Η πολυεπίπεδη προσέγγιση της βιώσιμης ανάπτυξης: το παράδειγμα της ΕΕ και του ΠΟΕ

της Μαρίας Χριστίνας Κοτσώνη

Ο κόσμος γύρω μας συνεχώς αναπτύσσεται, σε μεγάλο ποσοστό λόγω των εξελίξεων στους τομείς της επιστήμης, της τεχνολογίας, αλλά και της ιατρικής. Χάρη στην έρευνα και τις ανακαλύψεις της, τον 21ο αιώνα η ανθρωπότητα απολαύει πολλών πλεονεκτημάτων. Ο Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), θέλοντας να διασφαλίσει τα πλεονεκτήματα αυτά, για όλους τους ανθρώπους του πλανήτη, αλλά και ακόμα περισσότερα για τους ανθρώπους της επόμενης γενιάς θέσπισε τους Στόχους της Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ). Οι τελευταίοι αποτελούν κομμάτι όλων των διεθνών συζητήσεων, με επίκεντρο αυτών για την οικονομία και κατ’ επέκταση τις εμπορικές σχέσεις. Άλλωστε, ο Στόχος 8 αφορά την οικονομική ανάπτυξη (UN GA A/RES/70/1, 2015). Όπως είναι αντιληπτό, κινητήρια δύναμη της οικονομίας είναι το εμπόριο όλων των μορφών. Παράλληλα, όμως, παραμένει καίριος στόχος όλων των κρατών και των οργανισμών η υλοποίηση της βιώσιμης ανάπτυξης στο πλαίσιο, όμως, της οικονομικής ανταγωνιστικότητας. Μπορεί εκ πρώτης όψεως οι δύο αυτές έννοιες, η βιώσιμη ανάπτυξη και το εμπόριο να φαίνονται αντιφατικές ή ίσως και αλληλοσυγκρουόμενες, όμως, όπως θα αναλυθεί παρακάτω είναι άμεσα αλληλοεξαρτώμενες.

Στο παρελθόν, έχει υπογραφεί πλήθος Διακηρύξεων, Συμφωνιών, Συμβάσεων για την Βιώσιμη Ανάπτυξη, καθώς επίσης έχει λάβει χώρα και η σχετική Οικουμενική Διάσκεψη του 2012. Η αρχή έγινε με την Διακήρυξη του Ρίο, το 1992, η οποία ως πρώτη αρχή της θεωρεί ότι το επίκεντρο της βιώσιμης ανάπτυξης είναι οι άνθρωποι, οι οποίοι δικαιούνται να διάγουν μια υγιή και παραγωγική ζωή αρμονικά με τη φύση (Rio Declaration, 1992). Επιπλέον, η πρόσφατη Συμφωνία των Παρισίων (2016), αποσκοπεί και αυτή με τη σειρά της, στην αντιμετώπιση της απειλής της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής μέσα στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης (Paris Agreement, 2015). Ακόμα, σημαντικό εγχείρημα αποτελεί το Ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, του 2015, ή αλλιώς “Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη”, η οποία παραθέτει και εξειδικεύει τους “17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης” (ΣΒΑ) (UN GA A/RES/70/1, 2015). 


Οι 17 αυτοί Στόχοι αποσκοπούν αφενός σε ζητήματα που άπτονται της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, όπως είναι η εξάλειψη της πείνας και της φτώχειας, αφετέρου στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ανθρώπου, όπως είναι η καλύτερη ιατρική περίθαλψη, η ποιοτική εκπαίδευση, η έμφυλη ισότητα και η εξάλειψη γενικά των ανισοτήτων. Σε ένα επόμενο επίπεδο, στοχεύει στην εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας, ενώ στη συνέχεια στρέφεται στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος (Agenda 2030, 2015). Στο σημείο αυτό, να σημειωθεί ότι το εμπόριο θεωρείται ο μοχλός της οικονομικής ανάπτυξης και της μείωσης της φτώχειας, που θα συμβάλλει στην προώθηση της Βιώσιμης Ανάπτυξης σύμφωνα με την Ατζέντα 2030, αλλά και σύμφωνα με το πρόγραμμα δράσης -των ΗΕ- της Addis Ababa για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης. Σύμφωνα με το τελευταίο, το 2016, το πρώτο έτος πλήρους εφαρμογής του προγράμματος, ξεκίνησαν προσπάθειες σε όλα τα επίπεδα για την εξεύρεση πόρων και την ευθυγράμμιση των χρηματοδοτικών ροών και πολιτικών με τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές προτεραιότητες (Addis Ababa Action Agenda, 2015). Η Ατζέντα της Addis Ababa προσφέρει ένα ευρύ πλαίσιο για μεμονωμένες δράσεις και διεθνή συνεργασία για την αύξηση των επενδύσεων βιώσιμης ανάπτυξης, την τόνωση της παγκόσμιας ανάπτυξης και γενικά για την προώθηση του κόσμου προς την επίτευξη των ΣΒΑ (United nations, Inter-Agency Task Force, Report, 2017).

Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου & Βιώσιμη Ανάπτυξη

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) ασχολείται με τη διασφάλιση του συστήματος των διεθνών εμπορικών συναλλαγών, βασισμένων σε κανόνες κυρίως ελεύθερου εμπορίου (Shaw, 2008). Κατά την ιδρυτική Συνθήκη του Οργανισμού, τα κράτη μέλη αναγνώρισαν ότι οι σχέσεις τους στον εμπορικό και οικονομικό τομέα οφείλουν να έχουν ως απώτερο στόχο την άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Ακόμη, θεωρήθηκε  απαραίτητο οι αναπτυσσόμενες χώρες να εξασφαλίσουν κάποιο μερίδιο από την αύξηση του διεθνούς εμπορίου ανάλογα με τις ανάγκες της οικονομικής τους ανάπτυξης. Όλα τα μέλη προβαίνουν σε αμοιβαίες και ευνοϊκές για όλους διευθετήσεις, ώστε να υπάρξει ουσιαστική μείωση των δασμών και άλλων φραγμών στο εμπόριο. Στο προοίμιο αυτής της Συμφωνίας υπήρχε σαφής αναφορά στη Βιώσιμη Ανάπτυξη σε σχέση με τις δραστηριότητες του Οργανισμού (WTO Agreement, 1994). 

Επιπλέον ο πιο πρόσφατος γύρος εμπορικών διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ είναι ο Γύρος της Ντόχα, που ξεκίνησε το 2001. Ήταν ο πρώτος γύρος διαπραγματεύσεων που αφορούσε στη γεωργία. Τα μέλη του ΠΟΕ ήθελαν να διασφαλίσουν βελτιώσεις αναφορικά με την πρόσβαση στις αγορές και την σταδιακή απόσυρση όλων των μορφών εξαγωγικών επιδοτήσεων και εγχώριας στήριξης που δυσχεραίνουν το εμπόριο, χωρίς να παραγνωρίζεται η ανάγκη ειδικού “καθεστώτος” των αναπτυσσόμενων χωρών (Ευρωπαικό Κοινοβούλιο, 2001). Στην Υπουργική Διακήρυξη της Ντόχα που υιοθετήθηκε στο Γύρο αυτό (Doha Declaration, 2001), οι Υπουργοί των κρατών μελών κάλεσαν τις Επιτροπές Εμπορίου και Περιβάλλοντος, Εμπορίου & Ανάπτυξης του ΠΟΕ να λάβουν υπόψη τους στις διαπραγματεύσεις και τυχόν περιβαλλοντικά ζητήματα (WTO, 2020). Η παγκόσμια χρήση των πόρων πρέπει να ακολουθεί τους ΣΒΑ, καθώς μόνο τότε θα είναι βιώσιμη η επέκταση της παραγωγής και του εμπορίου. Προς αυτόν το σκοπό, επιδιώκεται όχι μόνο η προστασία και η διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και η αύξηση των μέσων για την επιτευξη του στόχου. 

Ενδεικτική της σημασίας της υλοποίησης των ΣΒΑ στο πλαίσιο του διεθνούς εμπορίου είναι και η στενή συνεργασία μεταξύ του ΠΟΕ και της Υπηρεσίας Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών. Μάλιστα, υπό την Υπηρεσία αυτή των ΗΕ, το 2012 ιδρύθηκε το Πολιτικό Φόρουμ για την Βιώσιμη Ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών, μετά τη Διάσκεψη του Ρίο και από τότε ο ΠΟΕ καταθέτει Έκθεση σχετικά με τις δράσεις του πάνω στο κομμάτι αυτό. Το Φόρουμ έχει ως αρμοδιότητα την εποπτεία των δράσεων του ΠΟΕ σχετικά με τη βιώσιμη ανάπτυξη σύμφωνα με την Ατζέντα 2030 και το επίπεδο υλοποίησης των 17 Στόχων (UN High-level Political Forum, 2020). Στην τελευταία έκθεσή του, μεταξύ άλλων αναφέρει πως η διεθνής αυτή συνεργασία υποστηρίζει τις αναπτυσσόμενες χώρες, ώστε να δημιουργήσουν σταθερές βάσεις για το επισιτιστικό ζήτημα  και την προστασία του περιβάλλοντος (WTO Report to the high-level  Political Forum, 2020).

ΗΠΑ & ΠΟΕ της Βιώσιμης Ανάπτυξης 

Οι Ηνωμένες Πολιτείες σε όλη τη διάρκεια της θητείας του Donald Trump είχαν υιοθετήσει επικριτική προσέγγιση πάνω στο θέμα της βιώσιμης ανάπτυξης και σχεδόν εχθρική στάση απέναντι στον ΠΟΕ και στη Συμφωνία του Παρισιού COP 21. Κατ’ αντιστοιχία, η απομάκρυνση των ΗΠΑ από τον ΠΟΕ και γενικότερα η πολιτική που ακολούθησε ο τέως Πρόεδρος δεν έχει επιπτώσεις μόνο στις εμπορικές συμφωνίες μεταξύ  ΗΠΑ και τρίτων, αλλά κλόνισε και τις προσπάθειες επίτευξης των ΣΒΑ. Άλλωστε, είναι ευρέως γνωστή η δυσπιστία Trump αναφορικά με την κλιματική αλλαγή και εν γένει στα περιβαλλοντικά ζητήματα (Whitehouse, 2017). 

Στην τηλεδιάσκεψη (Stockwatch, 2020) του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ σε σύνθεση Υπουργών Εμπορίου μετά από πρόσκληση του προεδρεύοντος Υπουργού Οικονομικών Πέτερ Άλτμαγιερ και τη συμμετοχή του Αντιπροέδρου της Κομισιόν και Επιτρόπου Εμπορίου Βάλντις Ντομπροβσκις, στις 9 Νοεμβρίου 2020, συζητήθηκαν οι τρέχουσες προκλήσεις στο εμπόριο λόγω της πανδημίας. Γενική επιθυμία ήταν προφανώς η αύξηση του εμπορίου μέσα σε ένα κλίμα παγκόσμιας συνεργασίας. Κάτι τέτοιο θα απαιτούσε την αναδιαμόρφωση του ΠΟΕ με σύγχρονες συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου και προστασίας επενδύσεων. Γι΄ αυτό το λόγο, το μέλλον του Οργανισμού ήταν το επίκεντρο της συζήτησης υπό το φως των Αμερικανικών εκλογών. Οι περισσότεροι ηγέτες της ΕΕ είδαν θετικά την επικράτηση του Joe Biden γεγονός που θα αποτελέσει σημαντικό παράγοντα στην απόφαση για επιβολή δασμών ή όχι στα αγαθά των 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ, ως αντίποινα για την -κατά τον ΠΟΕ- παράνομη κρατική ενίσχυση των ΗΠΑ στην Boeing. Γενικά, κατά την θητεία Trump γινόταν δασμολογικός “πόλεμος”. Ενδεικτικά, επιβλήθηκαν δασμοί ύψους 25% στον χάλυβα και 10% στο αλουμίνιο που εισήχθησαν από την Ευρώπη. Τέλος, οι ΗΠΑ επί προεδρίας Trump εξέταζαν και το ενδεχόμενο απόσυρσης από τον Οργανισμό εξαιτίας της στάσης της Έκθεσης του Πάνελ του ΠΟΕ σχετικά με τους αμερικανικούς δασμούς σε κινεζικά προϊόντα (WTO, September 2020).

