Πηγή εικόνας: εδώ

Της Εύας Πούλη, μέλους της Ομάδας Αρθρογραφίας


Πρόλογος

27 Δεκεμβρίου 2021: Οι διπλωματικές αντιπροσωπείες του Ιράν και της Ομάδας 5+1 (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία, Κίνα και Γερμανία), κάθισαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων στη Βιέννη για τον όγδοο γύρο των συζητήσεων, που αφορούσαν την Πυρηνική Συμφωνία του 2015, ενώ οι  Ηνωμένες Πολιτείες συμμετείχαν εκ του σύνεγγυς. Αντικειμενικός στόχος ήταν η αναβίωση του  Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης (ΚΟΣΔ), που συνήφθη μεταξύ των προαναφερθέντων μερών εφτά χρόνια πριν, η σύνθεση του οποίου βασιζόταν σε δύο κύριους πυλώνες. Ο πρώτος αφορούσε στον περιορισμό και τη διεθνή επίβλεψη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ενώ ο δεύτερος στην απόσυρση των κυρώσεων που επέβαλαν οι δυτικές χώρες στο ισλαμικό καθεστώς. Παρόλα αυτά, η επιθετική εξωτερική πολιτική του πρώην Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τράμπ, οδήγησε στην θεαματική έξοδο των ΗΠΑ από το ΚΟΣΔ το 2018 και την επιβολή μιας σειράς σκληρών οικονομικών κυρώσεων στην ήδη εξασθενημένη ιρανική οικονομία. Το γεγονός πυροδότησε έντονες αντιδράσεις από την πλευρά της Τεχεράνης, με την ιρανική προεδρία να καταπατά τους όρους της Συμφωνίας, εντείνοντας τον εμπλουτισμό του ουρανίου σε ιδιαίτερα απειλητικά επίπεδα. Τέσσερα χρόνια αργότερα, μέσα σε ένα εύθραυστο γιορτινό κλίμα, οι διπλωματικοί εκπρόσωποι του Τζο Μπάιντεν πασχίζουν να περιμαζέψουν τις απώλειες…

Ιστορική Αναδρομή 

Η σύντομη εκδοχή της ιστορίας έχει ως εξής: έπειτα από την έξαρση της διεθνούς ανησυχίας το 2003, λόγω πληροφοριών ότι το Ιράν αναπτύσσει πυρηνικό πρόγραμμα, οι Μεγάλες Δυνάμεις αποφάσισαν να ασκήσουν μποϊκοτάζ στις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου και άλλων προϊόντων, με την προσδοκία η ιρανική ηγεσία να εξαναγκαστεί σε διπλωματικές διαπραγματεύσεις. Η γονατισμένη οικονομία του ισλαμικού κράτους, σε συνδυασμό με την επακόλουθη κοινωνική δυσαρέσκεια, βρήκαν λύση το 2013 στο πρόσωπο του Προέδρου Ρουχανί. Πρόκειται περί ενός μοντέρνου ηγέτη, με μετριοπαθείς και ελαφρώς εναλλακτικές -από τον σκληροπυρηνικό βραχίονα της δεξιάς και του κλήρου- πολιτικές βλέψεις, που θεώρησε ότι η διπλωματική οδός και η συμμόρφωση με τις επιταγές της Δύσης θα επέφεραν θετικά αποτελέσματα, τόσο για την οικονομία όσο και για την κοινωνία του Ιράν. Από την άλλη πλευρά, η ιρανική ηγεσία αποσκοπούσε στην άρση των αλλεπάλληλων κυρώσεων και την απρόσκοπτη συμμετοχή της χώρας στις διεθνείς συναλλαγές. Το 2015, η Συμφωνία, γνωστή και ως Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης, υπογράφηκε. Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας ανέλαβε ρόλο επιθεωρητή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ο εμπλουτισμός του ουρανίου περιορίστηκε σε ένα επίπεδο της τάξης του 3,67 και οι κυρώσεις άρθηκαν προς ανακούφιση της ιρανικής οικονομίας. Ωστόσο, το ευνοϊκό αυτό κλίμα κατακερματίστηκε το 2018, εξαιτίας της επιθετικής πολιτικής βούλησης του Προέδρου Τραμπ και την μονομερή απόσυρση των ΗΠΑ από τον ΚΟΣΔ, προκαλώντας αστάθεια στην Μέση Ανατολή και κενό στις πολιτικοδιπλωματικές σχέσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία. Τα νέα ποσοστά εμπλουτισμού (60%), που άγγιξαν το Ιράν ως αντίδραση στο νέο κύμα κυρώσεων, προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων και προβληματισμών σε διεθνές επίπεδο, αφήνοντας ως μόνη λύση στην προεδρία Μπάιντεν την επαναπροσέγγιση της Συμφωνίας του 2015 με τα δεδομένα του σήμερα. Παρόλα αυτά, κάτι τέτοιο δεν θεωρείται ιδιαίτερα απλό, εξαιτίας της διαμετρικά αντίθετης προοπτικής που υιοθέτησε η κάθε πλευρά, τόσο ως προς το περιεχόμενο, όσο και ως προς την σκοπιμότητα του νέου συμφώνου.  

