Πηγή εικόνας: εδώ

Από την Εύα Καπόγιαννη, μέλους της Ομάδας Μελέτης «Διεθνούς Δικαίου»


Εισαγωγή

Τα τελευταία δύο χρόνια, η ανθρωπότητα δοκιμάζεται από την πανδημία COVID-19, η οποία έμελλε να μεταβάλλει τα παγκόσμια δεδομένα. Τόσο η επιστημονική κοινότητα, όσο και κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο, ανέλαβαν πρωταγωνιστικό ρόλο και κλήθηκαν να παρουσιάσουν μία λύση, προκειμένου να επανέλθει η “κανονικότητα”. Πολλές αμφιβολίες εγείρει, ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίστηκε και εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται η κατάσταση. 

Η πανδημία COVID-19 έχει επιπτώσεις σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινής ζωής. Στο όνομα της προστασίας της δημόσιας υγείας, όλα τα κράτη επέβαλλαν ορισμένα μέτρα, με στόχο τον περιορισμό της έξαρσης της πανδημίας. Οι αμφιβολίες που εκφράστηκαν αφορούσαν τόσο τα μέτρα που ελήφθησαν από τις κυβερνήσεις, όσο και τις λύσεις που έδωσε η επιστημονική κοινότητα: τα εμβόλια. Σε αυτό το πλαίσιο, εγείρεται προβληματισμός για τη συνταγματικότητα ή μη των ληφθέντων μέτρων και για τη πιθανή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Έχει ωστόσο βάση αυτός ο διάλογος ή όχι; Σκοπός της παρούσας ανάλυσης είναι να απαντήσει -ή έστω να προσπαθήσει να απαντήσει- στο παραπάνω ερώτημα. 

Η προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου βρίσκεται στο επίκεντρο των νομοθεσιών και των πολιτικών τόσο των κυβερνήσεων, όσο και των περιφερειακών και διεθνών οργανισμών. Εύλογη είναι λοιπόν η απορία πολλών, πώς είναι δυνατόν να λαμβάνονται μέτρα τα οποία περιορίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, και ιδίως το δικαίωμα της ελευθερίας. Ωστόσο, αυτό που δεν είναι ξεκάθαρο είναι η διαφορά μεταξύ του περιορισμού ενός δικαιώματος και της παραβίασης. Καθώς η δημόσια υγεία συνιστά ένα έννομο αγαθό, οι αρμόδιες και νόμιμες αρχές έχουν τόσο το δικαίωμα όσο και την υποχρέωση να λάβουν κάθε δυνατό μέτρο προκειμένου να προστατέψουν αυτό το αγαθό. Έτσι, βάσει Διεθνών Συνθηκών, προβλέπονται περιορισμοί, όταν αυτοί αποσκοπούν στην προστασία υπέρτερων αγαθών. 

Διεθνές Επίπεδο

Σε διεθνές επίπεδο, τα ανθρώπινα δικαιώματα προστατεύονται μέσω της Οικουμενικής Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αποτελεί το βασικό όργανο για την αντιμετώπιση των υγειονομικών κρίσεων. Η Διεθνής Κοινότητα και οι πράξεις της βασίζονται και αυτές, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), σε ένα πνεύμα ενοποίησης και μη διάκρισης, το οποίο απορρέει από τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών (άρθρο 1, παράγραφος 3). Ο ΠΟΥ, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της πανδημίας, υπέγραψε με τη Γραμματεία της Κοινοπολιτείας ένα Σύμφωνο Κατανόησης, με δέσμευση να ενισχύσουν την συνεργασία τους σε ένα ευρύ φάσμα που αφορά θέματα δημόσιας υγείας, με έμφαση την αντιμετώπιση της πανδημίας, τον εμβολιασμό, την ενίσχυσης της υγειονομικής κάλυψης και τη δόμηση ανθεκτικών συστημάτων υγείας.  

