Ναγκόρνο Καραμπάχ: Ιστορική αναδρομή για το μήλο της έριδος μεταξύ Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν τα τελευταία 30 χρόνια

του Αλέξανδρου Φυσέκη, Ερευνητή της Ομάδας Διεθνών Σχέσεων & Εξωτερικής Πολιτικής

Εισαγωγή

Το ζήτημα του Ναγκόρνο Καραμπάχ (δηλαδή η διένεξη Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν για την συγκεκριμένη εδαφική ζώνη) είναι ένα από τα ακανθώδη θέματα που ταλανίζουν την διεθνή πολιτική τόσο για την διάρκειά του, όσο και για τις διαστάσεις βαρβαρότητας που έχει λάβει με την πάροδο του χρόνου.

Έχουν περάσει σχεδόν 100 χρόνια από την απόφαση του Στάλιν (1923) να ιδρύσει την Αυτόνομη Περιφέρεια του Ναγκόρνο Καραμπάχ, που βρίσκεται στην περιοχή του Νοτίου Καυκάσου. Η περιφέρεια αυτή διαφέρει από τις υπόλοιπες, γιατί, παρόλο που βρίσκεται στο Αζερμπαϊτζάν, ο πληθυσμός της αποτελείται κατά 95% από Αρμένιους (Cornell 1999, p.9-13). Επομένως, πρόκειται για έναν αρμένικο θύλακα στο Αζερμπαϊτζάν. Οι Αρμένιοι επικαλούνται την αρχή της αυτοδιάθεσης των λαών και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (πρωτίστως άρθ. 1 ΧΗΕ). Tα έθνη οφείλουν να σέβονται τις δύο αυτές αρχές, με σκοπό την επίτευξη της παγκόσμιας ειρήνης. Στην παρούσα ανάλυση θα εξεταστούν ιστορικά, οι τρείς ένοπλες συγκρούσεις που έλαβαν χώρα στη διαφιλονικούμενη αυτή περιοχή.

Πόλεμος 1988-1994

Η κρίση αυτή ήταν συνέπεια του αρμενικού αιτήματος περί ενσωμάτωσης της περιοχής στην Αρμενία (Armenian National Committee of Greece 1999). Το αίτημα δεν έγινε αποδεκτό από την ΕΣΣΔ, αλλά ήταν αρκετό για να οξύνει τις σχέσεις των δύο χωρών. Μέχρι το 1991 και την πτώση της ΕΣΣΔ, η κατάσταση βρισκόταν υπό έλεγχο. Ωστόσο, η κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού αποτέλεσε κομβικό παράγοντα για την έξαρση του πολέμου. Στα τέλη του 1992, διεξήχθη δημοψήφισμα στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα το τελευταίο να αποκτήσει επίσημα την ανεξαρτησία του, παρόλο που αυτή δεν έχει αναγνωριστεί από κανένα κράτος μέχρι σήμερα, συμπεριλαμβανομένης και της Αρμενίας (Armenian National Committee of Greece 1999). Ήταν μία ανεξάρτητη επικράτεια ανάμεσα σε δύο κράτη, που ονομάστηκε δημοκρατία του Αρτσάχ.

Το 1992, η Αρμενία κατέλαβε το Ναγκόρνο Καραμπάχ και τις γύρω του επτά επαρχίες του Αζερμπαϊτζάν, γεγονός που ανάγκασε για πρώτη φορά το ΣΑΗΕ να πάρει θέση μέσω Αποφάσεων, που ζητούσαν την άνευ όρων απόσυρση των αρμένικων στρατευμάτων από την περιοχή. Πιο συγκεκριμένα, στην συνάντηση της 12ης Νοεμβρίου 1993, υιοθετήθηκε η UNSC Res. 884 (S/RES/884), σαν συνέχεια των UNSC Res. 822 και 853. Η συγκεκριμένη Απόφαση τονίζει την αναγκαιότητα να αποσυρθούν τα αρμένικα στρατεύματα, διότι η συνέχιση της σύγκρουσης απειλεί την ασφάλεια της περιοχής, ενώ παράλληλα απηύθυνε έκκληση στα δύο κράτη να σταματήσουν τις εχθρικές ενέργειες, ώστε να προστατευτούν οι άμαχοι πληθυσμοί (The Security Council 1993). 