Διπλωματική σκοπιά 

Πιο αναλυτικά, το Ιράν εισήλθε στον χώρο των διαπραγματεύσεων με τρεις βασικούς όρους. Πρώτον, την άρση κάθε είδους κυρώσεων, ανεξαρτήτως αν αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα  ή όχι (παραδείγματος χάριν, κυρώσεις για την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο εσωτερικό του κράτους). Δεύτερον, εγγυήσεις από την πλευρά των Μεγάλων Δυνάμεων ότι δεν θα υπάρξει ξανά απόσυρση από την Συμφωνία, και τρίτον, αποζημίωση από τις ΗΠΑ για τις καταστροφικές οικονομικές προεκτάσεις που απέκτησε το εμπάργκο στις ιρανικές εξαγωγές. Μάλιστα, το θεοκρατικό καθεστώς επέμενε σε μια αμετακίνητη στάση, υπογραμμίζοντας ότι δεν θα προέβαινε σε περιορισμό του εμπλουτισμού του σχάσιμου υλικού, εάν πρώτα η άλλη πλευρά δεν παύσει την επιβολή κυρώσεων. Άλλωστε, η καθυστέρηση των συζητήσεων και η υποβολή σε αλλεπάλληλους γύρους διαπραγματεύσεων εξυπηρετούσαν άριστα τα συμφέροντα της Τεχεράνης. Η παράταση συνοδευόταν από περαιτέρω ανάπτυξη της πυρηνικής της δραστηριότητας, ενώ ταυτόχρονα η συμφωνία απομακρυνόταν όλο και περισσότερο από την αρχική μορφή της, εκείνη του 2015, με απότοκο να εξυπηρετούνται τα συμφέροντα του Ιράν για ανατροπή της ισορροπίας. 

Από την άλλη πλευρά, η οποιαδήποτε συμβατική δέσμευση για μη απομάκρυνση από την συμφωνία, θα στερούσε από την Ομάδα των 5+1 το διαπραγματευτικό της πλεονέκτημα, δηλαδή την απειλή του οικονομικού στραγγαλισμού, μέσω του οποίου επιδιώκει να εξωθήσει το Ιράν σε συμμόρφωση. Καθίσταται, λοιπόν, σαφές ότι οι προτεραιότητες των υπόλοιπων συμβαλλομένων μερών αποτυπώνονταν στην θεσμική υποχρέωση αποκλιμάκωσης της επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου του Ιράν στον τομέα των πυρηνικών, και, εφόσον υπάρξει συμμόρφωση, να προχωρήσει σε απόσυρση των κυρώσεων. Ως εκ τούτου, προέκυψε ασυμφωνία ως προς τις προτεραιότητες και το περιεχόμενο του αντικειμένου της συμβατικής λύσης, προκαλώντας τριβές στην επικοινωνία, που συνεπακόλουθα τροφοδότησαν την καχυποψία, την αμφισβήτηση και την αναποφασιστικότητα. 

