Η ρατσιστική αντιμετώπιση προς τους Ασιάτες εκ μέρους του Δυτικού Κόσμου: η κρυμμένη πραγματικότητα

της Εύας Καπόγιαννη, μέλους της Ομάδας Αρθρογραφίας

Ο ρατσισμός ως έννοια έχει απασχολήσει την ανθρωπότητα από την αρχή της ύπαρξης της ανθρώπινης κοινωνίας\. Μια πιο έντονη τάση ρατσιστικής αντιμετώπισης, η οποία παρουσιάζεται στις μέρες μας, από τη στιγμή δηλαδή που η πανδημία του κορονοϊού “χτύπησε” τη διεθνή κοινότητα. Ειδικότερα, πρόκειται για την ρατσιστική συμπεριφορά την οποία υφίστανται οι Ασιάτες από τον δυτικό κόσμο, καθώς συχνά οι τελευταίοι αντιμετωπίζονται είτε ως φορείς του κορονοϊού είτε ως υπαίτιοι της ανατρεπτικής για την ανθρωπότητα κατάστασης ονόματι COVID-19.

Προτού εισχωρήσουμε σε παραπάνω λεπτομέρειες, ας θέσουμε το ευρύτερο νοηματικό πλαίσιο του ρατσισμού. Πρόκειται για την διάκριση των ανθρώπων μεταξύ τους σε “ανώτερους” και “κατώτερους” λόγω διαφόρων χαρακτηριστικών, μα κυρίως λόγω της φυλής, αποδίδοντας έτσι τον λεγόμενο φυλετικό ρατσισμό. Αν και πλέον έχει αναγνωρισθεί ότι το ζήτημα αποτελεί αιώνια μάστιγα, η οποία προκαλεί έντονη πόλωση και παρά το γεγονός πως έχουν καταβληθεί τεράστιες προσπάθειες για την αντιμετώπισή του, το φαινόμενο δεν φαίνεται να εκλείπει ολοκληρωτικά. Αντίθετα, ενισχύεται με κάθε αφορμή. Πιο συγκεκριμένα, στο παρόν άρθρο, λόγος γίνεται για τους Ασιάτες, που έχουν μετατραπεί σε θύματα της προαναφερόμενης μάστιγας, αφού από την έναρξη της καταστροφικής για την παγκόσμια υγεία πανδημίας, παρατηρείται πως κατηγορούνται για τον COVID-19, ο οποίος τον Δεκέμβριο του 2019 εμφανίστηκε με εστία την πόλη Γουχάν, πρωτεύουσα της επαρχίας Χουμπέι της Κίνας.

Τα media τα οποία αποτελούν σήμερα δύναμη επιρροής για την κοινή γνώμη, έχουν καταφέρει να επιρρίψουν εμμέσως τις ευθύνες για την πανδημία στους Ασιάτες και, παράλληλα, να αποκρύψουν όποιο περιστατικό σχετίζεται με τη ρατσιστική αντιμετώπισή τους, υπονομεύοντας συνακόλουθα την σοβαρότητα του ζητήματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της επιρροής που ασκεί στο κοινό, αλλά και της παραπληροφόρησης, αποτελεί το γεγονός ότι η κοινή γνώμη ονομάζει τον ιό “Kung-Flu” και “Chinese virus”, θέτοντας κατ’αυτό τον τρόπο ξεκάθαρα στο στόχαστρο και καθιστώντας την Κίνα και την ασιατική κοινότητα εν γένει έναν σύγχρονο αποδιοπομπαίο τράγο.

Η κατάσταση αυτή έχει λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, όπως -άλλωστε- αποδεικνύουν τα νούμερα, αλλά και τα μεμονωμένα περιστατικά. Για να γίνει πιο κατανοητό το μέγεθος του προβλήματος, ενδεικτικά θα πρέπει να αναφερθεί πως μεταξύ του Μαρτίου και του Ιουνίου του 2020 τελέστηκαν περισσότερα από 2.100 εγκλήματα μίσους έναντι των Ασιατών, ενώ παράλληλα τον Φεβρουάριο του 2021 καταγράφηκαν περισσότερα από 2.800 περιστατικά ρατσιστικής συμπεριφοράς και φυλετικής διάκρισης. 

