Πηγή φωτογραφίας: Viadiplomacy, https://www.viadiplomacy.gr/afto-ine-to-elliniki-diplomatia-ston-kosmo/

Από τη Μυροφόρα Παπαδοπούλου, μέλος της Ομάδας Συνεντεύξεων για το ακαδημαϊκό έτος 2021-2022.

Στο πλαίσιο των δράσεων της SAFIA, παραχωρήθηκε συνέντευξη ως προς τις διπλωματικές προσπάθειες που επιχειρούνται το τελευταίο χρονικό διάστημα με απώτερο στόχο τη βελτίωση της θέσης της χώρας στη διεθνή πολιτική σκηνή, στις 4 Φεβρουαρίου 2022, με συνεντευξιαζόμενο τον Πρώην Πρέσβη και Συγγραφέα Νικόλαο Κανέλλο. Ο κύριος Κανέλλος έχει, επίσης, βραβευτεί και διακριθεί στη λογοτεχνία και στη ζωγραφική ενώ έχει παρασημοφορηθεί με το Παράσημο Ανώτατου Ταξιάρχη Προέδρου Δημοκρατίας, με το Παράσημο Ιππότη Γραμμάτων και Τεχνών Γαλλικής Δημοκρατίας.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα, οι διπλωματικές ενέργειες της Ελλάδας έχουν ενταθεί με πολλούς να υποστηρίζουν ότι πρόκειται για ένα νέα κεφάλαιο πιο ενεργό. Οι εξελίξεις στη διεθνή πολιτική σκηνή και δη στην εγγύτερη περιοχή απαιτούν εγρήγορση, καθώς υπάρχουν έντονες ζυμώσεις και μεταβολές σε όλους τους τομείς. Η ελληνική εξωτερική πολιτική, καλείται να αντιμετωπίσει όχι μόνο τις διεθνείς εναλλαγές αλλά και να εξασφαλίσει και να ισχυροποιήσει τις θέσεις και τα συμφέροντά της μέσω της διπλωματίας. 

Το τελευταίο διάστημα η Ελλάδα έχει προβεί σε αρκετές διπλωματικές ενέργειες. Πως κρίνετε τη συνολική εικόνα της;

Έχω μάθει να είμαι κοντά στη ρεαλιστική πλευρά των πραγμάτων όπως την αντιλαμβάνομαι  με την απαιτούμενη ψυχραιμία. Η ερώτησή σας μου δίνει την ευκαιρία να πω ότι υπάρχει μια κινητική διπλωματία από πλευράς του Υπουργού των Εξωτερικών. Μια διπλωματία που εντοπίζει «διεξόδους» στα προβλήματα που δημιουργούνται στην ανατολική Μεσόγειο. Θα έλεγα ότι παρόλο που δεν ξέρω τι υπάρχει πίσω από όλα αυτά γιατί στη διπλωματία πάντα υπάρχουν πράγματα που δε λέγονται, πράγματα που γίνονται και δε λέγονται  ή  το αντίθετο, βρίσκεται σε ένα δρόμο που πρέπει να συμπληρωθεί με δομικές αλλαγές που έχουν να κάνουν με την αξιοκρατία και την κατάλληλη υποδομή  στο Υπουργείο Εξωτερικών. 

Με τις αυστηρές προϋποθέσεις που έθεσα. 

Η Ελλάδα πλέον θα μπορούσαμε να δηλώσουμε ότι φαίνεται να χαράσσει μια πιο
«ενεργή» εξωτερική πολιτική. Τι πιστεύετε ότι έχει αλλάξει;

Για να πούμε ότι είναι ενεργός η εξωτερική πολιτική θα πρέπει να δούμε έναν ισχυρό λόγο που θα περιέχει με καθαρότητα  όλη τη δέσμη των ελληνικών απαιτήσεων και αξιώσεων. Αυτό το λέω γιατί πιστεύω ότι δεν μπορεί να είμαστε συνεχώς σε άμυνα. Εννοώ ότι θα πρέπει να δώσουμε στον διεθνή κόσμο, στον περίγυρο, στην Ευρώπη, σε όλους, το ποιες είναι οι απαιτήσεις της Ελλάδος με όλα αυτά τα προβλήματα που έχουν συσσωρευθεί από την τεράστια πίεση που δεχόμαστε από τους γείτονες. Άρα, για να πω ότι άλλαξε κάτι πρέπει να δω αυτή τη συμπεριφορά που θα φτάσει σε όρια συνείδησης και στους απλούς νοήμονες πολίτες αλλά και στους διεθνείς οργανισμούς και στις ξένες δυνάμεις.