Ο πόλεμος άφησε πίσω του 30.000 νεκρούς και εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες (Cornell 1997, p 10). Νικήτρια από τις εχθροπραξίες μετά το 1992, αναδείχθηκε η Αρμενία, η οποία έκτοτε στηρίζει στρατιωτικά και οικονομικά την περιοχή. Το 1994, συντάχθηκε συμφωνία εκεχειρίας με πρωτοβουλία της Ρωσίας, η οποία υπογράφηκε από αξιωματούχους της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν (Council of Foreign Relations 2020) και τέθηκε σε ισχύ στις 12.5.1994. Αξίζει να σημειωθεί πως πραγματοποιήθηκε συνάντηση της Ομάδας του Minsk του ΟΑΣΕ για το Ναγκόρνο Καραμπάχ, το 1995, η οποία έλαβε χώρα στην Βιέννη, στις 7 Απριλίου. Οι αντιπροσωπείες των χωρών, που συμμετείχαν στην συνέλευση, δήλωσαν ευχαριστημένες με την κατάπαυση του πυρός στο διαφιλονικούμενο έδαφος, αλλά εξέφρασαν τις ανησυχίες τους για ενδεχόμενα περιστατικά σύγκρουσης (OSCE Minsk Group 1995). Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αναγκαιότητα να αποτραπεί επανάληψη των εχθροπραξιών. Συνεπώς, οι αντιπροσωπείες τάχθηκαν υπέρ της οικοδόμησης εμπιστοσύνης, δίνοντας έμφαση στον ανθρωπιστικό τομέα, σε συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, και στην απελευθέρωση των ομήρων ως ένδειξη σεβασμού στην επέτειο κατάπαυσης του πυρός στις 12 Μαΐου 1995 και μέχρι το πέρας αυτής.

Πόλεμος 4 Ημερών (Απρίλιος 2016)

Η εκεχειρία του 1994 διατήρησε τις ισορροπίες για ικανό χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα αρκετοί να θεωρήσουν, ότι οι δύο εμπλεκόμενες χώρες συμβιβάστηκαν και αποφάσισαν να αφήσουν πίσω τις διαφορές τους, με σκοπό να διατηρηθεί η ειρήνη στην περιοχή. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτός ήταν ένας μύθος, ο οποίος καταρρίφθηκε τον Απρίλιο του 2016, όταν ξέσπασε ο πόλεμος των τεσσάρων ημερών (2-5 Απριλίου). 

Η διαμάχη ξέσπασε το πρωί της 2ας Απριλίου. Υπεύθυνο για την επίθεση ήταν το Αζερμπαϊτζάν. Βασικός σκοπός του ήταν να ανακαταλάβει το διαφιλονικούμενο έδαφος και να αφήσει πίσω του την ήττα στον πόλεμο του 1994 (Schmidt 2017, p 113). Και οι δύο χώρες πολέμησαν με όλα τα όπλα που είχαν στην διάθεση τους, αλλά η συμπλοκή σταμάτησε απότομα και ανακοίνωσαν εκεχειρία. Εν τέλει, κερδισμένο ήταν το Αζερμπαϊτζάν, το οποίο έδειξε να επανέρχεται από το σοκ του 1994.