Συμφέροντα Ιράν 

Για την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, η ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος αποτελεί ένα απαραίτητο στοιχείο της εξωτερικής της πολιτικής και, κατ’ επέκταση, της εξασφάλισης της επιβίωσής της. Πιο συγκεκριμένα, το Ιράν αποτελεί μια ισχυρότατη γεωπολιτική δύναμη (οφείλουμε να  αναλογιστούμε ότι, χάριν της γεωγραφικής του θέσης, θεωρείται σταυροδρόμι ανάμεσα στην Ασία, την Αφρική και την Ευρώπη), με βαθύτατο πολιτισμό και ιστορία που ξετυλίγεται ανά τους αιώνες. Περικυκλωμένη από εχθρικές αραβικές χώρες και ένα ετοιμοπόλεμο Ισραήλ, αποφασισμένο να προστατεύσει με κάθε δυνατό τρόπο -κατά προτίμηση προληπτικό, όπως μας έχει αποδείξει στο παρελθόν- τα ζωτικά του συμφέροντα. Από τα παραπάνω συνάγεται το συμπέρασμα πως το Ιράν έχει ανάγκη από ένα στοιχείο που θα καταστήσει δυνατή την εξωτερική του εξισορρόπηση, αναδεικνύοντάς το ως μια αποτελεσματική αποτρεπτική δύναμη. Επομένως, η ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος εξυπηρετεί την απαλοιφή των διλημμάτων ασφαλείας, εξασφαλίζοντας στην Τεχεράνη αυτονομία και αυτοβοήθεια, ενώ παράλληλα την καθιστά μια ισλαμική χώρα-υπόδειγμα για τα υπόλοιπα κράτη της Μέσης Ανατολής, εντείνοντας έτσι την ισχύ της. Σε αυτό το σημείο ας επισημανθεί ότι το Περσικό κράτος έχει συνδέσει άρρηκτα την εξωτερική του πολιτική με την επιθυμία να ανατρέψει την υπάρχουσα ισορροπία στο υποσύστημα της Μέσης Ανατολής, με σκοπό να διαδραματίσει ρόλο περιφερειακής υπερδύναμης. Η φιλοδοξία αυτή μπορεί να πραγματωθεί μόνο μέσα από την μόχλευση του πυρηνικού της προγράμματος ως μέσου αναθεώρησης και επικράτησης. 

Αν και η συμφωνία για περιορισμό της πυρηνικής της δραστηριότητας μοιάζει να συγκρούεται με τα ζωτικά εθνικά της συμφέροντα και το διαμορφωθέν εθνικό πρόταγμα, η Ιρανική Δημοκρατία έχει ανάγκη από την αναβίωση του ΚΣΟΔ, ως αντίβαρο της εσωτερικής της εξισορρόπησης. Με άλλα λόγια, οι συνεχόμενες οικονομικές κυρώσεις που έχει υποστεί, συνέβαλαν αφενός στην όξυνση της οικονομικής ύφεσης και αφετέρου στην επίταση των κοινωνικών πιέσεων. Όπως είναι φυσικό, ο αποκλεισμός από τις παγκόσμιες αγορές εμφάνισε όχι μόνο οικονομικές, αλλά και κοινωνικές  προεκτάσεις, εντείνοντας την κοινωνική δυσαρέσκεια. Μάλιστα, το βάρος της κοινής γνώμης υπογραμμίστηκε, όταν οι εκλογές του Αυγούστου 2021 παρέδωσαν τον προεδρικό θώκο στο συντηρητικό κόμμα του Εμπραχίμ Ραΐσι, γεγονός που προκάλεσε ανησυχία στη διεθνή κοινότητα για οπισθοδρόμηση στη μέχρι τότε πρόοδο των διαπραγματεύσεων (6ος γύρος διαπραγματεύσεων, άνοιξη του 2021). Ενώ η στάση της κυβέρνησης δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ιδιαίτερα φιλοδυτική, ειδικά σε σύγκριση με την προηγούμενη προεδρία, η ανάγκη για εσωτερική νομιμοποίηση και κοινωνικό καθησυχασμό ανάγκασαν τον Ραΐσι να ακολουθήσει την διπλωματική οδό. 

