Προσκοπισμός: εθνικές δράσεις και διεθνείς διαστάσεις…

της Εβελίνας Εμβαλωτή, μέλους της Ομάδας Συνεντεύξεων

Είχα την τιμή να πραγματοποιήσω την πρώτη μου συνέντευξη με έναν άνθρωπο αξιόλογο και πολυπράγμονα. Με τον κ. Χριστόφορο Μητρομάρα συζητήσαμε για τον προσκοπισμό στην Ελλάδα, αλλά και παγκοσμίως, καθώς και για τη σχέση των δύο τελευταίων μεταξύ τους. Η συζήτησή μας κινήθηκε γύρω από τις έννοιες των αξιών και των αρχών, της παγκόσμιας συναδέλφωσης, του εθελοντισμού και της εκπαίδευσης. Τολμώ να πω πως ήταν μια γόνιμη και ενδιαφέρουσα συζήτηση που απαντά σε ερωτήματα όπως ποια τα σημεία σύγκλισης Διεθνών Σχέσεων και Προσκοπισμού, ποια η σχέση των Προσκόπων με την Ατζέντα 2030 και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, αλλά και ποια η θέση του εθελοντισμού εν γένει στην πολιτεία μας. Αυτά και ακόμη περισσότερα στη συνέντευξη που ακολουθεί!


Ποιος είναι, όμως, ο κύριος Μητρομάρας;

Ο Χριστόφορος είναι δικηγόρος, 40 ετών και η ζωή του μοιράζεται ανάμεσα στην οικογένεια, την εργασία και τον εθελοντισμό, στο πλαίσιο του προσκοπισμού. Τα τελευταία τρία χρόνια ασκεί καθήκοντα του Γενικού Εφόρου των Ελλήνων προσκόπων και η θητεία του λήγει τον προσεχή Μάιο. Για τον κ. Μητρομάρα ο προσκοπισμός κατέχει ιδιαίτερη θέση στην πολυάσχολη ζωή του και, όταν ερωτήθηκε σχετικά μας δήλωσε:

«Ο προσκοπισμός δεν είναι μια αγγαρεία ή μια υποχρέωση, είναι μια ενασχόληση δημιουργική, που σε γεμίζει χαρά για αυτό που προσφέρεις και περνάς εποικοδομητικά τον χρόνο σου. Άρα, αν το επιθυμείς πραγματικά, μπορείς να κάνεις καλή διαχείριση του χρόνου σου και να ασχοληθείς με αυτό που αγαπάς».

«Πήγα στους προσκόπους 7 χρονών και πέρασαν από τότε 33 χρόνια»

Ο καιρός στους προσκόπους πέρασε χωρίς να το καταλάβει, αλλά θυμάται έντονα την πρώτη του επαφή. 

 Η πρώτη σας επαφή με τον προσκοπισμό πότε ήταν ακριβώς;

«Μικρό παιδάκι σε ηλικία επτά ετών, όταν οι γονείς μου με “έγραψαν” στα Λυκόπουλα στη γειτονιά μας τότε στην Αθήνα, χωρίς να έχουμε προηγούμενη επαφή με τους προσκόπους. Το θεώρησαν καλή απασχόληση για ένα παιδί. Πήγα 7 χρονών και πέρασαν από τότε 33 χρόνια».

Για τον κ. Μητρομάρα ο προσκοπισμός είναι μια εμπειρία ζωής που έχει να δώσει πολλά, αξίζει να δούμε, ωστόσο, και πώς μας περιγράφει την αντίδραση του κόσμου σε αυτή του την ιδιότητα. 

«Θα έλεγα ότι υπάρχουν πολλές αντιδράσεις. Υπάρχει η αντίδραση του “Μπράβο! Συγχαρητήρια! Απορούμε πώς μπορείς και ασχολείσαι εθελοντικά τόσες ώρες”, υπάρχει η γεμάτη έκπληξη αντίδραση “Μετά από τόσα χρόνια γιατί είσαι ακόμα πρόσκοπος;”-με την καλή έννοια πάντα- η αντίδραση “Άντε πότε θα σε δούμε! Όλο με τους προσκόπους ασχολείσαι!”, αλλά και η αντίδραση “Ήμουν και εγώ κάποτε πρόσκοπος!”. Αυτό που θέλω να πω, λοιπόν, είναι ότι οι αντιδράσεις είναι καλές και όλοι φαίνεται να αναγνωρίζουν την χρησιμότητα του προσκοπισμού. Αν καταφέρουμε να το καλλιεργήσουμε ακόμη περισσότερο αυτό, σίγουρα θα κερδίσουμε ακόμη περισσότερα πράγματα».