Έντονος υπήρξε ο προβληματισμός, σχετικά με την φύση αυτής της επίθεσης από το Αζερμπαϊτζάν. Ένας λόγος θα μπορούσε να είναι η υπόσχεση του κράτους προς τους πολίτες του, ότι θα ανακαταλάβει το έδαφος του Ναγκόρνο Καραμπάχ, που βρισκόταν υπό τον έλεγχο της Αρμενίας μετά από τον πόλεμο του 1994. Επιπλέον, η οικονομία της χώρας βρισκόταν σε περίοδο ύφεσης και θεώρησε σωστό να αποσπάσει το βλέμμα της κοινής γνώμης από τα εσωτερικά ζητήματα, στρέφοντάς το προς ένα μέτωπο απέναντι στους “μισητούς” Αρμένιους (Jarosiewicz,, Falkowski 2020). Παρόλα αυτά, η βασική αιτία της επίθεσης φαίνεται πως ήταν η Ρωσία, η οποία υποκίνησε το Αζερμπαϊτζάν, ώστε να αποκατασταθεί η ισορροπία δυνάμεων και να έχει η ίδια εμπλοκή στο ζήτημα της περιοχής. Τα τελευταία χρόνια η Μόσχα προσπαθεί να ενισχύσει την κυριαρχία της στην περιοχή του Καυκάσου. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού,  είχε την τάση να εμπλέκεται σε περιφερειακούς πολέμους που αφορούσαν την συγκεκριμένη περιοχή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και η Γεωργία (Jarosiewicz, Falkowski 2016).

Η Ομάδα του Minsk συνεδρίασε στο Αμβούργο, επτά μήνες μετά τα δρώμενα του Απριλίου, όπως είχε συμβεί και το 1995, μετά το τέλος του πολέμου. Η απροσδόκητη έξαρση της βίας στην περιοχή προβλημάτισε έντονα τις αντιπροσωπείες που συμμετείχαν στην συνεδρίαση, οι οποίες καταδίκασαν την χρήση βίας, ενώ θεώρησαν αδιανόητο τον θάνατο αρκετών αμάχων. Οι συμμετέχοντες κάλεσαν τις δύο χώρες να σεβαστούν τις συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός 1994-1995. Τέλος, κάλεσαν τους Προέδρους σε συζήτηση, με σκοπό την ειρηνική επίλυση του ζητήματος (OSCE Minsk Group 2016).  Αντιθέτως, η παρέμβαση της Ρωσίας ήταν άμεση, αλλά πάντοτε στο πλαίσιο της ομάδας του Minsk, μέλος της οποίας αποτελεί και η ίδια. Αμέσως μετά την έξαρση του πολέμου, ζήτησε να σταματήσει η σύγκρουση, ενώ ο Πούτιν ανήγγειλε πρώτος την εκεχειρία, πριν καν αυτή ανακοινωθεί από τα δύο εμπλεκόμενα κράτη. Η επιτυχία αυτής της διπλωματίας θα βελτίωνε ριζικά την επιρροή της Ρωσίας στην περιοχή του Καυκάσου και θα άνοιγε τον δρόμο για μία μελλοντική ειρήνη (Jarosiewicz, Falkowski 2016).

Εξελίξεις κατά τους τελευταίους μήνες του 2020

Μετά τον Πόλεμο των τεσσάρων ημερών, μεσολάβησε μία περίοδος ηρεμίας στο διαφιλονικούμενο έδαφος. Από τα τέλη του 2016 και μέχρι τα μέσα του 2020, οι δύο χώρες έδειχναν να συμβιβάζονται με την εκεχειρία, που αναγγέλθηκε με πρωτοβουλία της Ρωσίας. Η νέα συμπλοκή διαδραματίστηκε στις 12 Ιουλίου 2020, στα βόρεια σύνορα των δύο χωρών. Οι νεκροί ανήλθαν στους 17, ενώ η ακριβής αιτία της σύγκρουσης δεν έχει αποσαφηνιστεί (PGI Insight 2020). Το μόνο σίγουρο ήταν ότι αναμενόταν ένα μεγαλύτερο επεισόδιο στο προσεχές διάστημα.