Συμφέροντα ΗΠΑ 

Εξετάζοντας το ζήτημα από την πλευρά των έτερων εμπλεκομένων μερών, και υπό το πρίσμα του αμερικανικού πολιτικού αφηγήματος, αναφύεται η ανάγκη εξάλειψης του ιρανικού ρεβανσισμού και της διαιώνισης της ισχύουσας περιφερειακής τάξης πραγμάτων, προς αποφυγή μιας κούρσας εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή. Στην ουσία, η αμερικανική γραμμή πλεύσης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα συμφέροντα των αραβικών (Σαουδική Αραβία) και μη (Ισραήλ) συμμάχων της Ουάσινγκτον στην Εγγύς Ανατολή, των οποίων η εθνική ασφάλεια απειλείται σημαντικά από τις αναθεωρητικές βλέψεις του Ιράν. Μάλιστα, αξίζει να σημειωθεί ότι το Ισραήλ είχε διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο στην απομάκρυνση του Λευκού Οίκου από την συμφωνία το ‘18, και μέχρι σήμερα διατηρεί κάθετη στάση απέναντι στην συμβατική δέσμευση της εχθρικής περσικής χώρας, με τον φόβο μιας πυρηνικής σύγκρουσης να γιγαντώνεται στις ανεπαρκείς και παθητικές -κατά την άποψη του- παραμέτρους του ΚΣΟΔ. Επιπρόσθετα, η απόκτηση πυρηνικών όπλων από μια ανατολίτικη χώρα θα φέρει στην επιφάνεια τα διλήμματα ασφαλείας των κρατών γειτνίασης. Το γεγονός αυτό θα πυροδοτήσει μια κούρσα απόκτησης πυρηνικού εξοπλισμού για ανάσχεση της ιρανικής απειλής, μετατρέποντας την Μέση Ανατολή σε ραδιενεργό ναρκοπέδιο. Επιπλέον, δεν πρέπει να παραλείψουμε ότι το Ιράν αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους παρόχους οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας σε διάσπαρτες τρομοκρατικές ομάδες, όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, ένα εργαλείο που αξιοποιεί για να πλήττει εμμέσως τους αντιπάλους του. Η απειλή της αστάθειας ελλοχεύει, επίσης, στον οικονομικό τομέα, καθώς οποιαδήποτε μεταβολή στην κατανομή ισχύος θα έχει αντίκτυπο και στις αγορές πετρελαίου, θέτοντας σε κίνδυνο τα οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ. Για τους παραπάνω λόγους, η προεδρία Μπάιντεν, αλλά και γενικότερα οι διεθνείς φορείς, επιδιώκουν να επιβραδύνουν την πυρηνική δραστηριότητα του Ιράν, περικυκλώνοντάς το μέσα σε ένα δεσμευτικό θεσμικό πλαίσιο: το ΚΣΟΔ. 

Συνολική αποτίμηση 

Είναι, ωστόσο, κάτι τέτοιο δυνατό; Πολλοί διεθνολόγοι και πολιτικοί φορείς εκφράζουν τις αμφιβολίες τους για την αποτελεσματικότητα αυτής της μελλοντικής συμφωνίας, ενώ δεν είναι λίγες οι φωνές που υιοθετούν μια ακόμα πιο απαισιόδοξη στάση. Αδιαμφισβήτητα, η απαίτηση του Ιράν για υποχρέωση της άλλης πλευράς να μην καταπατήσει ξανά τους όρους της συμφωνίας, προβαίνοντας σε κυρώσεις, είναι άτοπη σε πρακτικό επίπεδο, αφού κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την υψηλή στρατηγική που θα διαμορφώσει μια μελλοντική αμερικανική κυβέρνηση (ειδικά αν είναι ρεπουμπλικανική). Ως λύση στο συγκεκριμένο κώλυμα, θα μπορούσαν να παρουσιαστούν νομικά και θεσμικά εμπόδια ενσωματωμένα στους όρους της συνθήκης, όπως η δέσμευση ενός συμβαλλόμενου μέρους να καταβάλλει οικονομική αποζημίωση σε περίπτωση λύσης της συμβατικής σχέσης. Πρόκειται για μια προοπτική που δεν μπορεί να εξαλείψει πλήρως το εν λόγω ενδεχόμενο, αλλά μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά. Για αυτούς, όμως, που αμφισβητούν την αίσια κατάληξη των διαπραγματεύσεων, οφείλουμε να υπογραμμίσουμε πως η εναλλακτική λύση δεν μοιάζει ιδιαίτερα ελκυστική, ούτε από την πλευρά της Ουάσινγκτον ούτε από την πλευρά της Τεχεράνης. Αναλυτικότερα, τα ενδοκρατικά ζητήματα των ΗΠΑ, η οικονομική κρίση που συνοδεύει την υγειονομική, σε συνδυασμό με την πικρή εμπειρία τους στην Εγγύς Ανατολή, λειτουργούν αποθαρρυντικά, εξοβελίζοντας την στρατιωτική εμπλοκή από το στρατηγικό πλάνο. Συγχρόνως, εξαντλήθηκε και η αποτελεσματικότητα των κυρώσεων, καθώς τα τελευταία χρόνια η ιρανική οικονομία φαίνεται να σημειώνει μια δειλή ανάκαμψη. Επιπλέον, δεν πρέπει να αγνοούμε τις προσπάθειες πολιτικοοικονομικής διείσδυσης άλλων διεθνών παικτών (Κίνα-Ρωσία) σε αυτό το υποσύστημα, γεγονός που εξασθενεί την δυτική επιρροή στον χώρο. Από την πλευρά του Ιράν, η απίσχνανση των συντελεστών ισχύος, λόγω της χρόνιας οικονομικής παρακμής, δεν αφήνει περιθώρια για πολεμική εμπλοκή, αφού άλλωστε χώρες, όπως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, διαθέτουν την δυνατότητα δεύτερου χτυπήματος (πυρηνικά αντίποινα), τεχνολογία την οποία το ισλαμικό κράτος δεν έχει ακόμη εξελίξει. 