Χαίρομαι, προσωπικά, που δεν έχετε λάβει κακές αντιδράσεις για την ενασχόλησή σας με τον προσκοπισμό! Παρόλα αυτά, πιστεύετε ότι υπάρχουν ορισμένες προκαταλήψεις ή στερεότυπα για τον προσκοπισμό που ίσως να δημιουργούσαν σε κάποιους αρνητική εικόνα;

«Δεν αποκλείω να υπάρχουν προκαταλήψεις ή στερεότυπα, αλλά θεωρώ ότι οφείλονται περισσότερο στην άγνοια του τι κάνουν οι πρόσκοποι. Από την άλλη, ο καθένας είναι πολύ εύκολο να γνωρίσει τους προσκόπους αν ένα Σαββατοκύριακο -μιλάμε για εποχές πριν την καραντίνα- έβλεπε τους προσκόπους να παίζουν, να τραγουδάνε, να περνάνε όμορφα, να γελάνε οι φίλοι μεταξύ τους. Επομένως, δεν υπάρχει κάτι κρυφό στους προσκόπους ούτε κάτι δύσκολο να καταλάβει κανείς. Για τον καθένα είναι εύκολο να έχει πρόσβαση και να γνωρίσει και από κοντά τους ενήλικους εθελοντές -οι οποίοι στο κάτω-κάτω είναι άνθρωποι της διπλανής μας πόρτας. Είναι στην παρέας μας, είναι φίλοι μας, γνωστοί μας. Από την άλλη, σίγουρα ζητήματα στο παρελθόν μπορεί να υπήρξαν, ωστόσο ο προσκοπισμός κάνει βήματα να συμβαδίζει με τις ανάγκες της κάθε εποχής και θεωρώ ότι είναι μεμονωμένες περιπτώσεις τυχόν προκαταλήψεις ή στερεότυπα από παλαιότερες εποχές.»

Ζητήματα παρελθόντος ή αντιλήψεις από παλαιότερες εποχές. Τι εννοείτε ακριβώς; Μπορείτε να μας δώσετε ένα παράδειγμα;

Παράδειγμα, αν κάποιος θυμάται την παλαιότερη προσκοπική στολή θα μπορούσε να θεωρήσει ότι μοιάζει με την στρατιωτική στολή και ενδεχομένως να γινόντουσαν συνειρμοί ότι έχει κάποια σχέση ο προσκοπισμός με τον στρατό, πράγμα που δεν ισχύει. Βεβαίως, όπως είπαμε, ο προσκοπισμός συμβαδίζει με τη νέα εποχή, και έτσι, πριν από περίπου πέντε χρόνια, άλλαξε η στολή και πλέον αποτελείται από μακρύ παντελόνι, από πουκάμισα και μπλούζες με χρώματα φωτεινά, όπως θέλουν τα παιδιά να φοράνε. Νομίζω, τέλος, ότι με το να γνωρίσει κανείς τους προσκόπους θα εξαλειφθεί κάθε στερεότυπο στο μυαλό του.

Τι είναι, λοιπόν, ο Προσκοπισμός; Περιγράψτε μας τον προσκοπισμό με τρεις λέξεις.

Θα τον περιγράψω καλύτερα με δυο λέξεις και θα πω ότι ο προσκοπισμός είναι τρόπος ζωής. Διότι δεν είσαι πρόσκοπος μόνον όταν βρίσκεσαι γύρω ή μαζί με προσκόπους ή στο χρόνο που αφιερώνεις για να προετοιμάσεις μία δραστηριότητα, αλλά αυτό που ευελπιστούμε μέσα από αυτόν είναι ο καθένας να συμπεριφέρεται σύμφωνα με τις αρχές του προσκοπισμού σε κάθε έκφανση της ζωής του. Δηλαδή και στην οικογένεια του και στην επαγγελματική του πορεία και στις κοινωνικές του σχέσεις. Είναι κάποιες αρχές οι οποίες δεν είναι μόνο προσκοπικές, αλλά πανανθρώπινες και διαχρονικές. Άρα, σκοπός είναι να τις ενστερνιζόμαστε και με βάση αυτές να πορευόμαστε στη ζωή μας. Είναι, άλλωστε, και το γνωστό προσκοπικό ρητό: Μία φορά πρόσκοπος, πάντα πρόσκοπος”.

Πώς πιστεύετε ότι έχει συμβάλει στη ζωή σας ο προσκοπισμός;

Θα έλεγα ότι είναι δύσκολο να το περιγράψεις· γιατί όσο μεγαλώνεις στη ζωή σου βλέπεις πράγματα τα οποία έχεις ξαναβιώσει στον προσκοπισμό. Άρα, θα έλεγα ότι ο προσκοπισμός τον καθένα τον γεμίζει με εφόδια και δεξιότητες, που θα του φανούν χρήσιμες στην ενήλικη ζωή του· δεξιότητες που έχουν να κάνουν με τη συνεργασία, με τις κοινωνικές σχέσεις, με την ηγεσία, με τη διαχείριση κρίσεων, με την κριτική σκέψη, με τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων. Είναι πράγματα, τα οποία είτε ως πρόσκοπος είτε αργότερα στην ενήλικη ζωή τα βιώνεις μαζί με τους φίλους σου και στην πορεία καταλαβαίνεις ότι είναι πράγματα που θα σε βοηθήσουν για όλη σου τη ζωή.

Ποιες είναι οι βασικές αρχές του προσκοπισμού;

Ο προσκοπισμός στηρίζεται, πράγματι σε αρχές. Βέβαια, αυτές τις αρχές δεν τις εφηύρε ο Προσκοπισμός. Θα τις χαρακτηρίζαμε, όπως είπα και πριν, διαχρονικές αρχές, τις οποίες πρέπει να ενστερνίζεται όλη η ανθρωπότητα. Σχηματικά, στους προσκόπους τις περιγράφουμε ως “το καθήκον προς τον Θεό”, “το καθήκον προς του άλλους” και “το καθήκον προς τον εαυτό μας”. Με τις φράσεις αυτές εννοούμε ότι το καθήκον προς το Θεό έχει να κάνει με τις πνευματικές αξίες που να διακρίνουν έναν άνθρωπο, το καθήκον προς τους άλλους αφορά την κοινωνική προσφορά και την κοινωνική αλληλεγγύη, αξίες τις οποίες πρεσβεύει ο προσκοπισμός, και το καθήκον προς τον εαυτό μας, δηλαδή η συνεχής προσπάθεια για αυτοβελτίωση, εξέλιξη και πρόοδο του καθενός.

Αναφερθήκατε στο καθήκον προς τον Θεό. Αναφέρεστε σε κάποιον συγκεκριμένο Θεό ή μιλάτε γενικότερα;

Αναφέρομαι γενικότερα προς τον Θεό, προς τον Θεό που ο καθένας επιθυμεί να πιστεύει. Ο προσκοπισμός είναι ανοιχτός προς όλους, χωρίς διακρίσεις θρησκείας, σε κάθε χώρα του κόσμου και γι’ αυτό το λόγο η έννοια του Θεού έχει να κάνει με τις πνευματικές αξίες τις οποίες ο άνθρωπος έχει και πιστεύει, οι οποίες θα το βοηθήσουν στην πνευματική του ανάπτυξη.

Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναρωτηθούμε: Το κράτος τι κάνει για τον Προσκοπισμό; Ποια είναι η σχέση του κράτους με το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων;

Μπορώ να πω ότι υπάρχει συνεργασία με το κράτος τόσο σε κεντρικό επίπεδο αναφορικά με το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων, όσο και σε επίπεδο αυτοδιοίκησης. Οι δήμοι και οι περιφέρειες βοηθούν κατά τόπους προσκοπικά συστήματα, κυρίως με οικονομικές ενισχύσεις, όχι τόσες όσο θα θέλαμε, προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους τους τα προσκοπικά συστήματα, αλλά πάντως υπάρχει μία σχέση. Σίγουρα θα μπορούσε να είναι πιο στενή, τουλάχιστον σε επίπεδο συνεργασιών και συνεργειών, αλλά διατηρούμε μία καλή επαφή με την πολιτεία, την οποία χρειαζόμαστε, γιατί προσπαθούμε να πετύχουμε κοινούς στόχους, τουλάχιστον σε τοπικό επίπεδο.

Επομένως, στο κομμάτι της οικονομικής στήριξης τι παραπάνω θεωρείτε ότι θα μπορούσε να κάνει το κράτος είτε σε κεντρικό επίπεδο είτε σε επίπεδο αυτοδιοίκησης;

Η αλήθεια είναι ότι στις προηγούμενες δεκαετίες η οικονομική ενίσχυση που λάμβανε το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων είτε από το κράτος σε κεντρικό επίπεδο είτε από την αυτοδιοίκηση ήταν σε μεγαλύτερα νούμερα. Από τα χρόνια, όμως, της κρίσης και μετά -ίσως και λίγο νωρίτερα- αυτά τα νούμερα έχουν μειωθεί πάρα πολύ, δηλαδή σε ποσοστό περίπου 80%. Αυτή τη στιγμή οι οικονομικές ενισχύσεις που λαμβάνει το Σώμα είναι πολύ λίγες και πολύ μικρές, γεγονός που μας αναγκάζει να βρούμε άλλους τρόπους χρηματοδότησης. Ο βασικός πόρος μας είναι οι συνδρομές των μελών, οι οποίες, όμως, είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα ακριβώς γιατί επιθυμούμε ο προσκοπισμός να είναι προσβάσιμος σε όλους και να μην αδυνατεί κάποιος να γίνει πρόσκοπος είτε παιδί, είτε ενήλικο στέλεχος, για οικονομικούς λόγους. Επομένως, η  ετήσια συνδρομή είναι πάρα πολύ μικρή δεδομένου των όσων μπορεί κάποιος να βρει στους προσκόπους, και πρέπει να βρίσκουμε άλλους τρόπους χρηματοδότησης είτε από χορηγίες ιδιωτών είτε από χορηγίες φορέων που θέλουν και μπορούν να βοηθήσουν, ώστε να τρέξουν τα διάφορα προγράμματα που κάνουν οι πρόσκοποι.