Ο φόβος για μια μεγαλύτερη συμπλοκή επιβεβαιώθηκε. Ήταν η αρχή της σφοδρότερης συμπλοκής, μετά τον πόλεμο του 1988-1994. Στις 27 Σεπτεμβρίου, οι Ένοπλες Δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν πραγματοποίησαν αεροπορικές επιθέσεις στην πρωτεύουσα του Ναγκόρνο Καραμπαχ Stepanakert (Russian News Agency 2020). Περίπου 200 στρατιωτικοί τραυματίστηκαν, ενώ χάθηκαν και αρκετοί άμαχοι, ο αριθμός των οποίων παραμένει ακόμα άγνωστος. Και οι δύο εμπλεκόμενες χώρες κήρυξαν στρατιωτικό νόμο. Το Αζερμπαϊτζάν, έχοντας κερδίσει στον πόλεμο των τεσσάρων ημερών, αλλά και έχοντας δεχτεί τουρκική υποστήριξη δέκα μέρες πριν την επίθεση στο Stepanakert, 17 Σεπτεμβρίου,  με UAVs και πολεμικά αεροπλάνα, ήταν δεδομένο πως θα επιχειρούσε να επιτεθεί στο διαφιλονικούμενο έδαφος, ώστε να το προσαρτήσει στην επικράτεια του (BBC Monitoring 2020).

Στο σημείο αυτό, είναι ανάγκη να τονιστούν οι λόγοι για τους οποίους η Άγκυρα αποφάσισε να εμπλακεί άμεσα στην διαμάχη. Αρχικά, η Τουρκία ήταν η πρώτη χώρα που αναγνώρισε την ανεξαρτησία του Αζερμπαϊτζάν, το 1991. Περίπου το 70% του τουρκικού λαού αναφέρει το τελευταίο ως τον στενότερο σύμμαχο της χώρας τους, ενώ πολύ σημαντικοί είναι και οι οικονομικοί δεσμοί ανάμεσα στις δύο χώρες (Republic of Turkey, Ministry of Foreign Affairs 2020). Σύμφωνα με το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, οι συνολικές συναλλαγές ανάμεσα στις δύο χώρες πλησιάζουν το 1 δισεκατομμύριο ευρώ. Επιπλέον, η Τουρκία επιδιώκει νέα εμπλοκή στην περιοχή του Καυκάσου με την Ρωσία, με την οποία έχει ανοιχτούς λογαριασμούς σε Λιβύη και Συρία. Τέλος, έχει διακόψει κάθε επαφή με την Αρμενία από το 1993, για να δείξει ότι τάσσεται στο πλευρό του Αζερμπαϊτζάν (BBC Monitoring 2020).

Μετά την κήρυξη του στρατιωτικού νόμου και από τις δύο εμπλεκόμενες χώρες, οι συμπλοκές συνεχίστηκαν, με μάχες ανάμεσα σε Αρμένιους αυτονομιστές και τις δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν. Η Αρμενία βρισκόταν σε δυσμενή θέση, αλλά δεν ζήτησε βοήθεια από την Ρωσία, με τον Αρμένιο Πρωθυπουργό Pashinyan να υποστηρίζει ότι η χώρα του θα καταφέρει να διαφυλάξει την ασφάλεια της, σε συζήτηση που είχε με τον Putin (Garda World 2020a). Ο Pashinyan δήλωσε ότι δεν επιθυμεί διευθέτηση του ζητήματος εις βάρος των συμφερόντων της χώρας του, ενώ παράλληλα ισχυρίστηκε ότι τουρκικό βομβαρδιστικό κατέρριψε αρμένικο αεροσκάφος, παρόλο που Μπακού και Άγκυρα διέψευσαν τα λεγόμενά του. Η ΕΕ και πολλά κράτη αντέδρασαν, όταν ξέσπασαν οι εχθροπραξίες και ζήτησαν κατάπαυση του πυρός, ενώ άμεση ήταν και η αντίδραση του ΟΗΕ. Ο ΓΓΗΕ António Guterres  επικοινώνησε με τους Πρωθυπουργούς των δύο χωρών και τους προέτρεψε να σταματήσουν τις μάχες και να εκκινήσουν διαπραγματεύσεις, ενώ εξέφρασε και την πλήρη υποστήριξή του στην Ομάδα του Minsk (Dujarric 2020).