Περιφερειακό Επίπεδο

Σε περιφερειακό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, προσπαθώντας να ενσωματώσει τη μέριμνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε όλες τις πολιτικές και τα προγράμματά της, έχει δεσμευτεί να στηρίζει τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα στις εξωτερικές σχέσεις της, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας και του σεβασμού των δικαιωμάτων, των θεμελιωδών ελευθεριών και του κράτους δικαίου (άρ. 2, 3, 6 και 21 Σύμβασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης [ΣΕΕ] και άρ. 205 Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης [ΣΛΕΕ]). Στη Συνθήκη της Λισαβόνας διευκρινίζεται η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΕΕ και των κρατών-μελών της. Οι εν λόγω αρμοδιότητες διακρίνονται σε αποκλειστικές, συντρέχουσες και υποστηρικτικές. Ένας από τους τομείς που αφορούν οι συντρέχουσες αρμοδιότητες της ΕΕ, είναι ο τομέας της δημόσιας υγείας, σύμφωνα με το άρ. 4 της ΣΛΕΕ (Οι συντρέχουσες αρμοδιότητες της ΕΕ και των χωρών της αφορούν τους εξής τομείς: […] τις κοινές προκλήσεις για την ασφάλεια στον τομέα της δημόσιας υγείας, με περιορισμό στις πτυχές που καθορίζονται στη ΣΛΕΕ.”). Εξάλλου, η ΕΕ οφείλει, μέσα από τις πολιτικές και τις πρακτικές της, να διασφαλίζει τη δημόσια υγεία, γεγονός που προβλέπεται από το άρθρο 168 (ειδικά παράγραφος 1) της ΣΛΕΕ. Κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης, εξασφαλίζεται υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας του ανθρώπου. Η δράση της Ένωσης, η οποία συμπληρώνει τις εθνικές πολιτικές, αποβλέπει στη βελτίωση της δημόσιας υγείας, καθώς και στην πρόληψη της ανθρώπινης ασθένειας σε όλες τις μορφές της και στην αποτροπή των πηγών κινδύνου για την σωματική και ψυχική υγεία. Η δράση αυτή καλύπτει την καταπολέμηση των μεγάλων πληγών της ανθρωπότητας στον τομέα της υγείας, ευνοώντας τη διερεύνηση των αιτιών τους, τη μετάδοση και τη πρόληψή τους, καθώς και την ενημέρωση και τη διαπαιδαγώγηση στον τομέα της υγείας,  αλλά και την επαγρύπνηση για τις σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά αυτής, την κήρυξη συναγερμού σε περίπτωση τέτοιων απειλών και την καταπολέμησή τους.

Ο ενοποιητικός χαρακτήρας της ΕΕ σε περιπτώσεις κρίσεων

Μέσω του άρθρου 1 της ΣΕΕ προβλέπεται και ο ενοποιητικός χαρακτήρας του εγχειρήματος της ΕΕ, βάσει του οποίου δομήθηκε ένα θεσμικό πλαίσιο το οποίο προβλέπει τη συνεργασία και την ενότητα των κρατών σε όλες τις διαστάσεις της λειτουργίας τους. Αυτό το ενοποιητικό πνεύμα που διέπει την ΕΕ, θέτει την αντιμετώπιση της πανδημίας ως έναν κοινό στόχο των κρατών μελών. Αυτό περιλαμβάνει και την αντιμετώπιση καταστάσεων και κρίσεων, οι οποίες έχουν πλήξει όχι μόνο ένα κράτος, αλλά το παγκόσμιο σύστημα εξ ολοκλήρου. Μια τέτοια κατάσταση είναι η υγειονομική κρίση της COVID-19. Το ζήτημα που τίθεται είναι εάν ο ενοποιητικός παράγοντας συμβάλλει στην από κοινού αντιμετώπιση μιας κρίσης υγειονομικού χαρακτήρα, η οποία επηρεάζει παράλληλα πολλές διαφορετικές πτυχές της λειτουργίας των κρατών: την οικονομία, την πολιτική και τη συνοχή τόσο στο εσωτερικό των χωρών, όσο και στις μεταξύ τους σχέσεις. 

Καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση περιλαμβάνει πολλά κράτη μέλη, το καθένα από τα οποία έχει διαφορετικό πολιτισμό, σύσταση και νόμους, έχει αναπτύξει το δικό της (ενωσιακό) Δίκαιο και δύο βασικές συνθήκες, τη ΣΕΕ και τη ΣΛΕΕ, προκειμένου να καταστεί δυνατή η διακρατική συνεργασία. Η αρχή της διάκρισης αποτελεί ίσως και τη βάση της εφαρμογής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς προτάσσει την ίση εφαρμογή των μέτρων προς όλα τα άτομα. Η αρχή της διάκρισης, λοιπόν, δεν εντοπίζεται μόνο στο εσωτερικό δίκαιο, αλλά σε κάθε σύμβαση, ευρωπαϊκή και οικουμενική. Στη προκειμένη περίπτωση, σύμφωνα με το άρθρο 21 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΧΘΔΕΕ), το οποίο αντιστοιχίζεται στο άρθρο 14(1) του Χάρτη, “κάθε διάκριση […] θα απαγορεύεται”