Παράλληλα, στις ΗΠΑ σημειώνονται διάφορα αντίστοιχα περιστατικά: Ένας 61χρονος Φιλιππινέζος-Αμερικανός δέχτηκε επίθεση στο μετρό από έναν άντρα, ο οποίος πρώτα του κλώτσησε το σακίδιο και μετά τον χαστούκισε στο πρόσωποˑ μια 64χρονη Βιετναμέζα-Αμερικανή δέχτηκε επίθεση και έπεσε θύμα κλοπής των προσωπικών της αντικειμένων, μέσα στη βιετναμέζικη αγορά του Σαν Χοσέ, ενώ αποκορύφωμα αποτελεί η βίαια επίθεση σε έναν 84χρονο Ταϊλανδό ονόματι Vicha Ratanapakdee, τον οποίον έσπρωξαν στο έδαφος κατά την διάρκεια του περιπάτου του, με αποτέλεσμα ο ίδιος να καταλήξει απο εγκεφαλική αιμορραγία. Καθίσταται ξεκάθαρο πλέον πως το ζήτημα χρήζει άμεσης αντιμετώπισης, γεγονός που αποδεικνύεται και από την δημιουργία κινήματος STOP AAIP HATE, με την αντίστοιχη ιστοσελίδα για την αναφορά σχετικών περιστατικών, αλλά και από την συγκρότηση μονάδας αντιμετώπισης εγκλημάτων μίσους κατά των Ασιατών στην Νέα Υόρκη (NYPD Asian Hate Crime Task Force) λόγω της συχνότητας των εγκλημάτων κατά της ασιατικής κοινότητας από την εμφάνιση της πανδημίας στις ζωές μας. Να σημειωθεί πως αυτή είναι η πρώτη αστυνομική μονάδα αφιερωμένη στην διερεύνηση εγκλημάτων στοχευμένων προς μια συγκεκριμένη φυλή.

Η λανθασμένα ρατσιστική αντιμετώπιση προς τους Ασιάτες ενδέχεται να έχει ως βάση την τελικά εσφαλμένη αντιμετώπιση του κορονοϊού εκ μέρους της Κίνας. Υποστηρίζεται από τη διεθνή κοινότητα και αναπαράγεται από τα διεθνή ΜΜΕ πως η Κίνα απέκρυψε σκοπίμως κρίσιμα για την εξέλιξη της πανδημίας δεδομένα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), καθώς ενώ είχαν ήδη καταγραφεί θάνατοι λόγω του ιού από τον Δεκέμβριο του 2019, η Κίνα ανέφερε τους θανάτους στον ΠΟΥ τον Ιανουάριο του 2020. Ακόμη, λέγεται πως ζητήθηκε από τους Κινέζους ιατρούς “να μην μιλήσουν” για την πραγματική μετάδοση του κορονοϊού, όπως καταγράφηκε στο ντοκιμαντέρ του ITV«Outbreak: The Virus That Shook The World». 