Παρά τις έντονες αντιδράσεις και προτροπές για κατάπαυση του πυρός, οι συμπλοκές συνεχίστηκαν και τον Οκτώβριο. Μονάδες του Αζερμπαϊτζάν βομβάρδισαν αρμένικες θέσεις, την στιγμή που η Αρμενία βομβάρδισε το Tartar σε αντίποινα και κατέρριψε δύο αεροσκάφη. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Αρμενίας απάντησε με το επιχείρημα ότι το Αζερμπαϊτζάν χρησιμοποίησε όπλα μεγάλης εμβέλειας και κατέστρεψε πολλές υποδομές (Garda World, 2020b).  Οι ηγέτες της Γαλλίας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ ζήτησαν ξανά κατάπαυση του πυρός. Άμεση ήταν και η αντίδραση της Ομάδας του Minsk. Οι αντιπροσωπείες, που συμμετείχαν στην έκτακτη συνεδρίαση, καταδίκασαν έντονα την συνεχιζόμενη βία και την εμπλοκή τρίτων με το επιχείρημα ότι δεν θα μπορέσει να επέλθει ειρήνη στην περιοχή (OSCE Minsk 2020a).

Προσπάθεια σύναψης οριστικής εκεχειρίας

Οι μάχες, αντί να ελαττωθούν, έγιναν σφοδρότερες. Στις 4 Οκτωβρίου, η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Αζερμπαϊτζάν Ganja δέχθηκε επίθεση με πυραύλους από αρμενικές δυνάμεις. Η Αρμενία κατηγόρησε τους Αζέρους για επίθεση στην πρωτεύουσα Stepanakert. Η συνεχιζόμενη έξαρση της βίας κατέδειξε ότι ο ολοκληρωτικός πόλεμος ήταν κοντά και προκαλούσε την Ρωσία και την Τουρκία να επέμβουν στο Νότιο Καύκασο (McKernan 2020). Η Ομάδα του Minsk αντέδρασε και πάλι, με έκτακτη συνεδρίαση στις 5 Οκτωβρίου. Οι Υπουργοί Εξωτερικών, που συμμετείχαν στην συνεδρίαση, τόνισαν ότι οι επιθέσεις σε μεγάλα κέντρα απειλούν σε ύψιστο βαθμό την ασφάλεια της περιοχής και ζήτησαν την άνευ όρων εκεχειρία (OSCE Minsk 2020b). Παρόλα αυτά, οι μάχες συνεχίστηκαν, με τις δύο χώρες να βομβαρδίζουν περιοχές του αντιπάλου, μέχρι τις 10 Οκτωβρίου, όταν πραγματοποιήθηκε εκεχειρία με πρωτοβουλία της Ρωσίας. Η Ρωσία, βλέποντας την κατάσταση να ξεφεύγει, αντέδρασε (Garda World 2020c). Η τελευταία δεν έχει επέμβει άμεσα μετά την επανέναρξη των μαχών στις 27 Σεπτεμβρίου. Όπως έχει προαναφερθεί, η Ρωσία επιθυμεί εμπλοκή στην περιοχή του Νοτίου Καυκάσου, ώστε να ασκεί επιρροή. Η εκεχειρία χαιρετίστηκε από τον ΓΓΗΕ, που κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αποδεχθεί την κατάπαυση του πυρός (United Nations Secretary-General). Η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν συμφώνησαν με την εκεχειρία, υπό τον όρο ότι βλέπουν την κατάπαυση ως προσωρινή, μέχρι η Αρμενία να αποδεχτεί την ήττα και να παραδώσει το διαφιλονικούμενο έδαφος (CGTN 2020).