Περνώντας τώρα σε μία άλλη θεματολογία· «Προσκοπισμός και Διεθνείς Σχέσεις» Πιστεύετε πως υπάρχει κοινό σημείο αναφοράς;

Θεωρώ πως υπάρχει κοινό σημείο αναφοράς. Ξέρετε, ένα από τα οράματα του προσκοπισμού είναι η παγκόσμια συναδέλφωση. Ο προσκοπισμός είναι ένα παγκόσμιο κίνημα και αυτή τη στιγμή αριθμεί περίπου σε όλο τον κόσμο 54 εκατομμύρια μέλη και υπάρχει προσκοπισμός περίπου σε 220 χώρες σε όλο τον κόσμο. Όλοι αυτοί οι πρόσκοποι, και τα 54 εκατομμύρια, διαπνέονται από τις ίδιες αρχές, έχουν τον ίδιο “τρόπο σκέψης”, έχουν τις ίδιες αξίες και τα ίδια πιστεύω και αυτό είναι ο συνδετικός κρίκος. Αν θα το παρομοίαζα με κάτι, θα έλεγα ότι είναι κάτι σαν τον ΟΗΕ, με τα κράτη να συμμετέχουν σε έναν διεθνή οργανισμό που αποσκοπεί ασφαλώς στην ειρήνη σε όλο τον πλανήτη, σε δικαιοσύνη και δημοκρατία για όλους. Άρα, ναι, υπ’ αυτή την έννοια θα έλεγα ότι υπάρχει κοινό σημείο αναφοράς, το οποίο, εξάλλου, στους προσκόπους προσπαθούμε να το αποδεικνύουμε στις παγκόσμιες συναντήσεις προσκόπων που γίνονται κάθε τέσσερα χρόνια, όπου έχουν την ευκαιρία πρόσκοποι από όλο τον κόσμο να συγκεντρωθούν και να κάνουν κοινές δραστηριότητες σε διαφορετικό μέρος του κόσμου κάθε φορά, κατ’ αναλογία με τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Επομένως, ναι, θεωρώ ότι ο προσκοπισμός, μιλώντας για ένα παγκόσμιο κίνημα, έχει και αυτή τη διεθνή πτυχή.

Έχει ο προσκοπισμός συγκεκριμένους στόχους με παγκόσμιο αντίκτυπο;

Βεβαίως! Καταρχάς, το όραμα των προσκόπων είναι να δημιουργήσουμε έναν καλύτερο κόσμο. Αυτό που ο προσκοπισμός θέλει να κάνει είναι να συμβάλει στην ανάπτυξη των νέων, ώστε να αξιοποιήσουν πλήρως τις σωματικές, πνευματικές, διανοητικές και κοινωνικές τους ικανότητες τόσο ως άτομα, όσο και ως υπεύθυνοι πολίτες στις τοπικές, εθνικές και διεθνείς κοινότητες. Άρα,, όλη η δραστηριότητα του προσκοπισμού περιστρέφεται γύρω από αυτόν τον στόχο και αυτό το όραμα.

Σε μια από τις ιστοσελίδες του World Scouting αναφέρεται η συνεργασία του παγκόσμιου οργανισμού με τον ΟΗΕ για τους 17 Στόχους της Βιώσιμης Ανάπτυξης. Πιστεύετε ότι οι πρόσκοποι δρουν καταλυτικά για την επίτευξη των στόχων αυτών;

Πράγματι, τα τελευταία δύο χρόνια αυτή η καμπάνια από την παγκόσμια προσκοπική οργάνωση έχει βγει στο προσκήνιο πολύ δυναμικά και, βέβαια, οι Έλληνες Πρόσκοποι την στηρίζουν. Αυτό που μπορεί κάποιος να διακρίνει, ιδίως αν έχει υπάρξει πρόσκοπος είναι ότι οι 17 Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης, που είναι τώρα στο προσκήνιο με την Ατζέντα του 2030, είναι πράγματα τα οποία στους προσκόπους -τουλάχιστον από πολύ μικρή ηλικία και ανέκαθεν από το 1907 που ιδρύθηκε ο προσκοπισμός- ήταν στον πυρήνα της προσκοπικής δραστηριότητας. Δηλαδή, δεν ανακαλύψαμε τώρα τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης· ίσως τους δώσαμε τώρα το όνομα αυτό, άλλα όλα αυτά που μέσω των στόχων προσπαθούμε να πετύχουμε, για να φτάσουμε και στον καλύτερο κόσμο που ονειρεύεται ο ΟΗΕ μέχρι το 2030 είναι ιδέες, δράσεις, ενέργειες και πρωτοβουλίες των προσκόπων, σε διαφορετική έκταση και ένταση ανάλογα με την ηλικία για την οποία μιλάμε κάθε φορά. Δηλαδή, αλλιώς αντιμετωπίζουμε τη δραστηριότητα αυτή στα παιδιά ηλικίας Δημοτικού και αλλιώς, βεβαίως, στα παιδιά ηλικίας Λυκείου.