Από την εμπειρία σας, ποια θεωρείτε ότι είναι τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα  στην εξωτερική πολιτική;

Είναι δύσκολο να πούμε για μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα γιατί το τεστ της πολιτικής και της διπλωματίας δεν είναι το πως ξεκινά μια κριτική αντίληψης της  πολιτικής αλλά το πως τελειώνει. Άρα, θα πρέπει να δούμε με ενθουσιασμό και δημόσια υποστήριξη πως μπορούμε να τελειώσουμε ό,τι ξεκινήσαμε. Επομένως, δε θέλω να πω τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα αλλά ότι θα πρέπει η ιδέα και η εικόνα που έχουμε δώσει στον κόσμο ότι η Ελλάδα είναι μια δύναμη που υποστηρίζει το διεθνές δίκαιο και τη στρατηγική της στην εξωτερική πολιτική αλλά και τις διαπραγματευτικές της ικανότητες να συνδυάζεται με μια εθνική ενότητα στην αντίληψη της υποστήριξης των προβλημάτων και με μια καλή ενορχήστρωση της εσωτερική μας υποδομής. Τόσο στις αμυντικές δαπάνες όσο και στην εξωτερική πολιτική πρέπει να δημιουργηθούν ισχυρά συστήματα, αναφέρομαι πχ στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, το οποίο πρέπει να στελεχωθεί, στη λειτουργία των αμυντικών υποδομών της χώρας ώστε να μην εξαρτόμαστε σε τόσο μεγάλο βαθμό  από τους ξένους.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα, η Ελλάδα πέρα από τους παραδοσιακούς της συμμάχους έχει προβεί και σε νέες συμμαχίες. Πιστεύετε ότι θα πρέπει να στραφεί και σε άλλες συμμαχίες κι αν ναι σε ποιες ;

Εδώ και πολλά χρόνια οι συμμαχίες που έχουν διαμορφωθεί υπαγορεύθηκαν από συγκεκριμένα συμφέροντα και ανάγκες. Παρά λοιπόν αυτή την κινητική διπλωματία πρέπει να δούμε απτά αποτελέσματα .Όπως έλεγε ο γραμματέας του Συνεδρίου της Βιέννης Άνταμ Τσαρτορίσκι « ένα Συνέδριο ή μια ιδέα δε μπορεί μόνο να χορεύει πρέπει και να προχωράει »!

Θέλω λοιπόν ως επαγγελματίας διπλωμάτης που αφιέρωσα τη ζωή μου στην Υπηρεσία του ελληνικού κράτους να δω αυτές τις συμμαχίες, το αποτέλεσμα τους, δηλαδή την Ελλάδα να προχωράει. Η Πατρίδα μας πρέπει να κερδίσει αναγνώριση και σεβασμό από τους ξένους και τους γείτονες ώστε να αντιληφθούν πως δεν κάνουμε συμμαχίες μόνο για τις συμμαχίες δηλαδή για το μέλλον των κινήσεων μας αλλά για να ενισχύσουμε τη θέση μας, διεθνώς. Η βελτίωση  αυτής της θέσης της Ελλάδος θα προκύψει μέσα από τις εσωτερικές διεργασίες που προανέφερα

Πως κρίνετε το άνοιγμα της Ελλάδας στις χώρες της Αφρικής;

Νομίζω ότι δεν είναι αρκετό διότι στην Αφρική είχαμε μεγάλες και ισχυρές ελληνικές κοινότητες που θα μπορούσαν με την οικονομική τους δύναμη να παίξουν μεγάλό ρόλο. Δυστυχώς, η Αφρική αφέθηκε όχι μόνο από εμάς αλλά και από τις μεγάλες δυνάμεις σε μια κατάσταση την οποία γνωρίζουμε όλοι και από αυτή την άποψη θα πρέπει να γίνει επανασχεδιασμός  της πολιτικής μας για να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συμμαχίες στην Αφρική βορρά, νότο, ανατολή και δύση.

Το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας φαίνεται πως μετατοπίζεται προς την Ασία. Τι ενέργειες πρέπει να γίνουν ώστε η Ελλάδα να μην είναι ουραγός στις εξελίξεις;

Η Ελλάδα πρέπει με έξυπνο τρόπο να συμβάλει στην αντίληψη ότι όλες οι κινήσεις στο διεθνές στερέωμα και πολύ περισσότερο στην Ασία θα πρέπει να γίνονται με γνώμονα την καλή γνώση της ιστορίας. Η ενδυνάμωση την ελληνικών διπλωματικών αποστολών στην Ασία είναι το ζητούμενο, από την άλλη όμως, σε διεθνές επίπεδο όπως είπα θα πρέπει να κάνουμε να αντιληφθούν όλες οι πτέρυγες που δημιουργούν εντάσεις σε πολλές περιοχές της Ασίας ότι η επιβολή στρατιωτικών λύσεων και η απομόνωση περιοχών είναι επισφαλής λύση στη διπλωματία και ότι εκτός των άλλων δημιουργεί κύματα ανεξέλεγκτης μετανάστευσης. Θα πρέπει λοιπόν η Ελλάδα, με σύμμαχο την ιστορία και την καλή ψυχολογία των άλλων λαών να κατανοήσει τις αξίες της περιοχής και να γίνει ένα ισχυρό σημείο πολιτικής. Οι πολιτικοί ηγέτες να επιστρέψουν στην σοβαρή και έξυπνη εξέταση των αποτελεσμάτων και όχι να ανταγωνίζονται. Η Ασία είναι ανερχόμενη δύναμη και θα πρέπει να μην την κάνουμε να ενδιαφερθεί μόνο για το πως θα μιμηθεί τη δική μας πολιτική αλλά για το πως θα αναπτύξει την  ειρήνη με την ελληνική συνύπαρξη και την υποστήριξη τους. 

Η Λατινική Αμερική είναι μια περιοχή στην οποία η ελληνική εξωτερική πολιτική δεν έχει δώσει την πρέπουσα σημασία. Πιστεύετε ότι αυτό πρέπει να αλλάξει κι αν ναι πως;

Είναι ασυμβίβαστο με τους κανόνες τις υπάρχουσας παγκόσμιας τάξης να μην έχεις εμπλοκή όσο το δυνατόν σε περισσότερους γεωγραφικούς χώρους. Η Λατινική Αμερική είναι ένας χώρος που με ενδιέφερε ανέκαθεν γιατί ως φοιτητής είχα κάνει την πρώτη μου διατριβή για τη θέση της Λατινικής Αμερικής στον κόσμο. Ήθελα να πω ότι είναι δύσκολο για μια Ελλάδα, με τόσα προβλήματα στην περιοχή στην οποία βρισκόμαστε να ζητάμε πράγματα που δεν είναι ρεαλιστικά. Παρόλα αυτά επισημαίνω ότι έχουμε τη δύναμη να συγκεντρώσουμε το βάρος μας στα μεγάλα ζητήματα της Λατινικής Αμερικής και να παίξουμε ρόλο με λαούς που έχουν εκφρασμένη εκτίμηση στο ρόλο και την ιστορία της Ελλάδος.

Η εντατική ενημέρωση της διεθνούς κοινότητας για τα προβλήματα με τη γείτονα χώρα, φαίνεται πως αποδίδει. Γιατί αργήσαμε τόσο στο να προβούμε σε τέτοιες ή αντίστοιχες ενέργειες; Πιστεύετε ότι είναι η αρχή μιας νέας εθνικής στρατηγικής;

Μακάρι να είναι έτσι. Μακάρι να είμαστε στην αρχή μιας νέας στρατηγικής. Πιστεύω ότι έγιναν πολλές προσπάθειες στην πορεία του χρόνου ώστε να δημιουργηθούν κάποιες ευνοϊκές συγκυρίες  για εμάς αλλά αποδείχθηκε ότι ένας φαύλος κύκλος πρέπει να σπάσει έναν κύκλο αδράνειας. Οφείλουμε να βάλουμε στο παιχνίδι μια νέα έννοια, την έννοια του ελληνισμού. Ο ελληνισμός, είναι αυτός που θα δώσει μια καλύτερη στρατηγική λύση στα θέματα μας. Άρα, πρέπει  να επανεξετάσουμε το ρόλο μας στα θέματα της διεξαγωγής  των συνομιλιών, σε όλα τα επίπεδα. Να προστατεύσουμε τα ζωτικά εθνικά μας συμφέροντα και να είμαστε στη θέση ισχυρών διαμεσολαβητών ώστε να ηγηθούμε όσων αναγκαίων αλλαγών απαιτούνται .Να αναζητήσουμε με τους γείτονες συνθήκες σταθερής ασφάλειας. Από αυτή την άποψη, όπως σας είπα είναι πολύ σημαντικό να έχουμε μια ριζοσπαστική εθνική συνεννόηση χωρίς αποκλεισμούς. Αυτό είναι το σημαντικότερο απ’ όλα, γιατί όλα τα πράγματα έτσι όπως εξελίσσονται θα οδηγήσουν αργά ή γρήγορα σε μια συνεννόηση η οποία δεν πρέπει να είναι αντικείμενο αυτοσχεδιασμού. Να χτίσουμε τις σχέσεις μας, να τις καλλιεργούμε και να τις προλάβουμε ώστε να πείσουμε και την κοινή γνώμη ότι οι διαφορές που έχουμε, μπορούμε και πρέπει να τις συζητήσουμε και να τις διαπραγματευτούμε και ότι η δική μας στάση δεν πρέπει να είναι στάση σιωπής ούτε στάση αδράνειας αλλά στάση τεκμηριωμένη και αποφασιστική.

Η κατάσταση στην ανατολική Ευρώπη μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας είναι τεταμένη. Σε ενδεχόμενη περαιτέρω κλιμάκωση η Ελλάδα ως χώρα του ΝΑΤΟ, που διατηρεί ταυτοχρόνως και καλές σχέσεις με τη Ρωσία, πως θα πρέπει να αντιδράσει;

Η δημόσια συζήτηση για την Ουκρανία και τα προβλήματα που έχουν  ανακύψει νομίζω ότι δείχνουν με καθαρό τρόπο ότι δεν έχουμε αντιληφθεί το πως διαμορφώθηκε η εξέλιξη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο και ότι δεν έχουμε αντιληφθεί ότι η αντιπαράθεση δεν έχει να κάνει με πολέμους που ξεκινάνε με μεγάλο ενθουσιασμό και υποστήριξη αλλά που τελειώνουν μονομερώς στη διεθνή πολιτική και τη διπλωματία. Κατά την αντίληψή μου η Ρωσία, πρέπει να αποδεχθεί ότι η προσπάθεια που κάνει και ο τρόπος που αντιλαμβάνεται την ιστορία των αυτοεκπληρούμενων κύκλων αμοιβαίων πιέσεων πρέπει να αλλάξει. Η δε Δύση να καταλάβει ότι για τη Ρωσία η Ουκρανία δεν είναι απλώς μια ξένη χώρα. Η γραφειοκρατική μας διαστολή και στην Ε.Ε. αλλά και η υποταγή του στρατηγικού στοιχείου στην εσωτερική πολιτική θα πρέπει να συμβάλει στην μετατροπή της κρίσης σε διαπραγμάτευση. Άλλωστε, η εξωτερική πολιτική είναι η τέχνη του καθορισμού προτεραιοτήτων. Στην Ουκρανία, αν δεν γίνει μεγάλη προσχεδιασμένη προβοκάτσια, είμαστε στην αρχή μιας διπλωματικής συνεννόησης και όχι στην αρχή ενός πολέμου αλλά και πολιτικών σοβαρών ανάκατα νέων 

