μια ελίτ η οποία χρηματοδοτεί αυτούς που έχουν προοπτική να ανελιχθούν στην εξουσία με αντάλλαγμα προσωπικά οφέλη. Παράλληλα, είναι σε θέση να κινητοποιούν και τις λαϊκές μάζες, λόγω της θέσης που συνήθως κατέχουν. Δεν έχουν σκοπό όμως να αναλάβουν οι ίδιοι πολιτικές θέσεις, παρά μόνο να καρπωθούν τα οφέλη της πολιτικής, που προκύπτουν από την ανάδειξη αυτών που υποστηρίζουν.

Σε ένα τέτοιο σύστημα λοιπόν, η έξοδος από τη φτώχεια και τη διαφθορά και η χάραξη μιας βιώσιμης αναπτυξιακής πολιτικής δεν είναι εφικτή. Η Νιγηρία, είναι μια χώρα όπου το 60% αποτελούν άνθρωποι ηλικίας μικρότεροι των 25 ετών, ο Μπουχάρι και ο Ατίκου είναι άνω των 70 και το προσδόκιμο ζωής είναι μόλις τα 54 χρόνια. Εάν σε αυτές τις εκλογές δε δοθεί φωνή στους νέους, αυτοί τότε έχουν κάποιες «εναλλακτικές», που δεν είναι βέβαια αρεστές ούτε στους ίδιους: μπορούν να δοκιμάσουν να φύγουν παρανόμως από τη χώρα, ελπίζοντας σε ένα καλύτερο μέλλον. Ή πάλι, μπορούν να προσχωρήσουν σε φονταμενταλιστικά κινήματα όπως η Μπόκο Χαράμ η οποία κάθε άλλο παρά αποδυναμωμένη είναι και αποτελεί απειλή για τη χώρα και την ευρύτερη περιοχή. Εξάλλου, τα κινήματα αυτού του είδους, εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες του κράτους προκειμένου να προσελκύσουν νέα μέλη.

Η Νιγηρία έχει ένα βίαιο παρελθόν και παρά τις απειλές στην ασφάλειά της και τις συχνές συγκρούσεις μικρής κλίμακας, εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της χώρας και να μάχεται δυναμικά για να ανακτήσει τις ελεγχόμενες από την Μπόκο Χαράμ περιοχές. Ωστόσο, αν αγνοηθεί η δυσαρέσκεια του λαού, η χώρα μπορεί δυνητικά να οδηγηθεί σε γενικευμένη κρίση. Και μία κρίση στη μεγαλύτερη πληθυσμιακά χώρα της Αφρικής, με πολύ σημαντικά αποθέματα ορυκτού πλούτου και ούσα στρατηγικός σύμμαχος της Δύσης στη διαχείριση του μεταναστευτικού και των απειλών από τρομοκρατικές οργανώσεις στην περιοχή, πρέπει οπωσδήποτε να αποφευχθεί.

Σε μια θετικότερη νότα ωστόσο, η Νιγηρία αποδεικνύει σήμερα πως η δημοκρατία στην Αφρική μπορεί να λειτουργήσει. Το απέδειξε το 1999 όταν οι εκλογές έβαλαν τέλος σε 33 χρόνια στρατιωτικής εξουσίας. Το απέδειξε το 2015 όταν πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά ομαλή μετάβαση εξουσίας. Και θα το αποδείξει και σήμερα.

logo_transparent

H SAFIA (Student Association For International Affairs) δεν υιοθετεί ως Οργανισμός πολιτικές θέσεις. Οι απόψεις που δημοσιεύονται στο The SAFIA Blog αποδίδονται αποκλειστικά στους συγγραφείς  και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα τις απόψεις του Σωματείου, του Διοικητικού Συμβουλίου ή των κατά περίπτωση και καθ’οιονδήποτε τρόπο συνεργαζόμενων φορέων.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: