Αμβλωσεις: Ανθρωπινο δικαιωμα ή ποινικο αδικημα;

της Στέλλας Μίτιλη, Ερευνήτριας της Ομάδα Κοινωνικών Ζητημάτων

Εισαγωγή/Ορισμός

Τα πρόσφατα γεγονότα τόσο στην Αργεντινή, όσο και στην Πολωνία, για αντίθετους μεν, εξίσου σημαντικούς δε, λόγους, αναδεικνύουν το σοβαρό ζήτημα των αμβλώσεων και της νομιμότητάς τους διεθνώς στο σύγχρονο κόσμο. Στην περίπτωση της Αργεντινής, η έγκριση του νομοσχεδίου που επιτρέπει την ελεύθερη πρόσβαση σε άμβλωση μέχρι την 14η εβδομάδα κύησης από τη Γερουσία, ενώ μέχρι τότε η άμβλωση στην εν λόγω χώρα επιτρεπόταν μόνο εάν η γυναίκα υπέστη βιασμό ή κινδύνευε η ζωή της, οδήγησε πλήθος κόσμου που τάσσονταν υπέρ της νομιμοποίησης των αμβλώσεων σε κραυγές ενθουσιασμού. Ενδέχεται, μάλιστα, να αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την προοδευτικότητα της ευρύτερης συντηρητικής Λατινικής Αμερικής (Η Καθημερινή, 2020). Αξίζει να σημειωθεί ότι και στη Νότια Κορέα κατοχυρώθηκε πρόσφατα ως δικαίωμα η ασφαλής άμβλωση (Διεθνής Αμνηστία, 2020).

Στο άλλο άκρο, ένα βήμα πίσω όσον αφορά τη νομιμότητα των αμβλώσεων κάνει η Πολωνία με την σχεδόν πλήρη απαγόρευσή τους, καθιστώντας παράνομες τις εκτρώσεις ακόμη και στις περιπτώσεις όπου ένα έμβρυο έχει διαγνωστεί με σοβαρό και μη αναστρέψιμο πρόβλημα υγείας. Οι βρεφικές δυσμορφίες και παραμορφώσεις αποτελούσαν τον πιο βασικό -καθώς οι υπόλοιποι αποτελούν λιγότερο από 5% των περιστατικών- από τους κατ’ εξαίρεση τρεις λόγους νόμιμης κατ’ επιλογήν της γυναίκας άμβλωσης, με τους άλλους δύο να είναι η περίπτωση κινδύνου της υγείας της εγκύου και τα περιστατικά αιμομιξίας ή βιασμών. Λαμβάνοντας υπόψη το ήδη προϋπάρχον ασφυκτικό νομικό πλαίσιο για το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση, η μείωση και αυτών των νομίμων λόγων, αφαιρώντας τον συνηθέστερο, σε συνδυασμό με την ήδη επιβαρυμένη συγκυρία λόγω πανδημίας και την δυσκολία των γυναικών να έχουν πρόσβαση στον τομέα της -αναπαραγωγικής κυρίως- υγείας, προκάλεσε πλήθος αντιδράσεων τόσο κατά της Κυβέρνησης για το νόμο περί αντισυνταγματικότητας των αμβλώσεων για τον παραπάνω λόγο όσο και κατά της εκκλησίας για άσκηση πολιτικής επιρροής, ενώ διατηρεί την Πολωνία στις διαχρονικά συντηρητικές της αντιλήψεις για τα δικαιώματα των γυναικών (Η Εφημερίδα των Συντακτών, 2020).

Κρίνεται χρήσιμο να διευκρινιστεί ότι ως άμβλωση (εναλλακτικώς «έκτρωση») ορίζεται η εκούσια διακοπή της εγκυμοσύνης (κύησης) της γυναίκας με τεχνητά μέσα. Ποικίλες απόψεις ανά τα χρόνια έχουν προβληθεί αναφορικά με το επιτρεπτό αυτής μέχρι τη σημερινή του μορφή. Είναι, όμως, τελικά νομικώς ορθή μια τέτοια διακοπή; Η νομιμοποίησή της και, αντιστρόφως, η απαγόρευσή της ισοδυναμεί με κατάφωρη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων; Μια απόλυτη άποψη πάνω σε αυτό θα αποδεικνυόταν μάλλον προβληματική και θα στερούνταν νομικού κύρους.

Αίτια επιλογής διακοπής της κύησης

Ενδιαφέρον είναι, πριν την πιο αναλυτική μελέτη του προβλήματος να αναφερθούν οι κυριότερες αιτίες που ωθούν τις γυναίκες να προβούν στην τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης, οι οποίες μπορεί να είναι ιατρικές, κοινωνικές, ηθικές ή ψυχολογικές. Αυτές είναι οι εξής:

  1. (Αναπότρεπτος) κίνδυνος της ζωής ή (σοβαρής και διαρκούς βλάβης) της σωματικής ή ψυχικής υγείας της εγκύου (ενδεχόμενο επιπλοκών)
  2. Ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου που συνεπάγονται τη γέννηση παθολογικού νεογνού (π.χ. σοβαρό και μη αναστρέψιμο πρόβλημα υγείας, βρεφικές δυσμορφίες και παραμορφώσεις)
  3. Ιδιάζοντες ηθικοί λόγοι (π.χ. εγκυμοσύνη λόγω βιασμού, αποπλάνησης ανήλικης, αιμομιξίας, κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί)
  4. Προσωπικοί λόγοι της κυοφορούσας (π.χ. ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη λόγω θρησκείας, ιδεολογιών, ηλικίας – ιδίως στα νέα κορίτσια, οικονομικοί και κοινωνικοί λόγοι, επιρροή κ.λπ.) (World Health Organization, 2020).

Νομικό πλαίσιο

Το δικαίωμα στην άμβλωση αναμφισβήτητα αποτελεί ένα αμφιλεγόμενο κοινωνικό, ηθικό, θρησκευτικό και νομικό ζήτημα και γεννά ερωτήματα που πηγάζουν από πλήθος αντιδράσεων και αμφιβολιών περί των δικαιωμάτων τόσο της γυναίκας, όσο και του εμβρύου, καθώς και της επιλογής του υπερέχοντος ύστερα από στάθμισή τους αναλογικά των περιστάσεων. Το θέμα της ευθύνης και της σημασίας της επιλογής αυτής για τις ζωές και των δύο μερών είναι παρεπόμενα ζητήματα που τελούν σε άρρηκτη σύνδεση με την ίδια την αναγνώριση ή μη του παραπάνω δικαιώματος, καθώς και των προϋποθέσεων, της έκτασης και των ορίων της.

α) Τα δικαιώματα του εμβρύου

Όπως ήδη συνάγεται από τα παραπάνω, καθοριστικό ρόλο για το επιτρεπτό ή μη των αμβλώσεων αποτελεί η αναγνώριση στο έμβρυο του δικαιώματος στη ζωή. Επομένως, κρίσιμος για την ασφάλεια δικαίου είναι ο προσδιορισμός του χρονικού σημείου της έναρξης της ανθρώπινης ζωής, κάτι που ποικίλλει ανά τα κράτη, όπως και επακολούθως η σχετική νομοθεσία και δικαστηριακή πρακτική, καθώς επικρατεί διάσταση απόψεων και ασάφεια ως προς τη φύση και τη θέση του εμβρύου σε διεθνές επίπεδο.

Οι ίδιες οι απαντήσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) στο εν λόγω ερώτημα δεν είναι σαφείς. Πιο συγκεκριμένα, σε κατά καιρούς αποφάσεις του πάνω σε προσφυγές, άλλοτε έχει αποφανθεί θετικά στο ερώτημα αν το έμβρυο καταλαμβάνεται από το άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), αναλόγως της περίπτωσης, και επομένως, απολαμβάνει ορισμένη προστασία, και άλλοτε το αποκλείει, ενώ δεν λείπουν οι φορές που έχει κρίνει ότι το θέμα της έναρξης του δικαιώματος της ανθρώπινης ζωής εμπίπτει στην διακριτική ευχέρεια κάθε κράτους και απολαμβάνουν σχετική ελευθερία σε αυτό το πεδίο (Λιούρδη Α., 2014). Συνεπώς, ο εκάστοτε νομοθέτης προσδιορίζει και τη ρύθμιση του ζητήματος των αμβλώσεων. Πιο χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις της Γερμανίας και της Ιρλανδίας, όπου, σύμφωνα με τις αντίστοιχες νομοθεσίες τους για τις εγκύους και την προστασία της ζωής κατά της διάρκεια της εγκυμοσύνης, η αγέννητη ανθρώπινη ζωή ξεκινά από τη στιγμή της εμφύτευσης του γονιμοποιημένου ωαρίου στη μήτρα. Αυτή ακριβώς η αναγνώριση οδηγεί αναγκαστικά σε ένα αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο αναφορικά με το επιτρεπτό των αμβλώσεων, πέραν ελαχίστων εξαιρέσεων. Πάντως αξίζει να επισημανθεί ότι η εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου στη γυναικεία μήτρα λαμβάνει χώρα 13-14 μέρες μετά τη γονιμοποίησή του, πράγμα που καθιστά επιτρεπτό το χάπι της επόμενης μέρας. Σύμφωνα, αντίθετα με το δίκαιο της Αγγλίας και της Κύπρου, σημείο έναρξης της ανθρώπινης ζωής αποτελεί η εμφάνισή του στον εξωτερικό κόσμο (Συμεωνίδου-Καστανίδου Ε., 2006). Ενδιαφέρουσα κρίνεται και η απόφαση του πορτογαλικού Συνταγματικού Δικαστηρίου, που «αρνήθηκε να αναγνωρίσει ότι το έμβρυο είναι υποκείμενο του συνταγματικού δικαιώματος στη ζωή, δεδομένου ότι λόγω του απολύτου χαρακτήρα του δικαιώματος αυτού, οποιαδήποτε άλλη επιλογή θα οδηγούσε αυτόματα στην απαγόρευσης κάθε είδους αμβλώσεων» (Κατρούγκαλος Γ., 1993). Και το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ δέχεται ότι υφίσταται συνταγματικό δικαίωμα στην άμβλωση.

Όσον αφορά στην Ελλάδα, δεν υπάρχει σαφής προσδιορισμός της ύπαρξης του ανθρώπου. Έτσι, μόνα νομικά ερείσματα είναι το άρ. 36 (και το 1711 ως προς τα δικαιώματά του) του Αστικού Κώδικα (ΑΚ), όπου αναφέρεται ότι «ως προς τα δικαιώματα που του επάγονται, το κυοφορούμενο θεωρείται γεννημένο, αν γεννηθεί ζωντανό» (πλάσμα δικαίου) ως συνέχεια του άρθρου 35 («το πρόσωπο αρχίζει να υπάρχει μόλις γεννηθεί ζωντανό») και το άρ. 303 του Ποινικού Κώδικα (ΠΚ) από το οποίο συνάγεται ότι παιδοκτονία είναι δυνατή ήδη «κατά τον τοκετό». Από αυτά καθίσταται σαφές ότι ήδη πριν την ολοκλήρωση του τοκετού θεωρείται νοητή η ύπαρξη του ανθρώπου και άρα, κρίσιμος θεωρείται ο προσδιορισμός του χρόνου έναρξής του. Κατά την κρατούσα άποψη, μεταξύ πολλών, στη νομολογία χρονικό σημείο έναρξης του τοκετού και άρα και ύπαρξης του ανθρώπου αποτελεί, στην περίπτωση του φυσιολογικού τοκετού, η έναρξη των πόνων εξώθησης και, στην περίπτωση της καισαρικής τομής, η επέμβαση του ιατρού στη μήτρα της γυναίκας. Τα κρυοσυντηρημένα ή μη γονιμοποιημένα, πάντως, ωάρια, μη εμφυτευμένα ακόμα στην μήτρα, συνιστούν πράγμα κατά τον ΑΚ, καθώς δεν υπάρχει καν έμβρυο («προέμβρυο»), και μάλιστα, σύμφωνα με το ΕΔΔΑ «δεν έχουν δικαίωμα στη ζωή κατά την έννοια του άρ. 2 της ΕΣΔΑ» (και κατ’ επέκταση το άρ. 2 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης) (ΧΘΔΕΕ).

Εικόνα 1: «Εκτρώσεις και Νόμος», Ιάτωρ, 2013, available here

β) Τα δικαιώματα της γυναίκας αναφορικά με την άμβλωση

Παρά τα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, καθοριστικό για τη διάγνωση του επιτρεπτού ή μη των αμβλώσεων παραμένει, ωστόσο, το ερώτημα αναφορικά με την αυτοδιάθεση της γυναίκας και αυτοκαθορισμού του γυναικείου σώματος. Το Σύνταγμά μας, πέρα από την αναγνώριση του απαραβίαστου δικαιώματος στη ζωή (άρ. 5 παρ. 2 και 7 παρ. 2), την προσωπικότητα και κατ’ επέκταση την αναπαραγωγική ελευθερία, που θα έλεγε κανείς ότι συνηγορεί “υπέρ του εμβρύου” και εναντίον της άμβλωσης υπό τις προϋποθέσεις που αναλύονται ανωτέρω, ορίζει στο άρ. 5 Σ το δικαίωμα στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας (εδώ: κάθε γυναίκας), όπως αναφέρεται και στον ΑΚ, και στο άρ. 9 Σ το δικαίωμα στην προστασία του ιδιωτικού της βίου, κάτι που ορίζεται και στο άρ. 8 της ΕΣΔΑ. Αυτές οι διατάξεις φαίνεται να οδηγούν «στην αναγνώριση ενός συνταγματικού δικαιώματος της εγκύου για άμβλωση», της οποίας η ελευθερία και αυτονομία να αποφασίζει αυτοβούλως για το σώμα της δεν πρέπει να υπονομεύεται. Ωστόσο, προκειμένου να δοθεί εμπεριστατωμένη απάντηση στο ερώτημα, πρέπει και πάλι να ληφθεί υπόψη το σημείο έναρξης της ανθρώπινης ζωής σε κάθε έννομη τάξη. Η ισχύς, δηλαδή, των ανωτέρω διατυπώσεων εξαρτάται από αυτό ακριβώς το σημείο. Έτσι, στις έννομες τάξεις όπου ζωή νοείται από το χρόνο εμφύτευσης του γονιμοποιημένου ωαρίου στη μήτρα, όπως στις περιπτώσεις της Ιρλανδίας και της Γερμανίας που αναφέρθηκαν πριν, το δικαίωμα άμβλωσης των γυναικών περιορίζεται αισθητά, με μόνες επιτρεπτές περιπτώσεις κατ’ εξαίρεση εκείνες όπου συντρέχουν λόγοι ιατρικοί, κοινωνικοί, ψυχολογικοί ή ηθικοί.

Στην Ελλάδα και άλλες χώρες με ίδια νομοθετική ρύθμιση σε αυτό το ζήτημα, όπου δηλαδή σημείο έναρξης της ζωής θεωρείται η έναρξη των ωδινών εξώθησης, κατ’ αρχήν επιτρέπεται η γυναίκα να προβεί σε άμβλωση και αυτό της το δικαίωμα υπερισχύει. Ωστόσο, δεν αποτελεί απόλυτο δικαίωμα, αλλά εξαρτάται από το βαθμό διαμόρφωσης του εμβρύου. Πιο συγκεκριμένα, όπως προβλέπει το άρ. 304 ΠΚ σεβόμενο την επιλογή της γυναίκας και την προστασία του εμβρύου έπειτα από ένα στάδιο εξέλιξής του, η άμβλωση είναι ελεύθερη για τις δώδεκα πρώτες εβδομάδες της κύησης, ενώ για τις επόμενες εβδομάδες τίθενται ορισμένοι περιορισμοί και η αυτάμβλωση ή η ετεράμβλωση με ή χωρίς τη συναίνεση της εγκύου επιτρέπεται μόνο υπό τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στο ως άνω άρθρο (κίνδυνος ζωής ή υγείας της γυναίκας ή σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου, ιδιάζοντες ηθικοί λόγοι κ.λπ.) υπό το φως και των δικαιωμάτων της γυναίκας στην υγεία, ισότητα κ.λπ. Σε κάθε άλλη περίπτωση θεωρείται έγκλημα κατά το ποινικό δίκαιο και τιμωρείται όπως η ανθρωποκτονία.

Ιδιαίτερα σημαντικό παρουσιάζεται το σημείο, λοιπόν, αυτό της έναρξης της ανθρώπινης ζωής, αν ληφθεί υπόψη και η αμφιλεγόμενη άποψη ότι το σχηματιζόμενο έμβρυο θεωρείται προέκταση και ιδιότητα του γυναικείου σώματος και, επομένως, η γυναίκα έχει πλήρη εξουσία πάνω του. Από το σημείο αυτό, δηλαδή την έναρξη των πόνων, σε κάθε περίπτωση, «αρχίζει να υπάρχει στον κοινωνικό χώρο μια αυτοτελής οντότητα που δεν εξαρτάται πλέον οργανικά, κατ’ απόλυτο τρόπο, από το μητρικό σώμα και που γι’ αυτό το λόγο μπορεί πλέον να  είναι υποκείμενο δικαίου, φορέας δικαιωμάτων και εννόμων αγαθών», ενώ μέχρι τότε το έμβρυο αποτελεί μια εν δυνάμει ζωή, που έχει σχετική αξία και φανερά μικρότερη από τη γεννημένη ζωή (Χορταρά Θ., 2015). Το κράτος, εντούτοις, έχει την υποχρέωση να προστατεύει όλες τις εκφάνσεις της ανθρώπινης ζωής και όχι μόνο την πλήρη και, άρα, και αυτή την εν σπέρματι ζωή (άρ. 2 Σ), αν και απολαμβάνει σχετική και υποδεέστερη προστασία έναντι του ανθρώπου, ακριβώς λόγω αυτής της μη ολοκληρωμένης ακόμα ύπαρξής της (304 και 304Α ΠΚ-όρια προστασίας εμβρύου). Έτσι, το έμβρυο εξακολουθεί να είναι αντικείμενο προστασίας παρόλο που δεν είναι υποκείμενο δικαίου (Βλαχόπουλος Σπ., 2017).

Μη ασφαλής άμβλωση

Γίνεται φανερό ότι, παρά τα σημαντικά βήματα που έχουν γίνει και συνεχίζουν να γίνονται προς την σχετική νομιμοποίηση των αμβλώσεων διεθνώς, αναλόγως της χώρας, η άμβλωση άλλοτε επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις – περισσότερες ή λιγότερες – και άλλοτε απαγορεύεται. Παρόλα αυτά, ακόμα και στην περίπτωση της νομικής απαγόρευσης, πολλές γυναίκες την επιχειρούν με διάφορους τρόπους και χωρίς να υπολογίζουν ούτε την υγεία τους. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, 23.000 γυναίκες πεθαίνουν λόγω επικίνδυνων – χωρίς την απαιτούμενη ιατρική φροντίδα – αμβλώσεων, ενώ δεκάδες χιλιάδες γυναίκες αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα υγείας (Center for Reproductive Rights).

Δυστυχώς, λοιπόν, ένα ζήτημα που αναδεικνύεται ως επακόλουθο της απαγορευμένης άμβλωσης, είναι η άμβλωση χωρίς ασφάλεια. Ανεξαρτήτως της τοποθέτησης καθενός υπέρ ή κατά αυτής, ο τερματισμός 1 εκ των 4 εγκυμοσύνων κάθε χρόνο, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες και ποινικοποιήσεις, είναι γεγονός, σύμφωνα με στατιστικά (World Health Organization, 2020). Η ανάγκη, επομένως, για ασφαλείς αμβλώσεις παρουσιάζεται σπουδαία (Διεθνής Αμνηστία, 2020). Κοινωνικο-οικονομικοί λόγοι, το ανεπίτρεπτο των αμβλώσεων ή το υπερβολικά περιοριστικό και αυστηρό νομικό καθεστώς για αυτές, η ανεπάρκεια των υγειονομικών μονάδων, το υψηλό κόστος, ο στιγματισμός και η αντίρρηση συνείδησης των παρόχων υγειονομικής περίθαλψης ή οι περιττές απαιτήσεις τους, όπως υποχρεωτικές περιόδους αναμονής, υποχρεωτική παροχή συμβουλών, παροχή παραπλανητικών πληροφοριών, εξουσιοδότηση τρίτων και ιατρικά περιττές δοκιμές που καθυστερούν τη φροντίδα, είναι μερικοί από τους λόγους που οδηγούν τις κυοφορούσες συχνά στην άμβλωση χωρίς ασφάλεια (World Health Organization, 2020).

Αναμφισβήτητα, κάθε κράτος οφείλει να λάβει μέτρα για το περιορισμό αυτού του φαινομένου και τη μείωση των παραπάνω αριθμών. Βασικότερα εξ αυτών κρίνονται τα εξής: α) αρχικά, κατάλληλη πληροφόρηση και ενημέρωση για τις μεθόδους αντισύλληψης (και διάθεση αυτών) και τον «προγραμματισμό» της εγκυμοσύνης την επιθυμητή στιγμή, β) πρόσβαση όλων των γυναικών σε διαθέσιμες υπηρεσίες ασφαλούς άμβλωσης, γ) «συμφωνία λόγων/νόμων και έργων», ήτοι στήριξη των επιτρεπόμενων αμβλώσεων από την εθνική νομοθετική διαδικασία και τα συστήματα υγείας του εκάστοτε κράτους, δ) παροχή συμβουλών μετά την έκτρωση και πρόσβαση σε μονάδες διαχείρισης επιπλοκών μετά από αυτή (συνήθως μη ασφαλή) (Department of Reproductive Health and Research – World Health Organization, 2020).

Επίλογος / Συμπεράσματα

Όπως αποδεικνύεται τόσο από τα προαναφερθέντα όσο και από τον μεγάλο αριθμό αμβλώσεων και στη χώρα μας, το συγκεκριμένο ζήτημα χρήζει μεγάλης σημασίας. Είναι σημαντικό να διασαφηνιστεί ότι η σχετική νομιμοποίησή τους δεν έχει κανένα υποχρεωτικό χαρακτήρα, παρά μόνο παραχωρεί μια δυνατότητα/ένα δικαίωμα. Πρέπει, επίσης, να τονισθεί ότι είναι ένα θέμα που δεν μπορεί να είναι συμβατό με δογματικές και απόλυτες κρίσεις. Από τη μία η απόλυτη απαγόρευσή τους δεν θα συμμορφωνόταν με την δυσάρεστη και θλιβερή μεν, πραγματικότητα δε (π.χ. νόμιμες εξωσωματικές γονιμοποιήσεις όπου χρησιμοποιούνται υπεράριθμα έμβρυα), θα επικροτούσε σχεδόν μια ανήθικη πράξη π.χ. βιασμού, όσον αφορά αυτούς τους λόγους, επιβάλλοντας στη γυναίκα να γεννήσει ένα παιδί που προέρχεται από τέτοια πράξη και, θα παρέκαμπτε το θεμελιώδες δικαίωμα του ανθρώπου στη ζωή, στην περίπτωση που υπήρχε κίνδυνος θανάτου. Επιπλέον, θα υποβάθμιζε τη σημασία της απόφασης να φέρει κανείς ένα παιδί στον κόσμο και της τεράστιας ευθύνης που ακολουθεί, όσον αφορά στην οποία μάλιστα, υπάρχει σημαντικό έλλειμμα ενημέρωσης στη χώρα μας και παροχής της κατάλληλης συμβουλευτικής (έμφαση στην ευθύνη και το ενδεχόμενο μετάνοιας, την στάθμιση του ψυχικού πόνου ανά περίπτωση κ.λπ.) και υλικής και ψυχολογικής υποστήριξης της οικογένειας (τόσο της μητέρας όσο και του πατέρα) που επιθυμεί κάτι τέτοιο.