Είναι δύσκολο να προβλέψουμε ποιο θα είναι το μέλλον στη Μέση Ανατολή. Η κατάληξη σε συμφωνία μοιάζει μονόδρομος για τα δυο μέρη, βάσει ανάλυσης κόστους-οφέλους, ωστόσο η νέα συντηρητική κυβέρνηση της Ιρανικής Δημοκρατίας δεν φαίνεται να διστάζει να στρέψει αλλού το βλέμμα, εάν τα υπόλοιπα μέρη (και συγκεκριμένα οι Αμερικανοί), δεν συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις τους. Επομένως, εξαρτάται από τις κυβερνήσεις των συμβαλλομένων μερών πώς θα χειριστούν την συμφωνία, αλλά και την προθυμία τους να υποχωρήσουν προκειμένου να επιτευχθεί η συμβατική λύση. Βέβαια, ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία, το Ιράν, με τη νέα του πολιτική ηγεσία, μοιάζει πιο αποφασισμένο από ποτέ να ανατρέψει το ισοζύγιο ισχύος προς το συμφέρον του, προκειμένου να αναδειχθεί ως νέος περιφερειακός ηγεμόνας  του υποσυστήματος της Μέσης Ανατολής, με ή χωρίς πυρηνικά όπλα. 


Πηγές 

Ιράν και Κίνα υπέγραψαν συμφωνία 25ετούς συνεργασίας. (2021). Naftemporiki. Retrieved from here [Accessed 25 January 2022].

‌Καρατζίδης, Δ. (2009). Ιράν: Ο επόμενος στόχος των ΗΠΑ; (εσωτερική και διεθνής κατάσταση του Ιράν, το πυρηνικό του πρόγραμμα, οι σχέσεις του με τις ΗΠΑ, παρούσα κατάσταση, μελλοντικές προοπτικές, πιθανά σενάρια αμερικανικής επίθεσης), (Διπλωματική εργασία)‌. Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών. Retrieved from here

Μακρή, Ά. (2012). Το Ιράν, το Πυρηνικό Πρόγραμμα και οι Διεθνείς Σχέσεις (Διπλωματική εργασία). Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

Νιάκας, Γ. (2021). Π. Οικονόμου στο Πρώτο: Υπάρχουν συμφέροντα στις ΗΠΑ που δεν θέλουν συμφωνία με το Ιράν για τα πυρηνικά. ΕΡΤ news. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

Παυλόπουλος, Γ.‌ (2021). Το στοίχημα της Βιέννης – Συμφωνία ή πόλεμος; ΤΑ ΝΕΑ. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

Συσφίγγει τις σχέσεις της με το Ιράν η Ρωσία εν μέσω της ουκρανικής κρίσης. (2022). ΤΑ ΝΕΑ. Retrieved from here [Accessed 25 January 2022].