ΕΕ & Πολιτική

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις 22 Νοεμβρίου 2016, παρουσίασε την στρατηγική της για την υλοποίηση της “Ατζέντας 2030” με την ανακοίνωση “Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον” (European Commission, COM(2016) 739, 2016). Πιο συγκεκριμένα, οι Στόχοι θα συμπεριλαμβάνονται σε όλες τις πρωτοβουλίες και τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), με αποτέλεσμα η βιώσιμη ανάπτυξη να αποτελεί τον οδηγό της ευρωπαϊκής πολιτικής, ενώ θα γίνεται προώθηση της Ατζέντας από και σε επίπεδο κρατών μελών, πέραν των Οργάνων της ΕΕ. Επιπροσθέτως, και οι Συμφωνίες Ελεύθερου Εμπορίου της ΕΕ με τρίτα κράτη, μεταξύ άλλων ενθαρρύνουν το εμπόριο να υποστηρίξει την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, προωθώντας πρακτικές συνεργασίας και κοινωνικής ευθύνης (European Commission, 2020).

Επιδίωξη της ΕΕ είναι πάντοτε ένα αγορακεντρικό σύστημα συναλλαγών που θα μεριμνά για τις διάφορες πτυχές της βιωσιμότητας, δηλαδή την κοινωνική, οικονομική, περιβαλλοντική. Ενδεικτικά, η Συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και των κρατών της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη) του 2019, στοχεύει και στην προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, περιλαμβάνοντας ολόκληρο κεφάλαιο με δράσεις (Trade Agreement, 2019). 

Η περίπτωση της Ελλάδας

Μετά από έρευνα του  Συνδέσμου Επιχειρήσεων και  Βιομηχανιών (ΣΕΒ), τον Ιανουάριο του 2018, σύμφωνα με τους διεθνείς δείκτες βιώσιμης ανάπτυξης, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 26η θέση από τις -μέχρι πρότινος- 28 χώρες της ΕΕ. Η θέση αυτή υποδηλώνει τον βαθμό στον οποίο ο αναπτυξιακός σχεδιασμός της χώρας ενσωματώνει τους ΣΒΑ. Το συγκεκριμένο χρονικό σημείο που έγινε η η μελέτη, οι επιχειρήσεις ανεξαρτήτως κλάδου ή μεγέθους θεωρούν ως  ύψιστη προτεραιότητα τους στόχους 8, δηλαδή την “αξιοπρεπή εργασία και  οικονομική ανάπτυξη” και 9 “βιομηχανία, καινοτομία και υποδομές”, στους οποίους η χώρα εμφάνιζε χαμηλές επιδόσεις σε σύγκριση με τα υπόλοιπα κράτη μέλη της ΕΕ (SEV| Special Reports, 25 Ιανουαρίου 2018). Είναι γεγονός πως η Ελλάδα προσπαθεί να πετύχει την οικονομική ανάπτυξη, παραμελώντας την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Τα τελευταία χρόνια, είναι ορατές οι προσπάθειες, βέβαια, των ελληνικών Κυβερνήσεων για μία πιο οικολογική στροφή στην οικονομία. Παρά ταύτα, η ανάπτυξη του εμπορίου, της βιομηχανίας, της οικονομίας γενικότερα θα είναι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των Κυβερνήσεων της Ελλάδας, αλλά και παγκοσμίως. 