Από την άλλη, η νομιμοποίηση των αμβλώσεων ανεξαρτήτως συνθηκών και δίχως περιορισμούς, μολονότι θα επιτύγχανε αμβλώσεις με ασφάλεια, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό στις μέρες μας, θα παραγνώριζε το σχετικό δικαίωμα στη ζωή του εμβρύου, μιας και αν γεννιόταν ζωντανό θα αποτελούσε άνθρωπο. Η κατάλληλη στάθμιση είναι το κλειδί για την καλύτερη δυνατή ρύθμιση ενός ζητήματος νομικού, αλλά και κοινωνικού, όπου λύση δεν αποτελεί η ποινική οδός, αλλά η καλύτερη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση και η ενίσχυση των κοινωνικών δομών (Βλαχόπουλος Σπ., 2019). Η Ελλάδα, πάντως είναι από τις χώρες της Ευρώπης που παρέχουν μια σχετικά αξιόλογη νομική προστασία στην γυναίκα αναφορικά με την αναπαραγωγική της ελευθερία.

Η άμβλωση ως επέμβαση παραμένει δύσκολη και «όχι η αθωότερη» διαδικασία. Ας μην ξεχνάμε, όμως, ότι δύσκολα μπορεί κανείς να καταλάβει τη θέση ενός άλλου ανθρώπου, αν δεν τη βιώσει ο ίδιος, με τους κινδύνους, το φόβο και την ευθύνη που τη συνοδεύουν…

Βιβλιογραφία

Βιβλία/Διαδικτυακοί τόποι

[1] Βλαχόπουλος Σπ. (2017), Θεμελιώδη Δικαιώματα, Αθήνα, Νομική Βιβλιοθήκη

[2] Κατρούγκαλος Γ. (1993), Το δικαίωμα στη ζωή και στο θάνατο, Αθήνα-Θεσσαλονίκη, Αντ. Ν. Σάκκουλας

[3] Λιούρδη Α. (2014), Ιατρική Ποινική Ευθύνη, Αθήνα, Νομική Βιβλιοθήκη

[4] Συμεωνίδου-Καστανίδου Ε. (2006), Εγκλήματα κατά προσωπικών αγαθών, Αθήνα, Νομική Βιβλιοθήκη

[5] Χορταρά Θ. (2015), Διακοπή της κύησης και δικαιώματα του πατέρα του εμβρύου, εις Μηλαπίδου Μ. / Συμεωνίδου-Καστανίδου Ε. / Τάσκος Ν. / Χατζηκώστας Κ., Η αρχή και το τέλος της ζωής, Αθήνα, Νομική Βιβλιοθήκη

[6] Center for Reproductive Rights, The World’s Abortion Laws, Available here

[7] Department of Reproductive Health and Research – World Health Organization (2020), Unsafe abortion: global and regional estimates of the incidence of unsafe abortion and associated mortality in 2008, Available here

[8] European Court of Human Rights / Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), Available here

[9] World Health Organization (2020), Guttmacher Institute, Facts on Induced Abortion Worldwide, Available here

[10] World Health Organization (2020), Safe abortion: technical and policy guidance for health systems – Second edition, Available here

[11] World Health Organization (2020), Preventing unsafe abortion, Available here

Άρθρα

[1] Βλαχόπουλος Σπ. (2019), Η Καθημερινή, Συνταγματικό δικαίωμα στην άμβλωση;, Available here

[2] Διεθνής Αμνηστία (2020), Βασικά στοιχεία για τις αμβλώσεις, Available here

[3] Διεθνής Αμνηστία (2020), Νότια Κορέα: Η ασφαλής άμβλωση είναι ανθρώπινο δικαίωμα, Available here

[4] Η Εφημερίδα των Συντακτών (2020), Εικόνα από το μέλλον η γυναικεία εξέγερση στην Πολωνία για το δικαίωμα στην άμβλωση, Available here

[5] Η Καθημερινή (2020), Αργεντινή: Η Γερουσία ενέκρινε το νομοσχέδιο που νομιμοποιεί τις αμβλώσεις, Available here

Διεθνή κείμενα

[1] Αστικός Κώδικας, Available here

[2] Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Available here

[3] Ποινικός Κώδικας, Available here

[4] Σύνταγμα της Ελλάδος, Available here

[5] Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Available here


Απάντηση