Κατά τη γνώμη σας, κατά πόσο συνάδει η εικόνα του Προσκοπισμού στην Ελλάδα με την εικόνα που κυριαρχεί στην Ευρώπη ή στην Αμερική;

Θα έλεγα το εξής: Ο Προσκοπισμός δεν είναι αποκομμένος από την κοινωνία στην οποία δραστηριοποιείται κάθε φορά. Ναι μεν, υπάρχουν οι κοινές αξίες που αναφέραμε πριν, αλλά, βεβαίως, υπάρχουν και επιρροές από την κάθε εποχή και από την κάθε κοινωνία. Άρα, είναι λογικό οι προσλαμβάνουσες στην αμερικανική κοινωνία οι οποίες -ενδεχομένως- είναι διαφορετικές από αυτές σε μία ευρωπαϊκή κοινωνία να επηρεάζουν και τον προσκοπισμό. Σίγουρα, ο προσκοπισμός στην Ελλάδα είναι πιο κοντά στις ευρωπαϊκές χώρες σε σχέση με την Αμερική, πλην όμως αυτό δεν διαφοροποιεί ούτε το προσκοπικό πρόγραμμα αυτό καθαυτό ούτε, βεβαίως, τις αρχές που πρεσβεύει ο προσκοπισμός. Ενδεχομένως, να υπάρχουν διαφοροποιήσεις στον τρόπο εφαρμογής ή στις μεθόδους που χρησιμοποιούν οι διαφορετικές προσκοπικές οργανώσεις· δεν αλλάζουν, όμως, σε καμία περίπτωση την ουσία του ιδεώδους.

Παρά τις διαφορές τους, όμως, πιστεύετε ότι υπάρχει ενότητα στον Προσκοπισμό;

Σίγουρα υπάρχει ενότητα, την οποία καλλιεργεί κάθε προσκοπική οργάνωση και κάθε προσκοπικό τμήμα υπό το πρίσμα της παγκόσμιας συναδέλφωσης. Γι’ αυτό, λοιπόν, δεν τίθεται ζήτημα ούτε κάποιας διαμάχης ή διαφοράς. Απεναντίας, προσπαθούμε να φέρουμε σε επαφή Έλληνες προσκόπους με προσκόπους άλλων χωρών σε κάθε προσκοπικό σύστημα. Αξίζει  να σημειωθεί ότι η συμμετοχή σε ευρωπαϊκές και διεθνείς οργανώσεις των παιδιών -μία εμπειρία ανεπανάληπτη για όποιον τη ζήσει- τα βοηθά να κατανοήσουν καλύτερα την ενότητα που υπάρχει στον Προσκοπισμό.

Επειδή μόλις το αναφέρατε, θα ήθελα να μου εξηγήσετε πώς ακριβώς συνεργάζονται τα Συστήματα στην Ελλάδα με τα Συστήματα στο εξωτερικό πρακτικά;

Κάθε καλοκαίρι έχουμε στην Ελλάδα πάρα πολλούς επισκέπτες προσκόπους, κυρίως από την Ευρώπη, αλλά και από άλλες ηπείρους και σύμφωνα με την πρακτική που ακολουθείται παγκοσμίως τα προσκοπικά συστήματα ή τμήματα που επισκέπτονται άλλες χώρες επικοινωνούν με την αντίστοιχη προσκοπική οργάνωση της χώρας που θα επισκεφθούν, προκειμένου να διευκολυνθούν στην επίσκεψή τους, να πάρουν ιδέες να συζητήσουν με προσκοπικά τμήματα της χώρας την οποία επισκέπτονται. Έτσι, λοιπόν, τα τμήματα που επισκέπτονται την Ελλάδα και τα ελληνικά που επισκέπτονται χώρες του εξωτερικού, πάντα συνεργάζονται κατ’ αυτόν τον τρόπο. Αντίστοιχα, κάθε χρόνο τον Οκτώβριο, γίνεται μια παγκόσμια δραστηριότητα η οποία ονομάζεται Jamboree on the Air και Jamboree on the Internet (Jota Joti). Είναι ένα Σαββατοκύριακο αφιερωμένο στην παγκόσμια συναδέλφωση, χάρη στο οποίο μέσω Internet και ραδιοασυρμάτων πρόσκοποι απ’ όλο τον κόσμο έρχονται σε επαφή μεταξύ τους, παίζουν παιχνίδια, κάνουν δραστηριότητες. Και φυσικά, υπάρχουν οι ευρωπαϊκές μεγάλες δράσεις για τις οποίες μιλήσαμε και πριν και γίνονται ανά περιοδικά χρονικά διαστήματα, στις οποίες πρόσκοποι από όλο τον κόσμο από κάθε ήπειρο μαζεύονται και συμβιώνουν μαζί για δεκαπέντε ημέρες. Υπάρχουν πάρα πολλοί τρόποι με τους οποίους ένα προσκοπικό τμήμα της Ελλάδας μπορεί να συνεργαστεί με ένα τμήμα του εξωτερικού και αντίστροφα. 

