του Άγγελου – Σπήλιου Δαμαλίτη

Η σχέση της Ρωσίας με την Τουρκία μπορεί να χαρακτηριστεί ως περίπλοκη. Αυτός ο ιδιαίτερος δεσμός μεταξύ των δύο κρατών κατά καιρούς έχει δοκιμαστεί από εντάσεις και ένοπλες συγκρούσεις με πολλά θύματα. Σήμερα οι δεσμοί μεταξύ τους έχουν αποκατασταθεί πλήρως με  διμερείς συμφωνίες και συνεργασία σε πολλούς τομείς κυρίως στον ενεργειακό  αλλά και στον εξοπλιστικό, με αποτέλεσμα τη σταδιακή απομάκρυνση της Τουρκίας από τις ΗΠΑ. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2015 οι σχέσεις τους έφτασαν στο ναδίρ με την κατάρριψη του ρωσικού SU-24 από το τουρκικό F-16 στα σύνορα της Τουρκίας με τη Συρία.

Την δεκαετία που διανύουμε οι δύο χώρες έφτασαν σε ένα πολύ κρίσιμο σημείο στην κοινή τους ιστορία που παραλίγο να εγκαινιάσει ένα νεό ρωσοτουρκικό πόλεμο. Χρειάζεται να αναφερθεί ότι από τα τέλη του 16ου αιώνα έως τις αρχές του 20ου οι δύο χώρες κατέληξαν σε ένοπλη σύρραξη αρκετές φορές με τους γνωστούς σε όλους Ρωσοτουρκικούς πολέμους που αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές διενέξεις στην ευρωπαϊκή ιστορία. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι η Τουρκία το Φεβρουάριο του 1952 εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ που αποτελεί μια συμμαχία απειλητική για τη Ρωσία.Πάντως, οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης είχαν βελτιωθεί και είχαν υπογραφεί πολλές συμφωνίες οι οποίες εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα τους, παρά τις όποιες μικρές διαφωνίες υπήρχαν όσον αφορά τα κοινά τους σύνορα στον Καύκασο. Το 2015 όμως, η Άγκυρα με τη δικαιολογία της παραβίασης του εναέριου χώρου της χώρας κατέρριψε το ρωσικό μαχητικό SU-24. Αμέσως ο Ρώσος Πρόεδρος Βλάντιμιρ Πούτιν αντέδρασε και επέβαλε οικονομικές κυρώσεις στην Τουρκία αλλά και τουριστικό εμπάργκο αφού ανέστειλε την ελεύθερη διέλευση των Τούρκων πολιτών στη Ρωσία και συμβούλευε τους Ρώσους πολίτες να μην ταξιδεύουν στην Τουρκία. Επιπλέον, η Ρωσία εφάρμοσε περιορισμούς στη δραστηριοποίηση τουρκικών εταιρειών στη χώρα και διέκοψε κάθε συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.Από τη μία, ο Ρώσος Πρόεδρος διεμήνυε ότι θα μπορούσε να προβεί και σε στρατιωτικές κυρώσεις απέναντι στην Τουρκία ενώ, από την άλλη πλευρά ο Τούρκος Πρόεδρος θεωρούσε ότι δεν έχει να απολογηθεί για την πτώση του μαχητικού της Ρωσίας, εφόσον υπήρξε ξεκάθαρη παραβίαση. Ύστερα από αυτά τα γεγονότα και τη ρήξη στους δεσμούς τους το μέλλον φαινόταν δυσοίωνο για τις δύο χώρες και οι κίνδυνοι πολλοί.