Παρά το ζωτικής σημασίας σφάλμα της Κίνας, δεν θα έπρεπε να αποτελεί η στάση της γόνιμο έδαφος για ρατσιστική στάση. Εξάλλου, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα η Κίνα είχε αρχίσει να ανακάμπτει, με συζητήσεις να αναφέρουν κιόλας πως η οικονομία της φέτος θα είναι η ισχυρότερη, παρά το μεγάλο υγειονομικό της πλήγμα. Οι μηχανισμοί αντιμετώπισης που είχε αναπτύξει το 2002 αναφορικά με το σοβαρό αναπνευστικό σύνδρομο SARS, της έδωσαν ένα σοβαρό προβάδισμα για την αντιμετώπιση του COVID-19 σε συνάρτηση με την πολύ σοβαρή απομόνωση των πολιτών, τα συνεχή τέστ κορονοιού και την διαρκή ιχνηλάτηση κρουσμάτων. Αν και τον περασμένο μήνα σημειώθηκε μια τάση αύξησης κρουσμάτων, η άμεση αντιμετώπιση αυτών αποτελεί δείγμα των ορθών πολιτικών και πρακτικών της Κίνας αναφορικά με την διαχείριση της πανδημίας, γεγονός που θα έπρεπε αν όχι να αποτρέπει, να εστιάζει έστω κάθε τάση ρατσιστικής συμπεριφοράς αναφορικά με την υπαιτιότητα των Ασιατών για την πανδημία. Η διάκριση αυτή απέναντι στους Ασιάτες έχει ιστορικό υπόβαθρο, το λεγόμενο “yellow peril”, το οποίο πρόκειται για μια ρατσιστική μεταφορά βάσει χρώματος, αναφερόμενη στους Ασιάτες ως κίνδυνο για την δυτική κοινωνία.

Όπως προαναφέρθηκε, όμως, το ζήτημα αυτό δεν καλύπτεται και αναλύεται -παραδόξως- επαρκώς από τα ΜΜΕ. Αν και τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι διακρίσεις βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων των υπερεθνικών οργανισμών και των εξωτερικών δράσεων των κρατών, τα μέσα ενημέρωσης αποκρύπτουν τις διαστάσεις του αναζωπυρωμένου προβλήματος, ενισχύοντας έτσι εν μέρει τις ρατσιστικές τάσεις.

Σε πολιτικό επίπεδο, ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump εκμεταλλεύτηκε την ρατσιστική αυτή διάθεση, διαμορφώνοντας αντιστοίχως την πολιτική του και επιρρίπτοντας τις ευθύνες στην Κίνα, ώστε να αντισταθμίσει την λανθασμένη διαχείριση της πανδημίας εκ μέρους του και τις αλυσιδωτές επιπτώσεις που αυτή είχε στην χώρα. Επιπλέον, ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος Joe Biden υπέγραψε διάταγμα για την άμεση καταπολέμηση ρατσιστικής συμπεριφοράς απέναντι στους Ασιάτες-Αμερικάνους και στους Πολυνήσιους από ομοσπονδιακές υπηρεσίες και καταδίκασε την ξενοφοβική χρήση γλώσσας αναφορικά με την πανδημία.

Η ξενοφοβία, ο ρατσισμός και κάθε είδους διάκριση αντιτίθενται σφόδρα σε κάθε αξία που θεμελιώνουν τα περισσότερα Συντάγματα, αλλά και διεθνή νομικά κείμενα. Πρόκειται για την θεμελιώδη αξία της ανθρώπινης ζωής που σε ορισμένες περιπτώσεις παραβιάζεται με πρόφαση τις ρατσιστικές αντιλήψεις ενώ παράλληλα μπορούμε να μιλήσουμε για την ξεκάθαρη παραβίαση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όπως προτάσσει το πλαίσιο πολιτικής της Ε.Ε. 

Κλείνοντας, το παράθεμα από το FRA (European Union Agency for Fundamental Rights) συμπυκνώνει όλο το νόημα του συγκεκριμένου άρθρου : “Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαγορεύει τις διακρίσεις, υποχρεώνοντας τα κράτη μέλη της ΕΕ να καταβάλλουν προσπάθειες για την καταπολέμηση εγκλημάτων τα οποία υποκινούνται από τον ρατσισμό, την ξενοφοβία…”. Άλλωστε, και το ευρύτερο διεθνές και ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο, αλλά και το εκάστοτε εθνικό, απαγορεύει τις διακρίσεις και, κατά συνέπεια, το φυλετικό ρατσισμό, αρχή που διασφαλίζει το κράτος δικαίου.


Απάντηση