Τι γίνεται όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ των συστημάτων στην Ελλάδα;

Σκοπός μας είναι να υπάρχει ένα προσκοπικό σύστημα σε κάθε γειτονιά, για να μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες των παιδιών σε κάθε σημείο της Ελλάδας. Υπάρχουν προσκοπικά συστήματα σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους, ενώ όλα τα προσκοπικά συστήματα μιας περιοχής κατηγοριοποιούνται σε μία ευρύτερη περιφερειακή εφορεία, όπως ονομάζεται. Υπάρχει συνεργασία τόσο σε επίπεδο δράσεων για τα παιδιά προκειμένου να γνωρίζονται μεταξύ τους, όσο και σε επίπεδο ενηλίκων εθελοντών στο κομμάτι της εκπαίδευσής τους, για να μπορούν να υλοποιούν όσο το δυνατόν καλύτερα το προσκοπικό πρόγραμμα. Υπάρχει, επίσης, συνεργασίες που οργανώνονται ευρύτερα του προσκοπικού συστήματος, όπου συμμετέχουν παιδιά από διάφορα προσκοπικά συστήματα.

Ποιο πιστεύετε ότι είναι το μέλλον του προσκοπισμού;

Δύσκολη ερώτηση… Θα σας πω ότι θα έβαζα δύο άξονες που θα καθορίσουν το μέλλον του προσκοπισμού. Από τη μία,  βλέπουμε μια  ανθρωπιστική κρίση και κρίση αξιών που περνάει παγκοσμίως η κοινωνία μας τα τελευταία χρόνια, και ως αποτέλεσμα ενδεχομένως της οικονομικής κρίσης. Από την άλλη, αδήριτη είναι η ανάγκη για δραστηριοποίηση για την προστασία του περιβάλλοντος και την κλιματική αλλαγή, που θα έρθουν -αν δεν έχουν έρθει- σύντομα στο προσκήνιο. Είναι πράγματα που ο προσκοπισμός πρεσβεύει και αντιμετωπίζει από την ίδρυσή του, από το 1907. Άρα, και στο μέλλον βλέπω ότι ο προσκοπισμός θα πρέπει να ασχοληθεί με αυτά τα ζητήματα. Υπ’ αυτή την έννοια νομίζω ότι ο προσκοπισμός ως εθελοντική οργάνωση που πρεσβεύει αυτές τις αξίες και προσπαθεί να δημιουργήσει έναν καλύτερο κόσμο θα συνεχίσει να είναι στο προσκήνιο ως η μεγαλύτερη εθελοντική κίνηση για νέους -όπως είναι- τόσο στην Ελλάδα, όσο και παγκοσμίως. Δεν είναι τυχαίο ότι τα μέλη των προσκόπων και παγκοσμίως και στην Ελλάδα αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο, όπως επίσης δεν είναι τυχαίο ότι τα χρόνια της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα είδαμε σημαντική αύξηση των μελών μας. Αυτό, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι συγκεκριμένες διαχρονικές αξίες είναι εφόδια για τους νέους και για την ενήλικη ζωή τους και, επομένως, αυτό που έχουμε μάθει πλέον να ονομάζουμε “soft skills” ή “power skills”, με τα οποία ο προσκοπισμός προσπαθεί να εφοδιάσει τα παιδιά από μικρή ηλικία, είναι πράγματα που δεν πρόκειται να χαθούν, αλλά, αντιθέτως, θα γίνουν περιζήτητα στο εγγύς μέλλον. Έτσι, ο προσκοπισμός έχει έναν βασικό, πρωταγωνιστικό και καθοριστικό ρόλο να παίξει.

