Η εμφάνιση του ISIS: μία νέα τρομοκρατική απειλή

της Ελευθερίας-Μαρίας Φλώρου, Ερευνήτριας της Ομάδας Διεθνών Σχέσεων & Εξωτερικής Πολιτικής

Η τρομοκρατία, ως διεθνικό φαινόμενο, αφορά τη δράση ατόμων ή οργανώσεων που aposkopo;yn στην ανατροπή του διακρατικού συστήματος σε όλα τα επίπεδα, αποτελώντας πρόκληση για τη διεθνή κοινότητα, καθώς επιθέσεις διαφόρων οργανώσεων σπέρνουν το φόβο, ακόμα και σε ανεπτυγμένα δυτικά κράτη, με δομές ικανές για την πρόληψη τέτοιων φαινομένων. Προκειμένου να κατανοήσουμε τους λόγους εμφάνισής τους, είναι επιτακτικό να αναφερθούμε στις συνθήκες που επέτρεψαν τη δημιουργία τους (Κωνσταντίνος Παν. Μπαλωμένος, 2017). Μία εξ αυτών των οργανώσεων είναι και το ISIS, που εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 2006. Οι πρακτικές του έχουν εγείρει πολλά ερωτήματα σχετικά με το δόγμα και τους στόχους του. Η συγκεκριμένη μελέτη σκοπεύει να δώσει στοιχεία για την εμφάνισή του, να καταδείξει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες δημιουργήθηκε, τους στόχους του και να συνοψίσει τη δράση του σε Συρία και Ιράκ.

Η δημιουργία του ISIS

Μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζωρτζ Μπους ο νεότερος ανήγγειλε την έναρξη του “πολέμου κατά της τρομοκρατίας” (“war on terror”), γεγονός που αφορούσε την άμεση εμπλοκή στη Μέση Ανατολή (Μαρούδα, 2015). Με την εισβολή στο Ιράκ και τον απαγχονισμό του Σαντάμ Χουσεΐν, οι Αμερικανοί προσπάθησαν να εφαρμόσουν την στρατηγική του “δημιουργικού χάους”. Πιο συγκεκριμένα, αποσκοπούν στην προστασία του κράτους-δορυφόρου στην περιοχή, του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας, με την οποία έχουν υπέρογκες συναλλαγές, που αφορούν στρατιωτικούς εξοπλισμούς (Alberto Negri, 2020). Στο κενό εξουσίας που δημιουργήθηκε, μετά την επέμβαση των ΗΠΑ, προκλήθηκαν εσωτερικές αναταραχές μεταξύ Σουνιτών και Σιιτών, δύο σεχτών, στις οποίες χωρίζεται ο πληθυσμός του Ιράκ. Οι Αμερικανοί, αναζητώντας κάποια διέξοδο για επίλυση της διαμάχης, συγκρότησαν Κυβέρνηση συνεργασίας στη Βαγδάτη, στην οποία θα μετείχαν όλες οι εθνότητες και τα θρησκευτικά δόγματα. Ωστόσο, το εγχείρημα απέτυχε, καθώς δεν δημιουργήθηκε κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ των συμμετεχόντων. Επιπλέον, οι Κυβερνήσεις που ακολούθησαν ήταν διεφθαρμένες και έσπειραν τον φόβο, την καταπίεση και τη βία, με συνέπεια την εμφάνιση της al-Qaeda και αργότερα του Ισλαμικού Κράτους (Κωνσταντίνος Μπαλωμένος, 2017). 

Για να γίνει αντιληπτή η δημιουργία του ISIS, θα πρέπει να προσδιορίσουμε τη διαφορά Σουνιτών και Σιιτών, καθώς αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται η δράση της οργάνωσης. 

Διαφορά Σουνιτών-Σιιτών

Οι Σουνίτες αποτελούν την πλειονότητα του μουσουλμανικού πληθυσμού, σέβονται την “σούνα”, την παράδοση, και ακολουθούν τις εντολές του Κορανίου, αλλά και τις Χαντίθ, δηλαδή τις προφορικές εντολές του Προφήτη για τον τρόπο ζωής και τον τρόπο λατρείας, που οι πιστοί οφείλουν να ακολουθούν. Αυτά τα δύο μαζί συνιστούν τη Σαρία, νόμους που ρυθμίζουν πληθώρα θεμάτων, από το οικογενειακό δίκαιο μέχρι τις εμπορικές και τραπεζικές συναλλαγές. Ακόμα, πιστεύουν ότι το τζιχάντ (που αποδίδεται ως Ιερός Πόλεμος), είναι καθήκον των πιστών, ενώ η διαδοχή δεν είναι απαραίτητο να είναι κληρονομική. Οι Σιίτες, από την άλλη πλευρά, πιστεύουν ότι, προκειμένου να διατηρηθεί μια ορθή σχέση με το λόγο του Μωάμεθ, είναι αναγκαίο χαλίφης να είναι ένας χαρισματικός ηγέτης, απόγονος του Προφήτη. Αναφορικά με το τζιχάντ, οι Σιίτες θεωρούν ότι δεν μπορεί να διεξαχθεί με βάση τους ιερούς κανόνες, αλλά μέσω των σωστών εκπροσώπων, που θα φροντίζουν για το καλό της μουσουλμανικής κοινότητας (Κωνσταντίνος Μπαλωμένος, 2017).

Ένα κίνημα μεταξύ των Σουνιτών ξεκίνησε από όσους πίστευαν ότι είχαν καθήκον να μιμηθούν τους προκατόχους τους, προκειμένου να βρίσκονται πιο κοντά στα διδάγματα του Προφήτη. Ο Σαλαφισμός, όπως ονομάστηκε, έχει συνδεθεί με μια ακραία μορφή του Ισλάμ και κυρίως με την τρομοκρατία. Συγκεκριμένα, ένας από τους τρεις κλάδους του είναι το τζιχάντ-σαλαφισμός, οι οπαδοί του οποίου υποστηρίζουν την άσκηση βίας, προκειμένου να τιμωρήσουν τους αποστάτες ανά τον κόσμο, ακόμα και τον μουσουλμανικό, και να διαδώσουν τον ισλαμισμό (Joas Wailemakers, 2016).

Η δημιουργία της al Qaeda και η σχέση της με τον ISIS 

Κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ ΕΣΣΔ και Αφγανιστάν (1979-1989), ο μουσουλμανικός αραβικός κόσμος ενώθηκε, προκειμένου να αντιμετωπίσει την εισβολή, δημιουργώντας ένα μεγάλο δίκτυο που άρχισε να δραστηριοποιείται και μετά την απόσυρση των Σοβιετικών, με σκοπό την συμμόρφωση των διεφθαρμένων ισλαμικών κρατών, συνεργαζόμενο με πολλά άλλα τρομοκρατικά δίκτυα, ένα από τα οποία είναι και οι Ταλιμπάν (The Editors of Encyclopaedia Britannica, 2014).

Στόχοι Ισλαμικού Κράτους

Το Ισλαμικό Κράτος, εμφανίστηκε σαν παραφυάδα της al Qaeda, στοχεύοντας στην απόσυρση των δυτικών στρατευμάτων μετά την εισβολή στο Κουβέιτ, στην εγκαθίδρυση ενός σουνιτικού ισλαμικού κράτους με βάση τις αρχές του Γουαχαμπισμού της Σαουδικής Αραβίας και της Σαρίας του Κορανίου, και ως αντίδραση του σουνιτικών πληθυσμών που αποτελούν την μειοψηφία, απέναντι στη βία των Σιιτών. Είναι γεγονός ότι στο Ιράκ και στη Συρία, οι πληθυσμοί που βρέθηκαν υπό τον έλεγχο του ISIS συνεργάστηκαν μαζί του, εξαιτίας της εχθρικής συμπεριφοράς της σιιτικής Κυβέρνησης της Βαγδάτης και της αλεβίτικης της Δαμασκού. Ωστόσο, γρήγορα απογοητεύτηκαν λόγω της βαρβαρότητας και του αυταρχισμού της οργάνωσης, καθώς εκτελούσε και τιμωρούσε -πέρα από αλλόθρησκους- και Σουνίτες που αρνούνταν να πολεμήσουν μαζί της ή ήθελαν να αποδράσουν από τις περιοχές που κατείχε. Όσοι κατάφεραν να διαφύγουν, έγιναν πρόσφυγες μέσα στην ίδια τους τη χώρα ή μετανάστευσαν στο εξωτερικό (Εγγλέζος, 2015). Ακόμα, οι απαγορεύσεις που επέβαλε στους κατοίκους (π.χ καπνίσματος, ακρόασης μουσικής κ.λπ.), με το επιχείρημα ότι δεν συνάδουν με τις αρχές του ισλαμισμού, προκάλεσαν αγανάκτηση (LizSly, 2014).

