Πηγή εικόνας: εδώ 

Της Πένυς Πανούση, μέλους της Ομάδας Αρθρογραφίας


Η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Μεξικό αποτελεί ένα μελανό σημείο για την κυριότητα του ίδιου του κράτους, αλλά και για τις αξίες και τις ελευθερίες που έχουν θεσπιστεί για την προάσπιση της ανθρώπινης ζωής. Η πηγή των κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων, και συνάμα η δραματική επέκταση αυτών, καθιστά την διαβίωση στην χώρα ιδιαίτερα δύσκολη. Μία σειρά από αλλεπάλληλες επιθέσεις, εξαφανίσεις, βασανιστήρια και καταχρήσεις πολιτικής εξουσίας, αποτελούν τις βασικές εκδηλώσεις  καταπατήσεως των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην εν λόγω χώρα.

Κράτος και δικαιοσύνη

Αναλυτικότερα, η εκτεταμένη χρήση βίας είναι η κεφαλίδα πολλών προβλημάτων που λειτουργούν ως τροχοπέδη στην κοινωνική εξέλιξη του Μεξικού, αλλά παράλληλα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου στη διεθνή κοινότητα για την εφαρμογή μέτρων ενάντια στις καταστρατηγήσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ένα μείζον πρόβλημα αποτελεί η “νόμιμη” χρήση των βασανιστηρίων στο Μεξικό, με σκοπό την απόσπαση ομολογιών και πληροφοριών από τους κρατουμένους. Η κράτηση των θυμάτων πολλές φορές γίνεται αυθαίρετα, είτε με την παράδοση αυτών σε πολιτικούς εισαγγελείς, είτε με  την κράτησή τους σε παράνομους χώρους. Στην επισκόπηση του 2019 για το Μεξικό, η Επιτροπή του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων ανέφερε ότι, από τις 3.214 καταγγελίες για βασανιστήρια το 2016, μόνο οκτώ εξ αυτών κατέληξαν σε σύλληψη και δίκη. Ο ΟΗΕ εκφράζει τις ανησυχίες του ότι τα δικαστήρια αποτυγχάνουν να αξιολογήσουν και να ενεργήσουν σωστά, ως προς το σοβαρό πρόβλημα που συνεχίζει να υφίσταται με τα βασανιστήρια και τις αυθαίρετες κρατήσεις στην χώρα. (βλ. ενδεικτικά τα στοιχεία του Global Conflict Tracker των Η.Π.Α. εδώ).

Ως προς την εκτεταμένη χρήση βίας στο Μεξικό,  το μεγαλύτερο ποσοστό ευθύνης εμπίπτει στο κράτος. Ένα ανησυχητικό ποσοστό κρατικής βίας εκδηλώνεται μέσω του στρατού, ο οποίος εμπλέκεται τόσο στις αυθαίρετες κρατήσεις και φυλακίσεις, όσο και στις αιματηρές στρατιωτικές επιχειρήσεις που αναλαμβάνει. Ο στρατός έχει την νόμιμη άδεια να συλλαμβάνει πολίτες, να αναλαμβάνει την διερεύνηση των εγκλημάτων και να κρατά σημαντικά αποδεικτικά στοιχεία. Από το 2014 έως το 2019 υπήρξαν 3.000 καταγγελίες για στρατιωτική κατάχρηση. Ο στρατός στο Μεξικό αποτελεί το νόμιμο εργαλείο άσκησης της κρατικής βίας και έχει το θεσμικό δικαίωμα να εμπλέκεται σε πολλών ειδών υποθέσεις. Ως αποτέλεσμα, οι αιματηρές συμπλοκές με παρακρατικούς, εγκληματίες και καρτέλ είναι μία αναπόσπαστη εξέλιξη.

Επιπλέον, στην καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από θεσμικούς φορείς μπορούμε να εντάξουμε και το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, το οποίο αποτυγχάνει εξίσου σε σημαντικό βαθμό να δικαιώσει τα θύματα. Μάλιστα, μόνο το 1,3% των εγκλημάτων φτάνει στα δικαστήρια. Τα αίτια αποτυχίας του δικαστικού έργου οφείλονται στην μεγάλη πολιτική διαφθορά του κράτους, την ανεπαρκή εκπαίδευση, αλλά και την συνενοχή των εισαγγελέων και άλλων κρατικών ανωτέρων με τους εγκληματίες και τα καρτέλ του Μεξικού. 

Εντολές Δολοφονίας

Στις εν λόγω παραβιάσεις εντάσσονται και οι εξωδικαστικές δολοφονίες και οι αναγκαστικές εξαφανίσεις, για τις οποίες ευθύνονται τα σώματα ασφαλείας και οι εγκληματικές οργανώσεις. Ήδη από το 2006, οι αναγκαστικές εξαφανίσεις από τις δυνάμεις ασφαλείας αποτελούν ένα έντονο πρόβλημα, ενώ την ίδια στιγμή,  πολλές εγκληματικές οργανώσεις ευθύνονται επίσης για τις πολλές εξαφανίσεις ανθρώπων στο Μεξικό. Σύμφωνα με τα κρατικά δεδομένα του 2021, περισσότεροι από 95.000 άνθρωποι αγνοούνται.

Πηγή εικόνας: εδώ

Καρτέλ και Ναρκωτικά

Παράλληλα, ένα σημαίνον παράδειγμα της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Μεξικό, είναι τα καρτέλ. Τα καρτέλ, ουσιαστικά, αποτελούν μία πληθυσμιακή ομάδα ανθρώπων ανά περιοχή του Μεξικού, η οποία ασχολείται με παράνομες ενέργειες, κατεξοχήν με την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών προς τις  Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ). Η διακίνηση ναρκωτικών στο Μεξικό έχει επιφέρει σοβαρά κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα, καθώς η εξαγωγή του προϊόντος στα σύνορα Μεξικού-ΗΠΑ καθιστά την διαδικασία ιδιαίτερα περίπλοκη, αλλά συνάμα κερδοφόρα για κρατικούς και παρακρατικούς φορείς. Τα ναρκωτικά, πλην της διαφθοράς, έχουν προκαλέσει και ένα σοβαρό κοινωνικό αντίκτυπο που σχετίζεται με πολλές δολοφονίες, ανθρωποκτονίες, εκβιασμούς κ.ά. Σύμφωνα και πάλι με στοιχεία του Global Conflict Tracker, στις πολιτικές εκλογές του 2018 τα καρτέλ σκότωσαν 130 πολιτικά πρόσωπα και οι ανθρωποκτονίες αυξήθηκαν κατά 15%, σε σύγκριση με το 2017. Παράλληλα, πολλοί δημοσιογράφοι έχουν δεχθεί και δέχονται απειλές και πολλοί απ’ αυτούς έχουν δολοφονηθεί. Όσοι εμπλέκονται εμμέσως με το κύκλωμα των ναρκωτικών, όσοι το στηρίζουν ή το απειλούν, εντάσσονται σ’ έναν φαύλο κύκλο πολύ σκοτεινό και επικίνδυνο. 

Παιδική εκμετάλλευση

Επίσης, πολύ ανησυχητικό είναι και το φαινόμενο της διακίνησης παιδιών για πορνεία και εργασία στο Μεξικό. Το Μεξικό είναι ένα από τα παγκόσμια κέντρα εμπορίου της παιδικής πορνείας και μια χώρα διέλευσης μεγάλου αριθμού μεταναστών, προς τα βόρεια και την Κεντρική Αμερική. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 16.000 έως 20.000 παιδιά από το Μεξικό και την Κεντρική Αμερική,  που διακινούνται για ερωτικές συνευρέσεις στο Μεξικό, ενώ εξίσου πολλά απ’ αυτά για οικιακή δουλεία.

Έμφυλη ανισότητα

Τέλος, τα δικαιώματα των γυναικών βρίσκονται εξίσου στο κόκκινο, καθώς δεν υπάρχει ακόμη το απαραίτητο θεσμικό και δικαστικό πλαίσιο για την προστασία της γυναίκας από την σεξουαλική και την έμφυλη βία. Τρανταχτό παράδειγμα αποτελεί ότι, από τις 7 Σεπτεμβρίου 2021, η άμβλωση δεν θεωρείται πλέον εγκληματική πράξη στο Μεξικό, ωστόσο η νομιμοποίησή της διαφέρει από πολιτεία σε πολιτεία. Αυτή η απόφαση δίνει μία ανάσα στον γυναικείο πληθυσμό, ο οποίος κατάφερε να κερδίσει, εν μέρει, ένα τόσο θεμελιώδες δικαίωμα, μετά από μεγάλες προσπάθειες. Το κράτος του Μεξικού, μέχρι πρότινος, θεωρούσε την άμβλωση αντισυνταγματική και δεν παρείχε το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο προστασίας των γυναικών-θυμάτων. Επίσης, πολύ ανησυχητικό είναι και το φαινόμενο των γυναικοκτονιών, καθώς, με βάση τον ετήσιο αριθμό δολοφονιών στο Μεξικό, μόλις το 25% χαρακτηρίζονται ως γυναικοκτονίες (Blust & Cervantes, 2021).

Επίλογος

Η ποιότητα της ανθρώπινης ζωής βρίσκεται συνεχώς σε αμφισβήτηση στο Μεξικό. Οι παθογένειες είναι πολλές και συνεχώς αναπαράγονται, καθώς η διαφθορά συνεχίζει να διαιωνίζεται στην πολιτική σκηνή. Έχουν υπάρξει σημαντικές ενέργειες απ’ τη διεθνή κοινότητα για την θέσπιση βασικών ανθρωπίνων αξιών, ωστόσο το πρόβλημα χρήζει άμεσης αντιμετώπισης, αφού ακόμη και βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, που σε χώρες της Δύσης θεωρούνται θεμελιώδη, στο Μεξικό βρίσκονται υπό συνεχή αμφισβήτηση.


Πηγές

Μεξικό: 64 δολοφονίες υποψηφίων στις εκλογές του Ιουνίου από τα καρτέλ των ναρκωτικών! (2021, March 5). Πρώτο Θέμα. Retrieved from here.

Blust, K. & Cervantes, R. (2021, March 25). Women’s Fight For Rights in Mexico: Violence and Resistance Amid The Pandemic. KJZZ. Retrieved from here

Council on Foreign Relations (n.d.). Criminal Violence in Mexico. Global Conflict Tracker, last updated January 11, 2022. Retrieved from here

Human Rights Watch (2021). Mexico Events of 2020. World Report 2021: Mexico. Retrieved from here.

Human trafficking in Mexico. (n.d.). Wikipedia. Retrieved from here.

‘I just want a bone’: Mexico’s search for 95,000 missing. (2021, November 29). France 24. Retrieved from hereViolencia, inseguridad y desapariciones en Mexico, Situacion de Derechos Humanos en Mexico. (n.d.). CIDH Mexico. Retrieved from here.


logo_transparent

H SAFIA (Student Association For International Affairs) δεν υιοθετεί ως Οργανισμός πολιτικές θέσεις. Οι απόψεις που δημοσιεύονται στο The SAFIA Blog αποδίδονται αποκλειστικά στους συγγραφείς και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα τις απόψεις του Σωματείου, του Διοικητικού Συμβουλίου ή των κατά περίπτωση και καθ’ οιονδήποτε τρόπο συνεργαζόμενων φορέων.