Το 2020, μάλιστα, είδαμε την Πρωτοβουλία “Sustainable Greece 2020”, η οποία στοχεύει στο να διαμορφώσει τις προϋποθέσεις για την δημιουργία ενός μοντέλου ανάπτυξης το οποίο θα δημιουργεί μια Βιώσιμη Οικονομία και Κοινωνία, στηριζόμενες στην ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια. Η προσπάθεια αυτή χρηματοδοτείται μέσω της ετήσιας συνδρομής των εταίρων ως “Πρεσβευτών Βιωσιμότητας”, ενώ συνεργάζεται με διάφορους φορείς -εθνικούς και υπερθενικούς- όπως  η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το World Business Council for Sustainable Development, η Ethical Investment Research Services (EIRIS) και Υπουργεία της χώρας μας, όπως το Υπουργείο Οικονομίας, Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος. Μέσα από συστηματικό διάλογο επιδιώκει τόσο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για θέματα Βιώσιμης Ανάπτυξης στην ελληνική αγορά, όσο και να συνδράμει στη διαμόρφωση  δημόσιων πολιτικών, με στόχο την προώθησή της. Ενδεικτικά προσδοκώμενα αποτελέσματα αυτής της κίνησης είναι η Ανάπτυξη Σχεδίου Δράσης, συμπεριλαμβανομένων και των ΣΒΑ, που θα υλοποιηθεί με συμπράξεις ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Μία άλλη πρωτοβουλία είναι το “Sustainability Performance Directory”, με την δημιουργία Χάρτη Βιώσιμης Ανάπτυξης και Υπεύθυνης Επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα, που στοχεύει στις όλο και πιο “βιώσιμες” επιχειρήσεις στην Ελλάδα με ολιστική προσέγγιση στα θέματα ανάπτυξης στην επιχειρηματική τους λειτουργία (Η Πρωτοβουλία για τη Βιώσιμη Ελλάδα, 2020). Στην προσπάθεια αυτή, η Ελλάδα προσπαθεί να συνδυάσει την υλοποίηση της “καθαρής” Βιώσιμης Ανάπτυξης στο πλαίσιο της οικονομικής και εμπορικής ανάπτυξης. 

Βιώσιμη ανάπτυξη, λοιπόν, και εμπόριο. Δύο έννοιες που εκ πρώτης όψεως είναι αντιφατικές, γιατί, όταν ακούμε βιώσιμη ανάπτυξη, ο νους μας πηγαίνει στην προστασία του περιβάλλοντος, στην κλιματική αλλαγή. Αλλά δεν είναι αυτό, δεν είναι μόνο αυτό. Είναι η προσπάθεια του ανθρώπου να πετύχει ένα καλύτερο μέλλον και να χτίσει ένα βελτιωμένο παρόν αναφορικά με το περιβάλλον, την κοινωνία, την οικονομία, την εκπαίδευση, τη ζωή και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου εν γένει. Βιώσιμη ανάπτυξη είναι όλα αυτά που γράφαμε στις γυμνασιακές και λυκειακές μας εκθέσεις για το πώς θα γίνει ο κόσμος, ο πλανήτης, η χώρα, η πόλη μας καλύτερη. Το εμπόριο, από την άλλη κινεί, τα πάντα, τα πάντα γύρω μας εξαρτώνται από το εμπόριο και τις οικονομικές πολιτικές. Είναι γεγονός πως αν οι Κυβερνήσεις δεν ομονοήσουν στα οικονομικά και εμπορικά ζητήματα, δεν θα επέλθει η ισορροπία μεταξύ τους σε κανέναν τομέα. Η ανάπτυξη του εμπορίου και της οικονομίας, γενικά, είναι αυτό που θα φέρει την ανάπτυξη, την βιώσιμη ανάπτυξη. Ακόμα και αν το δούμε ιστορικά, θυμάται κανείς από την αρχαία, την μεσαιωνική ή την νεώτερη ιστορία κάποια πόλη-κράτος, αυτοκρατορία ή κάποιο κράτος να θεωρείται ανεπτυγμένο πνευματικά, καλλιτεχνικά, θεσμικά, αρχιτεκτονικά, αν πρώτα δεν είχε καλύψει τα προς το ζην και, σε δεύτερο επίπεδο, αν δεν είχε αναπτύξει επιτυχημένες εμπορικές, διπλωματικές, οικονομικές σχέσεις με άλλους;