‌Τριφύλλης, Α. (2021). Το Ιράν και τα λάθη της Δύσης. ΤΟ ΒΗΜΑ. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

‌Τσακίρης, Θ. (2016). Οικονομικές και Γεωστρατηγικές Επιπτώσεις από την άρση των Κυρώσεων στο Ιράν. ΕΛΙΑΜΕΠ, Κείμενο εργασίας No. 71. Retrieved from here

‌Χάτσιος, Γ. (2018). Διεθνής πολιτική και οι σχέσεις Ιράν – Ισραήλ (Διπλωματική εργασία). Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών, Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022]. 

Athanasoulia, S. (2019). The Islamic Republic and the people: beyond the ‘Je t’Aime, Moi Non Plus’ point?. Centre for Mediterranean, Middle East & Islamic Studies. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

‌Barnes-Dacey, J. (2022). New momentum? The US, Iran, and the fate of the JCPOA. European Council on Foreign Relations. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

Bayyenat, A. (2022). Saving the Iran Nuclear Deal Requires Balancing it. Belfer Center for Science and International Affairs. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

Bishara, M. (2021). Why Iran may become a latent nuclear state. Al Jazeera. Retrieved from here

‌Cooper, A.S. (2011). The Oil Kings: How the U.S., Iran, and Saudi Arabia Changed the Balance of Power in the Middle East. Simon and Schuster Paperbacks. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

Fulbright, A. (2018). In recording, Netanyahu boasts Israel convinced Trump to quit Iran nuclear deal. The Times of Israel. Retrieved from here

Iran’s chief nuclear negotiator: Can the JCPOA be revived?. (2021). Al Jazeera. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

Kaye, D. D., Nader, A., & Roshan, P. (2011). A Brief History of Israeli-Iranian Cooperation and Confrontation. In Israel and Iran: A Dangerous Rivalry.  RAND Corporation, 9–18. Retrieved from here.

Malici, A., & Walker, S.G. (2016). Role Theory and Role Conflict in U.S.-Iran Relations: Enemies of Our Own Making. (1st ed.). Routledge. DOI:10.4324/9781315525938.  

Maloney, S. (2019). 1979: Iran and America. Brookings. Retrieved from here

Motamedi, M. (2021a). Iran nuclear talks to resume ‘soon’ after modest gains in Vienna. Al Jazeeera. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

Motamedi, M. (2021b). Iran says Vienna nuclear talks to restart around joint document. Al Jazeera. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

‌‌Motamedi, M. (2022a). Iran says 25-year China agreement enters implementation stage. Al Jazeera. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

Motamedi, M. (2022b). Iran’s Raisi says Moscow visit ‘turning point’ in bilateral ties. Al Jazeera. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

Nikopoulou, A. (2022). Iran: Role Recalibration In A Changing Domestic And Regional Landscape. Μiddle East Bulletin, 41, 35-42. Retrieved from here.

PM Netanyahu reveals the Iranian secret nuclear program (2018). Gov.il – Prime Minister’s Office. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

Regencia, T. & Chunghtai, A. (2018). Major milestones of Iran’s nuclear programme. Al Jazeera. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

‌Robinson, K. (2021). What Is the Iran Nuclear Deal? Council on Foreign Relations. Retrieved from here.  

Samore, G. (2017). The Iran Nuclear Deal A Definitive Guide. Belfer Center for Science and International Affairs. Retrieved from here.  

Tensions remain high as US, Iran pull back from brink of war. (2020). Al Jazeera. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

The Iranian Nuclear Threat: Why it Matters. (n.d.). ADL. Retrieved from here.  

US official to travel to Israel to discuss Iran nuclear programme. (2021). Al Jazeera. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].

‌Vamvakas, P. (2020). Thucydides meet Game of Thrones… Centre for Mediterranean, Middle East & Islamic Studies. Retrieved from here [Accessed 23 January 2022].


logo_transparent

H SAFIA (Student Association For International Affairs) δεν υιοθετεί ως Οργανισμός πολιτικές θέσεις. Οι απόψεις που δημοσιεύονται στο The SAFIA Blog αποδίδονται αποκλειστικά στους συγγραφείς και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα τις απόψεις του Σωματείου, του Διοικητικού Συμβουλίου ή των κατά περίπτωση και καθ’ οιονδήποτε τρόπο συνεργαζόμενων φορέων.