Οι δύο χώρες αλληλοκατηγορήθηκαν με αφορμή την παραβίαση της εκεχειρίας. Οι βομβαρδισμοί και οι συμπλοκές εντάθηκαν, μέχρι τις 18 Οκτωβρίου, όταν και μεσολάβησε  πάλι η Ρωσία. Οι διαμάχες συνεχίστηκαν μέχρι τις 25 Οκτωβρίου (Arab News 2020). Για μία ακόμη φορά, η Ομάδα του Minsk παρενέβη, ώστε η κατάσταση να μην εκτραχυνθεί έτι περαιτέρω. Οι αντιπροσωπείες κάλεσαν τις δύο χώρες να συμμορφωθούν με την εκεχειρία που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία της Ρωσίας λίγες μέρες νωρίτερα. Και σε αυτή την συνεδρίαση έκαναν λόγο για κατάπαυση πυρός και επανέναρξη διαπραγματεύσεων με βάση την κοινή δήλωση της 10ης Οκτωβρίου (OSCE Minsk 2020c). Στις 26 Οκτωβρίου, τέθηκε σε ισχύ ανθρωπιστική εκεχειρία με πρωτοβουλία των ΗΠΑ. Ήταν η πρώτη φορά, που επενέβη ο Donald Trump στο ζήτημα του Ναγκόρνο Καραμπάχ, για να διευθετηθεί ειρηνικά το ζήτημα και να μην υπάρξουν και άλλα θύματα. Κατά ορισμένους αυτό αποδεικνύει την (τρόπον τινα) συνήθη εξωτερική πολιτική που ακολουθούσε η κυβέρνηση Trump, η οποία φαινόταν να βασίζεται στην ειρηνική διευθέτηση των ζητημάτων, όπως σε θέματα της Μέσης Ανατολής (Ghazancyan 2020). 

Τερματισμός εχθροπραξιών

Όμως, ούτε η παρέμβαση των ΗΠΑ στάθηκε ικανή, ώστε να σταματήσουν οι συμπλοκές. Ο πόλεμος συνεχίστηκε μέχρι τις 9 Νοεμβρίου, όταν και συμφωνήθηκε οριστική εκεχειρία. Η συμφωνία τέθηκε σε ισχύ στις 10 Νοεμβρίου, μετά από συζητήσεις ανάμεσα στους Aliyev, Pashinyan και Putin (BBC 2020). Η Αρμενία συμπέρανε ότι δεν είχε συμμάχους στο πιο κρίσιμο σημείο της διαμάχης.. Θεώρησε δεδομένη την στήριξη της Ρωσίας, διότι η τελευταία δεσμεύεται με αμυντικό Σύμφωνο με την Αρμενία από το 2010. Ο μεγαλύτερος κερδισμένος από τις συμπλοκές, που έλαβαν χώρα τους τελευταίους μήνες του 2020, ήταν το Αζερμπαϊτζάν, το οποίο κατάφερε να ανακτήσει όλα τα εδάφη που απώλεσε στον πόλεμο του 1994 και πλέον του πιστώνονται το 20% των εδαφών, του Ναγκόρνο Καραμπάχ. Παρά την νίκη αυτή, ο Aliyev δήλωσε ότι δεν θα σταματήσει, μέχρι η Αρμενία να αποσυρθεί και η χώρα του να καταλάβει ολόκληρο το Ναγκόρνο Καραμπάχ (Mehdiyev 2020).