Πρόσφατα είδαμε τον Πρόεδρο της Τουρκίας να μεταβαίνει στην Αλβανία και να προσπαθεί να ασκήσει επιρροή στα εσωτερικά ζητήματα της χώρας, από την εμπειρία σας μιας και εργαστήκατε εκεί, ποια είναι τα λάθη που έχει κάνει από μέρους της η ελληνική εξωτερική πολιτική; Μπορεί να αντιστρέψει το κλίμα που έχει διαμορφωθεί προς όφελός της;

Τα Βαλκάνια, είναι μια ιδιόμορφη στρατηγική και γεωγραφική ζώνη. Σε αυτή τη στρατηγική και γεωγραφική ζώνη θα έπρεπε πολύ περισσότερο από άλλες χώρες να έχουμε μια μακροπρόθεσμη και σταθερή εξωτερική πολιτική. Είχαμε ξεκινήσει το ’90, με έναν α ή β τρόπο, τον οποίο δεν διατηρήσαμε. Αυτή η επιρροή των Τούρκων στην Αλβανία, έχει από παλιά ακολουθηθεί και δεν είναι καινούργια. Από την εποχή που εμείς μπαίναμε σε μια κρίση με τους δανεισμούς και με την εσωστρέφεια οι Τούρκοι έχτιζαν το μέλλον τους στα Βαλκάνια, στην Ασία και στη μέση Ανατολή. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι εμείς που είμαστε εξοικειωμένοι  με την περιοχή θα έπρεπε να γνωρίζουμε ότι εδώ είναι ένα μεγάλο τεστ που έπρεπε να μας δημιουργήσει την απόλυτη ικανοποίηση και όχι την ισορροπημένη δυσαρέσκεια .Τα συγκρίσιμα στοιχεία είναι υπερ μας. Τι πρέπει να κάνουμε; Κατ’ αρχήν, να δώσουμε μεγαλύτερη σημασία στην εθνική μας μειονότητα που έχουμε στην Αλβανία. Θα πρέπει να αισθανθεί ότι είναι κυρίαρχος του παιχνιδιού όχι εις βάρος των Αλβανών αλλά προς όφελος της ελληνικής ταυτότητας και ενότητας. Δεύτερον, με τρόπο ώστε να γίνει αντιληπτός να δημιουργήσουμε τη μεγαλύτερη δυνατόν πολιτιστική επιρροή, η οποία δεν είχε αποκλειστεί από τους λαούς που γειτονεύουν με εμάς κι όχι μόνο με την Αλβανία αλλά με όλα τα Βαλκάνια. Να δείξουμε την πραγματικότητα και όχι να ανοίγουμε τα σύνορα για να βλέπουν οι γείτονες μια ελληνική αμετροέπεια στα θέματα της πολιτιστικής ανάπτυξης και της ταυτότητας. Να υποστηρίξουμε την ελληνική γλώσσα και να δημιουργήσουμε συνθήκες καλής υποδοχής σε όλους τους πληθυσμούς των Βαλκανίων. Αυτά είναι ζητήματα που νομίζω ότι όλοι μπορούν να αξιολογούν η να αποδέχονται αλλά δύσκολα τα πραγματοποιούν στην πράξη.