Τι θα αλλάζατε και τι θα κρατούσατε στο Σώμα Ελλήνων Προσκόπων;

Θα σας πω το εξής: Το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων ως οργανισμός καταρχάς δεν είναι στάσιμος. Θα έλεγα ότι είναι δυναμικός. Ο προσκοπισμός είναι μία κίνηση και ως κίνηση εξελίσσεται συνεχώς, προκειμένου να είναι στην επικαιρότητα των πραγμάτων, να συμφωνεί με τις ανάγκες των νέων κάθε εποχής, να συμφωνεί με τις επιθυμίες των νέων κάθε εποχής. Άρα, προσπαθεί συνεχώς να αλλάζει προς το καλύτερο, ακριβώς, για να ανταποκρίνεται στις ανάγκες που έχει να εξυπηρετήσει. Έτσι, λοιπόν, κάτι που θα ήθελα να είναι πιο έντονο στο Σώμα Ελλήνων Προσκόπων τα επόμενα χρόνια είναι τα κίνητρα που παρέχει στους νέους ανθρώπους να ασχοληθούν εθελοντικά με τον προσκοπισμό και ο τρόπος που μπορεί να κάνει τους νέους να πιστέψουν ότι μόνο ωφελημένοι μπορούν να βγουν από αυτή την ενασχόληση. Ο Σωκράτης έλεγε ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευτυχία από το να ασχολείσαι με τα παιδιά των άλλων. Οι ενήλικες εθελοντές του Σώματος Ελλήνων Προσκόπων κάνουν ακριβώς αυτό και το κάνουν συστηματικά και μεθοδικά, 365 ημέρες τον χρόνο, 7 ημέρες την εβδομάδα και πολλές φορές 24 ώρες το 24ωρο. Δεν το κάνουν, όπως είπαμε στην αρχή, από αγγαρεία ή από υποχρέωση, το κάνουν ακριβώς γιατί είναι μια σπουδαία δημιουργική ενασχόληση που έχει να κερδίσει -ασφαλώς και το παιδί- αλλά και ο ενήλικος εθελοντής που ασχολείται. Άρα, αυτά είναι τα κίνητρα που -εγώ προσωπικά τουλάχιστον- θα ήθελα να είναι πιο εμφανή στους νέους ανθρώπους, ώστε να είναι πιο εύκολη η απόφαση που μπορεί να πάρει κάποιος, ώστε να ασχοληθεί με τον προσκοπισμό.

Θεωρείτε ότι ο προσκοπισμός είναι αρκετά αναγνωρισμένος;

Ναι! Θα έλεγα ότι ο προσκοπισμός είναι γνωστός και, μάλιστα, από έρευνες που έγιναν πρόσφατα για το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων, η αναγνωρισιμότητα είναι αρκετά μεγάλη και στους νέους ανθρώπους. Αυτό που ίσως δεν είναι ευρύτερα γνωστό είναι το μεγάλο φάσμα των δραστηριοτήτων που κάνουν οι πρόσκοποι, όπως επίσης και η βασική αποστολή του προσκοπισμού που είναι να συμβάλλει στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών και των νέων. Είναι σίγουρα γνωστή η εθελοντική δράση των προσκόπων σε επίπεδο φυσικών καταστροφών είτε μιλάμε για πυρκαγιές είτε για πλημμύρες ή σεισμούς, καθώς οι πρόσκοποι είναι πάντα στην πρώτη γραμμή. Αυτό που ίσως δεν είναι τόσο σαφές και στους νέους ανθρώπους είναι ότι οι δεξιότητες και τα εφόδια που αποκομίζει κάποιος από την ενασχόλησή του με τους προσκόπους θα τον βοηθήσουν στη ζωή του γενικότερα.

Μπορείτε να μας δώσετε μερικά παραδείγματα δράσεων των προσκόπων κατά τη διάρκεια κρίσεων;

Ναι! Θα σας πω ότι πέρυσι την άνοιξη με το ξέσπασμα της πανδημίας, οι ενήλικοι εθελοντές πρόσκοποι συνέδραμαν πάρα πολύ. Παράδειγμα, στελέχωσαν τηλεφωνικά κέντρα ενημέρωσης για τον κορονοϊό, βοήθησαν τους Δήμους με το πρόγραμμα “Βοήθεια στο σπίτι” για τους ηλικιωμένους ή τους ανήμπορους, συμμετείχαν στις αιμοδοσίες που οργανώθηκαν από τα νοσοκομεία. Από την άλλη, τα ανήλικα μέλη μας, το Πάσχα που πέρασε, ζωγράφισαν ευχετήριες κάρτες τις οποίες και αποστείλαμε στους γιατρούς και στο νοσηλευτικό προσωπικό των νοσοκομείων της χώρας, που αντιμετώπιζαν τους ασθενείς με τον κορονοϊό. Υπάρχει πλήθος δραστηριοτήτων και πρωτοβουλιών που ανέλαβαν κατά τόπους οι πρόσκοποι, πάντα στο πλαίσιο του δυνατού και τηρώντας τους περιορισμούς. Αντίστοιχα, τα κανάλια επικοινωνίας του Σώματος Ελλήνων Προσκόπων προωθούσαν τα μηνύματα “Μένουμε Σπίτι, Μένουμε Ασφαλείς” σε όλο το κοινό που τα παρακολουθούσε. Σταθήκαμε, μπορώ να πω, αρωγοί της Πολιτείας στο μέτρο που μπορούσαμε να φανούμε χρήσιμοι και αυτό συνεχίζουμε και κάνουμε μέχρι σήμερα.