Κερδισμένοι του πολέμου

Πέρα από το Αζερμπαϊτζάν, που ήταν ο ξεκάθαρος νικητής του πολέμου, ευνοημένες ήταν η Ρωσία και η Τουρκία. Η Τουρκία, διαδραματίζοντας κομβικό ρόλο στην νίκη του συμμάχου της, κατάφερε να βελτιώσει την στρατηγική της θέση στην περιοχή του Νοτίου Καυκάσου. Ήταν μια νίκη υψίστης σημασίας, λαμβάνοντας υπόψη την μεγάλη οικονομική ύφεση που βιώνει με την υποβάθμιση της τουρκικής λίρας. Μέσω αυτής, κατάφερε να στρέψει τα βλέμματα στο εξωτερικό και να τα αποπροσανατολίσει από τα εσωτερικά προβλήματα. Άρα, η Τουρκία αποκόμισε μόνο οφέλη από την νίκη του Αζερμπαϊτζάν ενάντια στην Αρμενία, που έχασε από έναν τεχνολογικά υπέρτερο στρατό (Gabuev 2020). Στην αντίπερα όχθη, η Ρωσία, έχοντας ουσιαστικά έναν ρόλο παρατηρητή και χωρίς να εμπλακεί άμεσα στο μέτωπο, παρά μόνο με αιτήματα προς τις δύο πλευρές για ειρηνική διευθέτηση του ζητήματος, ήταν και αυτή μία από τις κερδισμένες του πολέμου. Ανέλαβε την πρωτοβουλία για υπογραφή εκεχειρίας. O Putin είναι ο μόνος που υπέγραψε την συμφωνία, εκτός από τα δύο άμεσα εμπλεκόμενα κράτη και ο μόνος που δικαιούται να στείλει παρατηρητές. Αμέσως μετά την λήξη του πολέμου, η Ρωσία απέστειλε 2.000 ειρηνευτές στο Ναγκόρνο Καραμπάχ. Πλέον οι Ρώσοι βρίσκονται επί του εδάφους με την συγκατάθεση όλων των μερών, ακόμη και της Τουρκίας και του Αζερμπαϊτζάν. Με την επιτυχία αυτή, ελέγχουν όλους τους διαδρόμους στο Νότιο Καύκασο και συνομιλούν μονάχα με την Τουρκία (Broers 2020). Οι Ρώσοι επικρατούν σε Συρία και Λιβύη και εκμεταλλεύονται την υπεροχή τους στα μέτωπα αυτά, ώστε να έχουν τον έλεγχο και στο ζήτημα του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Συμπέρασμα

Επομένως, η μόνη χαμένη είναι η Αρμενία που συνθηκολόγησε με ταπεινωτικούς όρους. Η διένεξη του Ναγκόρνο Καραμπάχ παραμένει στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων, παρά την υπογραφή της εκεχειρίας, καθώς το ζήτημα δεν έχει διευθετηθεί οριστικά και αναμένονται νέες εξελίξεις με την πάροδο του χρόνου. Με τα τωρινά δεδομένα, το Αζερμπαϊτζάν κυριαρχεί στην περιοχή του Νοτίου Καυκάσου.

Βιβλιογραφία/Αρθρογραφία/Πηγές

Agence-France Presse in Charektar (2020), Nagorno-Karabakh: Villagers burn their homes ahead of peace deal, theguardian.com, ημερομηνία επίσκεψης 20/11/2020, Available here

Arab News (2020), Armenia and Azerbaijan say they have agreed Nagorno-Karabakh ceasefire, ημερομηνία επίσκεψης 18/11/2020, Available here     

Armenian National Committee of Greece (1999), Το Κίνημα του Καραμπάχ, ημερομηνία επίσκεψης 13/11/2020, Available here

BBC (2020), Armenia, Azerbaijan and Russia sign Nagorno-Karabakh peace deal, ημερομηνία επίσκεψης 19/11/2020, Available here 

BBC Monitoring (2020), What is behind Turkey’s ramped up support for Azerbaijan, ημερομηνία επίσκεψης 15/11/2020, Available here  

Broers L. (2020), Did Russia win the Karabakh war?, eurasianet.com Ημερομηνία επίσκεψης 20/11/2020, Available here

CGTN (2020), Russia, Turkey agree on strict adherence to Nagorno-Karabakh ceasefire as tensions rise, ημερομηνία επίσκεψης 18/11/2020, Available here 

Cornell S.E (1999), The Nagorno Karabakh Conflict, Report No 46, Department of East and European Studies (Uppsala University), ημερομηνία επίσκεψης 13/11/2020, Available here

Cornell S.E. (1997), Undeclared War: The Nagorno Karabakh Conflict Reconsidered, Journal of South Asian and Middle Eastern Studies: 20(4),  ημερομηνία επίσκεψης 13/11/2020, Available  here