Όσο οι κατακτήσεις των τζιχαντιστών αυξάνονταν, τόσο περισσότερο προσδοκούσαν την επέκταση του ISIS, αρχικά με την κατάλυση των συνόρων μεταξύ των δύο χωρών, Ιράκ και Συρίας, όπως κήρυττε ο Χαλίφης Ιμπραήμ, έπειτα στην υπόλοιπη Μέση Ανατολή και, τέλος, σε όλο τον κόσμο (Εγγλέζος, 2015). Το χαλιφάτο διεκδικούσε με αυτόν τον τρόπο τη στρατιωτική και πολιτική εξουσία των μουσουλμάνων, διακηρύσσοντας τις προθέσεις του ειδικά κατά την περίοδο της ακμής του, το 2014 (Μπαλωμένος, 2017).

Επέκταση του ISIS στη Συρία

Όταν ξεκίνησε ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία, το 2011, εμφανίστηκε μια ευκαιρία για το ISIS να επεκταθεί σε νέα εδάφη, ιδρύοντας και στηρίζοντας το μέτωπο al Nusra. Η ανάμειξη των ΗΠΑ με την υλικο-οικονομική στήριξη των αντικαθεστωτικών περιέπλεξε την κατάσταση, καθώς τα όπλα έφταναν στο ISIS και οι τζιχαντιστές ενισχύονταν σημαντικά, καταφέρνοντας να θέσουν υπό τον έλεγχό τους αρκετές πόλεις στη Συρία. Ωστόσο, η al Nusra ξέφυγε από τον έλεγχο του Bagdadi, πράγμα ιδιαίτερα δυσάρεστο για τον ίδιο που αντέδρασε αναγγέλλοντας, το 2013, τον έλεγχό του πάνω σ’ αυτή, για να δείξει πως ακόμα την διοικεί κάτω από το νέο Ισλαμικό Κράτος, που ονόμασε ISIS (Islamic State in Iraq and Syria), προκειμένου να συμπεριλάβει στα κατεχόμενα εδάφη και τη Συρία (JimMuir, 2017). Οι αρχηγοί της al Nusra και της al Qaeda απέρριψαν την κίνηση αυτή. Όμως, μαχητές πιστοί στον Bagdadi διαχωρίστηκαν από το μέτωπο al Nusra και βοήθησαν το ISIS να διατηρήσει τα εδάφη του (BBC, 2020).

Στρατηγικές, μέσα και αποτελέσματα

Γενικά, οι τρομοκρατικές οργανώσεις χρησιμοποιούν διάφορες στρατηγικές για να πετύχουν τους πολιτικούς σκοπούς τους. Μία εξ αυτών είναι η πρόκληση φθοράς στον εχθρό, με σκοπό να πειστεί ο τελευταίος ότι η οργάνωση είναι σε θέση να επιφέρει βαριά πλήγματα. Ο Robert Pape αναλύει αυτή την πρακτική με βάση τις επιθέσεις αυτοκτονίας, αναφέροντας ότι όσο μεγαλύτερο είναι το πλήγμα που επιφέρουν, τόσο πιθανότερο είναι ο αντίπαλος να αποσυρθεί από τη συγκεκριμένη περιοχή. Μια άλλη στρατηγική είναι ο εκφοβισμός, προκειμένου να φανούν ισχυρότερες έναντι των κυβερνήσεων διαφόρων κρατών. Με αυτό τον τρόπο, κερδίζουν την υποστήριξη πολιτών, αφού οι τελευταίοι θεωρούν ότι σε περίπτωση που δεν υπακούσουν θα χάσουν τη ζωή τους. Η στρατηγική αυτή χρησιμοποιείται κυρίως σε περιπτώσεις συγκρούσεων μεταξύ της Κυβέρνησης και της οργάνωσης. 