Έλληνες υπάρχουν σχεδόν σε όλο τον κόσμο. Γιατί η ελληνική εξωτερική πολιτική μέσω αυτών, δεν επιχειρεί να εφαρμόσει την ήπια ισχύ;

Η ήπια ισχύς που λέτε είναι αποτέλεσμα μιας συναίσθησης που πρέπει να δημιουργηθεί σε όλους τους Έλληνες που διαμένουν σε όλο τον κόσμο ότι η μητρόπολη, η Ελλάδα, δηλαδή, είναι ισχυρή χώρα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει στο εσωτερικό να αισθανθούμε ότι είμαστε  κυρίαρχοι του παιχνιδιού, ότι έχουμε τις καλύτερες θεσμικές  διαδικασίες. Οτι είμαστε, αυτό που είπα, απόλυτοι κυρίαρχοι του παιχνιδιού. Έτσι, ο ελληνισμός που βρίσκεται εκτός συνόρων θα αισθανθεί ότι είναι και αυτός κυρίαρχος και ότι έχει να κάνει με μια χώρα η οποία μπορεί να χαράσσει το δικό της μέλλον χωρίς δεκανίκια.

Πως θα πρέπει να αντιδράσει η Ελλάδα σε σχέση με τους Ταλιμπάν;

Με το Αφγανιστάν η Ελλάδα είχε πάντα σχέσεις ιδιαίτερες, εννοώ από την ιστορική εξέλιξη και ταυτότητα μας, τη μελέτη όλης της ιστορίας. Ήδη απ’ ότι πληροφορούμαι, κάποιες χώρες στην Ευρώπη έχουν αρχίσει ήδη το διάλογο και συζητούν με τους Ταλιμπαν. Δεν πρόκειται για μια εύκολη κατάσταση. Η Ελλάδα απλά πρέπει να ισχυροποιήσει ανεξάρτητα από αυτό που με ρωτάτε τη διπλωματική της παρουσία  και τους θεσμούς εννοώ τις αντιλήψεις της στρατηγικής παρουσίας σε όλες τις χώρες μηδέν εξαιρουμένου του Αφγανιστάν. Η Ελλάδα, θα πρέπει να παλέψει, μέσα από τις συμμαχίες, να δημιουργήσει ένα καλό καθέτως σχέσεων και διεξόδων χωρίς να βλάψει την εθνική της πολιτική και χωρίς να προκαλέσει καινούργια μεταναστευτικά κύματα. Επομένως, το τι γίνεται σε μια χώρα είναι δικό της θέμα, το πως όμως οι διεθνείς οργανισμοί, οι διεθνείς συμμαχίες, στις οποίες συμμετέχουμε, θα αντιληφθούν την πορεία των εξελίξεων είναι ζήτημα ζυμώσεων που πρέπει να γίνουν μέσα στις ίδιες τις συμμαχίες. Η Ελλάδα, θα πρέπει προς αυτή την κατεύθυνση να δράσει και να υποστηρίξει το διεθνές  δίκαιο και τα δικαιώματα  των λαών. 

Πως κρίνετε τη συνάντηση του Πρωθυπουργού με τους πρέσβεις. Θεωρείτε ότι θα έπρεπε να είχε υιοθετηθεί εδώ και χρόνια αυτή η ενέργεια;

Είμαι της γνώμης, ότι θα έπρεπε κάθε χρόνο να γίνεται αυτή η διαδικτυακή ή η ζωντανή συνάντηση και είμαι χαρούμενος γιατί αυτή τη φορά ο Πρωθυπουργός πήρε την πρωτοβουλία να είναι παρών, όπως και ο Υπουργός Εξωτερικών ώστε να συζητήσουν δια ζώσης ,έστω και διαδικτυακά. Έγιναν και άλλες προσπάθειες στο παρελθόν πολλές φορές δε συναντηθήκαμε ως  πρέσβεις με τον Υπουργό Εξωτερικών αλλά νομίζω ότι η συμμετοχή του Πρωθυπουργού είναι ακόμα πιο ενδιαφέρουσα. Θα έπρεπε αυτή η πρωτοβουλία να γίνεται κάθε χρόνο με τα συμπεράσματα να αναλύονται, στη συνέχεια, από μια ειδική μονάδα του Υπουργείου Εξωτερικών