Βιβλιογραφία 

Shawkat Alam, Jahid Hossain Bhuiyan, Tareq M.R. Chowdhury, Erika J. Techera (2012) Routledge Handbook of International Environmental Law. USA, Canada: Routledge

Louka Elli (2006) International Law. Cambridge, New York, Melbourne, Madrid, Cape Town, Singapore, São Paulo: Cambridge University Press

Shaw, M. N. (2008). International law. Cambridge, United Kingdom New York, Ny Port Melbourne, Vic Delhi Singapore Cambridge University Press

Διεθνείς Πράξεις 

ΠΟΕ| L336 Πολυμερείς διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης(1986-1994)-Συμφωνία για την Ίδρυση του ΠΟΕ [Διαθέσιμο εδώ ]

Ευρωπαϊκή Ένωση | OJ L 282 Συμφωνία του Παρισίου [Διαθέσιμο εδώ ]

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο|Ο Γύρος Της Ντόχα Και Η Γεωργία | Θεματολογικά Δελτία Για Την Ευρωπαϊκή Ένωση [Διαθέσιμο εδώ

Ευρωπαϊκή Επιτροπή|COM/2016/0739 Ανακοίνωση της Επιτροπής-Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον Ευρωπαϊκή δράση για την αειφορία  [Διαθέσιμο εδώ ]

Sustainable Greece 2020. Η Πρωτοβουλία Για Τη Βιώσιμη Ελλάδα. (12/2020) Διαθέσιμο [εδώ] 

Χρήσιμες Ιστοσελίδες

Ευρωπαϊκή Επιτροπή – European Commission. 2020. Η Προσέγγιση Της ΕΕ Για Τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. [Διαθέσιμο εδώ ]

United Nations Financing for Development: Progress and Prospects 2017 ,2020[Διαθέσιμο εδώ ]

High-Level Political Forum  Sustainable Development Knowledge Platform. [Διαθέσιμο εδώ ]

WTO| Sustainable development, 2020. [Διαθέσιμο εδώ ]

Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης του ΟΗΕ – Greece. 2020. Agenda 2030 – Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης Του ΟΗΕ – Greece.διαθέσιμο [Διαθέσιμο  εδώ ]

European Environment Agency. 2012.Ο Δρόμος Προς Την Παγκόσμια Βιωσιμότητα, 2020 [Διαθέσιμο εδώ ]

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο| Η Ευρωπαϊκή Ένωση Και Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου | Θεματολογικά Δελτία Για Την Ευρωπαϊκή Ένωση  [Διαθέσιμο εδώ ]

Ευρωπαϊκή Επιτροπή| Sustainable Development ,2020 [Διαθέσιμο εδώ ]

ΣΕΒ | Special Report 25 Ιανουαρίου 2018, 2020 [Διαθέσιμο εδώ ]

Stockwatch| Παράθυρο στην Οικονομία. 2020. Δασμούς Προς ΗΠΑ, Αναμόρφωση ΠΟΕ Και Αναβίωση  [Διαθέσιμο εδώ ]


Απάντηση