Council of Foreign Relations (2020), Nagorno Karabakh Conflict, Global Conflict Tracker, ημερομηνία επίσκεψης 14/11/2020, Available here 

Dujarric S. (2020), Note to correspondents on the Nagorno – Karabakh conflict, United Nations,  ημερομηνία επίσκεψης 15/11/2020, Available here 

Gabuev A. (2020), Russia and Turkey – unlikely victors of Karabakh conflict, bbc.com, ημερομηνία επίσκεψης 20/11/2020, Available here 

Garda World (2020), Fighting in Nagorno-Karabakh continues as ceasefire talks begin October 10, ημερομηνία επίσκεψης 17/11/2020, Available here 

Garda World (2020), Fighting in Nagorno-Karabakh enters fourth day September 30, ημερομηνία επίσκεψης 15/11/2020, Available here 

Garda World (2020), Fighting in Nagorno-Karabakh enters sixth day, ημερομηνία επίσκεψης 16/11/2020, Available here 

Ghazanchyan S. (2020), Humanitarian ceasefire in Nagorno Karabakh to be effective 08:00 a.m. on October 26, 2020, en.armradio.am, ημερομηνία επίσκεψης 19/11/2020, Available here 

Jarosiewicz A., Falkowski M. (2016), The four-day war in Nagorno-Karabakh, ημερομηνία επίσκεψης 14/11/2020, Available here

McKernan B. (2020), Nagorno-Karabakh: Azerbaijan accuses Armenia of rocket attack, theguardian.com, ημερομηνία επίσκεψης 16/11/2020, Available here 

Mehdiyev M. (2020), Armenia Lost Karabakh War, While Azerbaijan Claimed Military and Political Victory: Analysts, caspiannews.com, ημερομηνία επίσκεψης 20/11/2020, Available here 

OSCE Minsk (2020c), Press Statement by the Co-Chairs of the OSCE Minsk Group (Οct 25,2020), ημερομηνία επίσκεψης 18/11/2020, Available here  

OSCE Minsk (2020a), Statement by the Co-Chairs of the OSCE Minsk Group (Οct 2,2020), ημερομηνία επίσκεψης 16/11/2020, Available here 

OSCE Minsk (2020b), Statement by the Co-Chairs of the OSCE Minsk Group Οct 5,2020, ημερομηνία επίσκεψης 16/11/2020, Available here 

OSCE Minsk Group (1995), OSCE Minsk Group evaluates situation in Nagorno-Karabakh conflict (Apr 7,1995), ημερομηνία επίσκεψης 13/11/2020, Available here   

OSCE Minsk Group (2016), Joint Statement by the Heads of Delegation of the OSCE Minsk Group Co-Chair Countries for Nagorno-Karabakh (Dec 8,2016), ημερομηνία επίσκεψης 14/11/2020, Available here 

PGI Insight (2020), Armenia/Azerbaijan July 2020, ημερομηνία επίσκεψης 15/11/2020, Available here

Republic of Turkey, Ministry of Foreign Affairs (2020), Economic Relations between Turkey and Azerbaijan, ημερομηνία επίσκεψης 15/11/2020, Available here 

Russian News Agency (2020), About 200 military servicemen wounded in Nagorno-Karabakh, ημερομηνία επίσκεψης 15/11/2020, Available here 

Schmidt H.J. (2017), The Four-Day War Has Diminished the Chances of Peace in Nagorno-Karabakh, στο IFSH (ed.), OSCE Yearbook 2016, Baden-Baden 2017, pp. 111-123, ημερομηνία επίσκεψης 14/11/2020, Available here 

The UN Security Council (1993), Resolution 884, ημερομηνία επίσκεψης 13/11/2020, Available here   

United Nations Secretary-General (2020), UN welcomes Nagorno-Karabakh ceasefire, ημερομηνία επίσκεψης 17/11/2020, Available here United Nations Charter, ημερομηνία επίσκεψης 13/11/2020, Available here


Απάντηση