Με αφορμή τις συγκρούσεις στο Ναργκόνο- Καραμπάχ, από την εμπειρία σας στο Αζερμπαϊτζάν, πιστεύετε ότι θα υπάρξει η ενοποίηση των τουρκόφωνων χωρών που είναι και επιδίωξη της Τουρκίας;

Δεν ξέρει κανείς τι θα γίνει στο μέλλον μπορούμε μόνο εάν έχουμε τα πραγματικά δεδομένα να κρίνουμε. Αυτό που συνέβη σίγουρα έδωσε μια ισχυρότερη θέση στην Τουρκία και ένα ρόλο διαιτητή στη Ρωσία. Πολλά θα εξαρτηθούν και από τις διεθνείς συγκυρίες που θα παρουσιαστούν. Είναι  ένα ενδιαφέρον ζήτημα που χρήζει μιας πολύ σοβαρής και επισταμένης διπλωματικής ανάλυσης από δικής μας πλευράς.

Τέλος, σε ότι αφορά τη διπλωματία της ενέργειας και έπειτα από τη στάση της Αμερικής σχετικά με τον EMGF. Πρώτον, τι θα πρέπει να αναμένουμε ως χώρα και δεύτερον τι ενέργειες θα πρέπει να γίνουν από μέρους της Ελλάδας σε ότι αφορά τον ενεργειακό κλάδο;

Το τι θα συμβεί στην ενέργεια είναι ζήτημα πολιτικών που θα αποφασίσουν οι μεγάλες κυρίως δυνάμεις για να το πούμε με σαφήνεια και με ρεαλισμό. Είναι  πολύ δύσκολα τα πράγματα εάν επικρατήσουν οι στρατιωτικές αντιπαλότητες και δε μπορέσουμε να βρούμε διεξόδους στη διπλωματία. Η γνώμη μου είναι ότι τα προβλήματα που θα δημιουργηθούν θα είναι πολύ μεγάλα εάν η Ευρώπη δεν διαμορφώσει μια άποψη πολιτική αλλά και στρατηγική για τα ενεργειακά ζητήματα και δεν υπάρχει κατά έναν τρόπο μια καλή μελέτη όλων των προοπτικών που θα δημιουργηθούν. Η ενέργεια, θα παραμείνει ένας τρόπος με τον οποίο θα κινηθούν οι οικονομίες στα επόμενα τουλάχιστον δέκα χρόνια. Άρα, θα πρέπει να δούμε ποιο είναι αυτό που συμφέρει περισσότερο την ελληνική πλευρά και σε αυτό χρειαζόμαστε μια εθνική συνεννόηση, επιμένω σε αυτό, γιατί μόνο έτσι μπορούμε να προχωρήσουμε.

Εν κατακλείδι, οι εξελίξεις και τα μέτωπα που καλείται να αντιμετωπίσει η Ελλάδα είναι πολλά και ποικίλα. Φαίνεται, πως το τελευταίο χρονικό διάστημα χαράσσει μια νέα εθνική στρατηγική σε ότι αφορά την εξωτερική πολιτική, καθώς ακολουθεί μια πιο «ενεργή» διπλωματία. Η διεθνής πολιτική σκηνή είναι πιο απαιτητική καθώς οι εναλλαγές της είναι ραγδαίες, αυτό έχει ως αποτέλεσμα την προσπάθεια από μέρους της Ελλάδας να βρίσκεται ή μάλλον να επιχειρεί να βρίσκεται στον πυρήνα των εξελίξεων μέσω της διπλωματίας. Τα τελευταία χρόνια, η διπλωματία θα μπορούσε να ταυτιστεί με τη φράση του Τζων Κέννεντυ ότι « η διπλωματία είναι ένα κουπάκι με ζελέ»!

***

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κύριο Κανέλλο, που μας τίμησε με την παρουσία του και με μεγάλη προθυμία μας παραχώρησε αυτή τη συνέντευξη, αναφορικά με τις διπλωματικές προσπάθειες που επιχειρούνται το τελευταίο χρονικό διάστημα με απώτερο στόχο τη βελτίωση της θέσης της χώρας στη διεθνή πολιτική σκηνή.