Το 2016 σημειώθηκε ανατροπή των εξελίξεων και οι σχέσεις επαναπροσδιορίστηκαν.Ο Τούρκος  Πρόεδρος Ερντογάν προχώρησε σε μια κίνηση που άλλαξε τα δεδομένα ζητώντας δημόσια συγγνώμη από τον Ρώσο ομόλογο του.Η πράξη αυτή διόρθωσε τις σχέσεις των δύο χωρών και εγκαινιάστηκε μια νέα εποχή συνεργασίας. Τα δύο κράτη αυτήν τη στιγμή έχουν συνάψει συνεργασία δισεκατομμυρίων στον ενεργειακό τομέα με την δημιουργία δύο μεγάλων αγωγών που θα μεταφέρουν το ρωσικό φυσικό αέριο στην Νότιο Ευρώπη ενώ, παράλληλα η Τουρκία έχει κλείσει συμφωνία με τη Ρωσία για την απόκτηση των πυραύλων S-400, οι οποίοι αποτελούν και άμεσο κίνδυνο για την Ελλάδα. Επιπλέον Τουρκία και Ρωσία έχουν δημιουργήσει μια ισχυρή συμμαχία απέναντι στην προώθηση του αγωγού EastMed που γίνεται από την Ελλάδα,την Κύπρο και το Ισραήλ με τις ευλογίες των ΗΠΑ. Ο εν λόγω αγωγός πλήττει άμεσα τα συμφέροντα των δύο γειτονικών χωρών,οι οποίες κάνουν από κοινού προσπάθειες να τον εμποδίσουν, καθώς ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να  πλήξει τα οικονομικά τους συμφέροντα.

Η ενέργεια της Τουρκίας με την αγορά των s-400 από την Ρωσία έχει φέρει ρήξη στη σχέση της με τις ΗΠΑ. Ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έχει υπογράψει σχετικό νομοσχέδιο για κρατικές δαπάνες σύμφωνα με το οποίο παρακωλύεται η παράδοση των πυραύλων Patriots και των μαχητικών F-35 στην Τουρκία, λόγω της παραγγελίας των S-400. Παράλληλα απειλεί να επιβάλλει οικονομικές κυρώσεις που θα επηρεάσουν αρνητικά την ήδη πληγωμένη οικονομία της Τουρκίας. Πρέπει να αναφερθεί ότι πολλές χώρες του ΝΑΤΟ έχουν εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια  για την αγορά του αντιπυραυλικού συστήματος από τη Ρωσία. Γενικά, η σχέση της Τουρκίας με την δύση και τις ΗΠΑ έχει επιδεινωθεί και έχει επέλθει σε μια εποχή δυσπιστίας.Είναι φανερό, ότι η Ρωσία μέσω της νέας σχέσης της με την Τουρκία προσπαθεί να ενισχύσει την επιρροή της στην ανατολική Μεσόγειο και να θέσει μελλοντικά εμπόδια στη βορειοατλαντική συμμαχία (NATO).

Εν κατακλείδι, η συνεργασία αυτή εξυπηρετεί τα συμφέροντα και των δύο χωρών την  δεδομένη στιγμή. Αφενός, η Ρωσία έχει καταφέρει να βρει ένα νέο σύμμαχο και να ενισχύσει την θέση της απέναντι στη Δύση και τις ΗΠΑ, δημιουργώντας παράλληλα συμφωνίες πολλών δισεκατομμυρίων. Αφετέρου, η Τουρκία επωφελείται εξίσου αφού, εκτός των οικονομικών οφελών που απολαμβάνει από αυτή τη σχέση, έχει βρει ένα νέο φίλο-γείτονα σε μια χρονική περίοδο που τη βρίσκει απομονωμένη από τη Δύση, εξαιτίας των αποφάσεων και της ρητορικής του Προέδρου της.

logo_transparent

H SAFIA (Student Association For International Affairs) δεν υιοθετεί ως Οργανισμός πολιτικές θέσεις. Οι απόψεις που δημοσιεύονται στο The SAFIA Blog αποδίδονται αποκλειστικά στους συγγραφείς  και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα τις απόψεις του Σωματείου, του Διοικητικού Συμβουλίου ή των κατά περίπτωση και καθ’οιονδήποτε τρόπο συνεργαζόμενων φορέων.