Πιστεύετε ότι η Πολιτεία γνωρίζει πόσο πρόθυμοι είναι οι πρόσκοποι να προσφέρουν εθελοντικά, ότι “εκμεταλλεύεται” την βοήθεια που μπορεί να της προσφερθεί εν δυνάμει ικανοποιητικά;

Θα έλεγα ότι δεν έχει να κάνει μόνο με τους προσκόπους, αλλά γενικότερα με το πλαίσιο του εθελοντισμού στην χώρα μας. Σίγουρα η Πολιτεία γνωρίζει ότι υπάρχει μια πολύ μεγάλη δεξαμενή ανθρώπινου δυναμικού, που μπορεί να προσφέρει εθελοντικά σε πάρα πολλές λειτουργίες, μεταξύ αυτών και οι πρόσκοποι. Πλην όμως δεν έχει καταφέρει ακόμη να ορίσει ένα νομοθετικό πλαίσιο για τον εθελοντισμό, κάτι το οποίο προσπαθούμε και εμείς οι πρόσκοποι εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Επί τη ευκαιρία, να θυμηθούμε ότι το 2017 είχε οργανωθεί μία ημερίδα με τη συμμετοχή και φορέων της Πολιτείας και της Κυβέρνησης, ακριβώς για να συζητήσουμε ποιο θα μπορούσε να είναι αυτό το πλαίσιο που θα διέπει τις εθελοντικές οργανώσεις γενικότερα. Αυτή η κουβέντα δεν έχει καταλήξει κάπου· συνεχίζεται ακόμη και σήμερα, με το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων να πρωτοστατεί στο να εκπονηθεί ένα σχέδιο για την αξιοποίηση των εθελοντών. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το εξής: μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, όπου υπήρχαν χιλιάδες εθελοντές που είχαν δηλώσει τη διαθεσιμότητα τους να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους, αυτή η δεξαμενή ανθρώπων δεν αξιοποιήθηκε από την Πολιτεία -για διάφορους λόγους. Άρα, ως Έλληνες πρόσκοποι, κάτι που είπαμε και στις 5 Δεκεμβρίου, που είναι η παγκόσμια ημέρα εθελοντισμού, είναι επιτακτική η ανάγκη να διαμορφώσουμε ένα νομοθετικό πλαίσιο για τον εθελοντισμό, ούτως ώστε να είναι κατοχυρωμένη και η θέση του κάθε εθελοντή αλλά και να μπορεί η Πολιτεία να αξιοποιεί το μέγιστο από την προσφορά των πολιτών της.

Τελευταία μου ερώτηση και σας αποδεσμεύω. Τι μήνυμα θα θέλατε να περάσετε στους αναγνώστες μας;

Θα έλεγα στον καθένα να επιδιώξει να γνωρίσει τους προσκόπους της γειτονιάς του. Να περάσει από το πιο κοντινό προσκοπικό σύστημα, να μιλήσει με τους ενήλικους εθελοντές, να μάθει περισσότερα για αυτούς. Ειδικά, αν είναι κάποιος νέος γονέας να ρωτήσει για τους προσκόπους και να μάθει πώς μπορεί το παιδί να επωφεληθεί από αυτούς. Θα βρει χαμόγελα απέναντί του, θα βρει ευχάριστη παρέα. Ας δοκιμάσει να προσφέρει εθελοντικά τον χρόνο του και να ενταχθεί στους προσκόπους είτε σε κάποια άλλη εθελοντική οργάνωση. Είναι σημαντικό τον χρόνο μας να προσπαθούμε να τον διοχετεύουμε σε δημιουργικές ενασχολήσεις, γιατί αυτό είναι που κάνει καλό στον εαυτό μας. Είναι σίγουρα διαφορετικό το συναίσθημα, όταν κάνουμε κάτι και βλέπουμε πόσο δημιουργικά είναι τα αποτελέσματά του και μας προσφέρει αυτοεκτίμηση, αυτοπεποίθηση, συναισθήματα χαράς.

***

Με τον κύριο Μητρομάρα ανταλλάξαμε τις ευχαριστίες μας και ευχηθήκαμε να τα πούμε και από κοντά! Η περιγραφή του για τη δράση του προσκοπισμού στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως με γέμισε ενθουσιασμό και έμπνευση. Ας αποτελέσει η συνέντευξη αυτή τροφή για σκέψη! Η ανιδιοτέλεια και ο αλτρουισμός, εξάλλου, ποτέ δεν μπορεί να είναι στοιχείο υπερβολικό για τον χαρακτήρα μας. 

Γίνε η αλλαγή που θες να δεις στον κόσμο!

Περισσότερα για τον Προσκοπισμό:

https://www.scout.org

https://www.sep.org.gr/el/normal/home

Απάντηση