Οι ακόλουθες στρατηγικές χρησιμοποιούνται από τους τρομοκράτες, προκειμένου να επιτευχθεί πολιτική ή εδαφική αλλαγή. Αρχικά, εντοπίζεται η πρόκληση ταραχής στις Κυβερνήσεις, βάλλοντας ακόμα και κατά μη στρατιωτικών στόχων (“πολιτικών” αποδίδοντας κάπως αδόκιμα τον όρο “civil”). Στη συνέχεια, πείθουν τους πολίτες ότι οι Κυβερνήσεις των χωρών τους δεν έχουν καλούς σκοπούς και, επομένως, η ριζοσπαστική δράση των τρομοκρατικών δικτύων (μοιάζει να) είναι επιβεβλημένη και απόλυτα δικαιολογημένη για την αλλαγή της κατάστασης, αυξάνοντας έτσι την υποστήριξη προς τα δίκτυα αυτά. Ακόμα, οι οργανώσεις προσπαθούν με διάφορους τρόπους να διατηρήσουν την επιθυμία των δύο μερών να συνεχίσουν να πολεμούν μεταξύ τους. Αυτή η τακτική χρησιμοποιείται κυρίως, όταν ανοίγει ο δρόμος για συμφιλίωση μεταξύ των δύο πλευρών, μετριάζοντας αμφότερες τις απαιτήσεις τους. Οι τρομοκράτες συνειδητοποιούν ότι φτάνοντας σε μια συμφιλίωση θα χάσουν την υποστήριξη των μετριοπαθών υποστηρικτών τους, αλλά κυρίως δεν θα επιτευχθεί ο στόχος τους, που συνήθως είναι η εδαφική αλλαγή. Τέλος, υπάρχει και ο επηρεασμός της κοινής γνώμης, που βρίσκεται σε δίλημμα σχετικά με το ποια ομάδα/πλευρά θα υποστηρίξει προς καλύτερη εξυπηρέτηση των συμφερόντων της. Οι οργανώσεις εκμεταλλεύονται αυτή την αβεβαιότητα, δείχνοντας σταθερότητα τόσο στην χρησιμοποίηση των μέσων, όσο και στην επίτευξη του στόχου. Η κοινή γνώμη θεωρεί ότι οι οργανώσεις αυτές είναι αξιόπιστες και δεν θα συμβιβάζονταν με τίποτα λιγότερο. Έτσι, νομιμοποιείται και πάλι η χρήση βίας που χρησιμοποιούν (Andrew H. Kydd andBarbara F. Walter, 2019).

Το ISIS είναι γνωστό για τις αποτρόπαιες ενέργειές του, οι οποίες, μάλιστα, βιντεοσκοπήθηκαν, αποσκοπώντας στη διάθεσή τους στα ΜΜΕ και την πρόκληση πανικού και φόβου, ακόμα και στις δυτικές χώρες (Liz Sly, 2014). Επιπλέον, στόχος είναι η προσέλκυση οπαδών που έχουν απογοητευτεί από τις Κυβερνήσεις τους, αλλά είναι και ένας τρόπος αντίδρασης κατά των ανισοτήτων/αδικιών, αποδέκτες των οποίων είναι οι αδύναμοι ανά τον κόσμο, όπως ισχυρίζονται. Ακόμα, βάσει της τζιχαντιστικής ιδεολογίας, η κήρυξη ιερού πολέμου σε εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς είναι προσωπικό καθήκον του κάθε πιστού και αποτελεί μονόδρομο για την ίδρυση ενός υπερεθνικού χαλιφάτου και την επιστροφή στα πρότυπα του Μωάμεθ και των χαλίφηδων που τον διαδέχθηκαν (Κωνσταντίνος Παν. Μπαλωμένος, 2017).

Αυτές οι πρακτικές έχουν ως συνέπεια την μετανάστευση μεγάλων πληθυσμών, κυρίως των μειονοτήτων, όπως Σιιτών και χριστιανών από περιοχές που ήλεγχε το ISIS, τόσο στο εσωτερικό των χωρών του Ιράκ και της Συρίας, όσο και στο εξωτερικό. Είναι γεγονός ότι μόνο από την περιοχή ανατολικά του ποταμού Τίγρη και δυτικά των Κιρκούκ και Αρμπίλ, περίπου 2 εκατομμύρια άτομα μετανάστευσαν προς το βόρειο Ιράκ και τις περιοχές που ελέγχουν οι Κούρδοι. Ωστόσο, η μετανάστευση πληθυσμών μαζικά και προς το εξωτερικό δεν έχει σταματήσει από το 2014, όταν το ISIS βρισκόταν στο απόγειό του (Τάσος Εγγλέζος, 2015).

Το ISIS εκτιμάται ότι είχε υψηλές οικονομικές δυνατότητες με τα μηνιαία του έσοδα, κατά το 2015, να ανέρχονται σε 81 εκατομμύρια δολάρια. Κύρια πηγή εσόδων ήταν η πώληση πετρελαίου, από τις κυριευμένες πετρελαιοπηγές στην ανατολική Συρία και το Ιράκ. Άλλες δραστηριότητες σχετίζονται με το λαθρεμπόριο, τις ληστείες τραπεζών και περιουσιακών στοιχείων πολιτών, εκβιασμούς, λύτρα από απαγωγές, αλλά και την επιβολή τοπικής φορολογίας (Κωνσταντίνος Παν. Μπαλωμένος, 2017). Ακόμα, υπήρχαν αρκετές δωρεές από οπαδούς της οργάνωσης στο εξωτερικό, ενώ ένα μέρος των εσόδων προέρχεται και από την εμπορία αρχαιοτήτων, συνήθως προϊόντων λεηλασίας αρχαιολογικών χώρων, όπως η Παλμύρα (Jim Muir, 2017). Ωστόσο, μετά την έναρξη των επιχειρήσεων του Παγκόσμιου Συνασπισμού και την απώλεια εδαφών, τα μηνιαία έσοδα του ISIS μειώθηκαν κατά 80%, περίπου στα 16 εκατομμύρια δολάρια (Κωνσταντίνος Παν. Μπαλωμένος, 2017).

Το ISIS φαίνεται ότι λάμβανε βοήθεια από το αντιιρανικό μπλοκ κρατών με σουνιτικό μουσουλμανικό πληθυσμό, όπως η Σαουδική Αραβία, η Ιορδανία, η Τουρκία και των μοναρχιών του Κόλπου, Κατάρ, Κουβέιτ, Ηνωμένα Εμιράτα, χώρες που δεν υποστηρίζουν τον Πρόεδρο της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσσαντ και τη φιλική στάση του απέναντι στη Ρωσία, της οποίας η παρουσία στη Μεσόγειο διευκολύνεται σημαντικά. Πιο συγκεκριμένα, η Σαουδική Αραβία, θέλοντας να επεκτείνει την επιρροή της μέσω του Γουαχαμπισμού και της Σαρίας του Κορανίου, χρηματοδοτούσε το Ισλαμικό Κράτος (Lincoln Clapper, 2016). Επίσης, η Τουρκία διευκολύνει την είσοδο τζιχαντιστών από όλο τον κόσμο, αφήνοντας τα σύνορα της ανοικτά και ενισχύοντας οικονομικά το ISIS με την αγορά πετρελαίου για τις ανάγκες της (Τάσος Εγγλέζος, 2015).

Η ραγδαία εξάπλωση της δράσης της οργάνωσης με την κατάληψη πόλεων, όπως των Φαλούτζα, Μοσούλη και Ράκα, σε Συρία και Ιράκ, τους πρώτους μήνες του 2014 και η ανακήρυξη της ίδρυσης του χαλιφάτου κατέστησαν σαφές στη διεθνή κοινότητα πως το ISIS θα αποτελούσε απειλή για την περιφερειακή και διεθνή τάξη και ασφάλεια. 

Η ανάληψη δράσης για την καταπολέμηση των δραστηριοτήτων του ξεκίνησε με τις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ στο Ιράκ, ενώ σε Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Ουαλία, στις 4 και 5 Σεπτεμβρίου του 2014, προτάθηκε η δημιουργία ενός Παγκόσμιου Συνασπισμού για την αντιμετώπιση της τρομοκρατικής απειλής. Μετά τη λήξη της Συνόδου Κορυφής, ο τότε Πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα δήλωσε στον αμερικανικό λαό πως θα επιδιώξει την καταστροφή του ISIS μέσω αεροπορικών βομβαρδισμών, με την αύξηση της αμερικανικής βοήθειας προς όσους το μάχονται, την αξιοποίηση των διαθέσιμων δυνατοτήτων για την καταπολέμηση και την πρόληψη της τρομοκρατίας, καθώς και με την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στους πληθυσμούς που πλήττονται από την δράση του.

Στις 15 Σεπτεμβρίου του 2014, πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι η Διάσκεψη για την Ειρήνη και την Ασφάλεια στο Ιράκ, στην οποία συμμετείχαν κυρίως ευρωπαϊκές χώρες και κράτη της Μέσης Ανατολής, που δεσμεύτηκαν να προστατέψουν την εδαφική ενότητα του Ιράκ, να υποστηρίξουν τη νέα Κυβέρνηση του Haidar al Abadi και καταδίκασαν τους ηγέτες του ISIS για τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Ακόμα, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν με την Απόφαση 2170 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και των ποικίλων παροχών προς την οργάνωση. 

Μία νέα Σύνοδος έλαβε χώρα, στις 3 Δεκεμβρίου του 2014, στην έδρα του ΝΑΤΟ, στις Βρυξέλλες, και συμμετείχαν οι Υπουργοί Εξωτερικών και διπλωμάτες από περισσότερες από 60 χώρες και Διεθνείς Οργανισμούς, προκειμένου να συντονίσουν τη δράση τους. Ειδικότερα, συμφώνησαν στη δημιουργία του “Παγκόσμιου Συνασπισμού για την Αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και του Λεβάντε” και η στρατηγική που ακολούθησαν αφορούσε πέντε στόχους: την ανάδειξη του πραγματικού χαρακτήρα της οργάνωσης ,θέλοντας να καταστεί σαφής η απειλή που αποτελεί, τον περιορισμό των πηγών της χρηματοδότησής της, τη μείωση προσέλκυσης και ένταξης νέων μαχητών από το εξωτερικό, την υποστήριξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων των κυβερνητικών στρατών και την παροχή βοήθειας για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης (Κωνσταντίνος Παν. Μπαλωμένος, 2017).  

Τι συμβαίνει σήμερα

Το ISIS -πλέον- ελέγχει πολύ λιγότερο έδαφος, σύμφωνα με δηλώσεις του Εθνικού Αντιτρομοκρατικού Κέντρου των ΗΠΑ και του Υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο αποτελείται κυρίως από ατελείωτες ερήμους (Τάσος Εγγλέζος). Ωστόσο, το 2015, η ομάδα ασκούσε ακόμα έλεγχο σε κάποιες μεγάλες πόλεις, κεντρικούς δρόμους, πετρελαιοπηγές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις (BBC, 2017). 

Σήμερα, οι εναπομείναντες τζιχαντιστές βρίσκονται στο βουνό Qarachogh, περιοχή όπου υπάρχουν βιομηχανικά συγκροτήματα και χώροι αποθήκευσης πετρελαϊκών προϊόντων. Κατά διαστήματα, επιχειρούν επιθέσεις κατά του ιρακινού στρατού σε κάποια σημεία ελέγχου. Ωστόσο, είναι πολύ εύκολο να κρυφτούν, καθώς η περιοχή είναι πολύ μεγάλη και υπάρχει αλληλεγγύη μεταξύ των ντόπιων πληθυσμών που αποφασίζουν να ενταχθούν στο ISIS. Ακόμα, οι μαχητές που βρίσκονται στο Qarachogh έχουν διαμορφώσει δίκτυα στις κοιλάδες του, την πόλη Hawija, το βουνό Hamrin, αλλά και σε άλλες περιοχές (Seth Frantzman, 2019). 

Η οργάνωση έχει πλέον τον χαρακτήρα αντάρτικου, εξαπολύοντας μικρές επιθέσεις που, όμως, απαιτούν διαφορετικό χειρισμό. Σημαντική, λοιπόν, κρίνεται η συνεργασία μεταξύ του κυβερνητικού στρατού του Ιράκ και της Συρίας με τις ΗΠΑ, που ήδη, όπως αναφέρθηκε, έχουν εκπαιδεύσει τον ιρακινό στρατό, ενώ κατέχουν στρατιωτικές θέσεις στην περιοχή. Με την επέκταση της εκπαίδευσης σε θεσμικό και επιχειρησιακό επίπεδο, οι κυβερνητικές δυνάμεις θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν με επιτυχία μια αντάρτικη ομάδα, που οι άντρες της είναι διασκορπισμένοι, αλλά και να παρέχουν φροντίδα στους κατοίκους σε κατεστραμμένες από τις επιθέσεις περιοχές. Παρά ταύτα, το ISIS θα συνεχίσει να αποτελεί απειλή για όλη τη Μέση Ανατολή, μέχρις ότου εξαλειφθούν οι αρχικές αιτίες που τον έθρεψαν (Jim Garamone, 2019).

Συμπεράσματα και προβληματισμοί

Συμπερασματικά, το ISIS δημιουργήθηκε μέσα από τις αντιπαραθέσεις Σουνιτών και Σιιτών. Έχει σουνιτικό χαρακτήρα και εμφανίζεται να επιδιώκει την ίδρυση ενός Ισλαμικού Κράτους. Η δράση του, όμως, εμπλέκεται με τα συμφέροντα και άλλων δυνάμεων στην περιοχή, όπως των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και λοιπών μοναρχιών του Κόλπου. Εξάλλου, το ISIS γιγαντώθηκε με τη χρηματοδότηση και την υποστήριξη κρατών, που ενδιαφέρονταν για την ενίσχυση των συμφερόντων τους στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Οι αποτρόπαιες τακτικές που εφάρμοσαν στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό και στην ιδεολογία περί τζιχάντ. Ωστόσο, προκαλεί ερωτήματα σε όλη τη διεθνή κοινότητα πώς μια τρομοκρατική οργάνωση μπόρεσε να επιτίθεται με τόση σφοδρότητα και να επιφέρει τόσο μεγάλα πλήγματα σε πολλαπλά μέτωπα, χωρίς να υπάρχουν μέσα για την άμεση καταστολή της δράσης της.  

Βιβλιογραφία

Βιβλία

Εγγλέζος Τ. (2015). Το κράτος των τζιχαντιστών στο Ιράκ και τη Συρία. Εκδόσεις KyrElias. 

Μαρούδα Μ.Ντ. (2015). Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο. Αθήνα, Εκδόσεις Ι. Σιδέρης.

Μπαλωμένος Κ. (2017). Διεθνής τρομοκρατία και στρατηγική επικοινωνία: Διαχείριση τρομοκρατικών κρίσεων. Αθήνα, Εκδόσεις Ποιότητα.

Άρθρα

Frantzman S/ (2019). “How ISIS Operates in Iraq Today”. Middle East Forum. September 27, 2019. Available here.

Muir J. (2017). “’Islamic State’: Raqqa’s loss seals rapid rise and fall”. BBC News. 17 October 2017. Available here.

What is ‘Islamic State’? BBC News. 2 December 2015. Available here.

History.com Editors (2019). ISIS. HISTORY.  June 7, 2019. Available here

Garamone J. (2019). ISIS Caliphate Is Gone, But Threat Remains, Dunford Says. U.S DEPT OF DEFENCE July, 26, 2019. Available here.

Sly L. (2014). Al-Qaeda disavows any ties with radical Islamist ISIS group in Syria, Iraq. The Washington Post. February 3, 2014. Available here.

Clapper L. (2016). “Wahhabism, ISIS, and the Saudi Connection”. Geopolitical Monitor. January 31, 2016. Available here.

Alberto Negri (2020). America’s strategy of ‘creative chaos’ strikes the Middle East again. Il manifesto. January 5, 2020. Available here.

Andrew H. Kydd and Barbara F. Walter (2019). The Strategies of Terrorism. Available here

Joas Wailemakers (2016). Salafism. Oxford Research Encyclopedia. 05 August 2016. Available here

The Editors of Encyclopaedia Britannica (2014). Britannica. Available here.


Απάντηση