Βάσει αυτής της αρχής, η Ευρωπαϊκή Ένωση λαμβάνει μέτρα με σκοπό  τον περιορισμό της έξαρσης της πανδημίας, συντονίζοντας τις διαγνωστικές στρατηγικές της και διευκολύνοντας την προμήθεια προστατευτικού και ιατρικού εξοπλισμού προς όλα τα κράτη-μέλη. Φυσικά, δεν θα μπορούσε να παραλειφθεί η εμβολιαστική εκστρατεία, στο πλαίσιο της οποίας η ΕΕ προσπάθησε να αναπτύξει μια κοινή προσέγγιση για ασφαλή εμβόλια κατά της COVID-19. Το συγκεκριμένο γεγονός φέρει στο προσκήνιο ένα άλλο ζήτημα, αυτό της κοινωνικής πόλωσης, τόσο στο εσωτερικό του κάθε κράτους μέλους, όσο και στην ΕΕ εν γένει. Αυτή η κοινωνική πόλωση φαίνεται να απειλεί την κοινωνική συνοχή, η οποία αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του ενοποιητικού στόχου και χαρακτήρα της Ένωσης. Δύο είναι τα “στρατόπεδα” που εμφανίζονται στο μέτωπο αυτής της πόλωσης: αυτό στο οποίο τα άτομα τίθενται υπέρ του εμβολιασμού, αφού το αντιμετωπίζουν σαν το “εισιτήριο” για την έξοδο από την παρούσα υγειονομική κρίση, και αυτό των “αντιεμβολιαστών”, οι οποίοι θεωρούν το εμβόλιο ως ένα ακόμη μέσο των κυβερνήσεων για έλεγχο και καθορισμό του βαθμού ελευθερίας που παρέχεται. Συνοψίζοντας, η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να διατηρήσει ακέραιο τον ενοποιητικό της χαρακτήρα. Μέσω των πολιτικών της παρέχει σε όλα τα κράτη προνόμια, τα οποία συνιστούν τη βάση της συνεργασίας των κρατών με την ΕΕ. 

Νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου 

Πέρα όμως από τις παραπάνω Συνθήκες, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ).Οι προσφυγές σχετικά με την υγειονομική κρίση του Covid-19 ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου εγείρουν ερωτήματα βάσει ορισμένων διατάξεων της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ιδίως όσον αφορά το δικαίωμα στη ζωή, την απαγόρευση των βασανιστηρίων και κάθε απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης, το δικαίωμα στην ελευθερία και την ασφάλεια, το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, την ελευθερία της θρησκείας, την ελευθερία της έκφρασης, την ελευθερία επανένωσης, την προστασία της ιδιοκτησίας και την ελευθερία μετακίνησης”. Ένα παράδειγμα της αντίδρασης ως προς τον τρόπο διαχείρισης της πανδημίας, αποτελεί μια υπόθεση η οποία έλαβε χώρα στη Γαλλία και κατά την οποία ασκήθηκε ατομική προσφυγή στο ΕΔΔΑ, με την πρόφαση της παραβίασης θεμελιωδών άρθρων της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Συγκεκριμένα, ο Γάλλος υπήκοος που προσέφυγε στο ΕΔΔΑ υποστήριξε πως παραβιάστηκαν τα άρθρα 2, 3, 8 και 10 της ΕΣΔΑ (Άρθρο 2: Δικαίωμα στη ζωή, Άρθρο 3: Απαγόρευση απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης, Άρθρο 8: Δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, Άρθρο 10: Δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης), ωστόσο το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η προσφυγή ισοδυναμούσε με actio popularis [1] και ο προσφεύγων δεν μπορούσε να θεωρηθεί θύμα των επικαλούμενων παραβιάσεων, υπό την έννοια του άρθρου 34 της Σύμβασης [2].

Η περίπτωση της Ελλάδας

Καθώς η παρούσα ανάλυση λαμβάνει χώρα στην Ελλάδα, κρίνεται αναγκαίο να μελετηθεί και η περίπτωση της Ελλάδας. Σε συνάρτηση λοιπόν με το διεθνές και περιφερειακό επίπεδο, σε εθνικό επίπεδο (“μια σειρά μέτρων έχει εγκριθεί τα τελευταία χρόνια, στοχεύοντας στην περαιτέρω ενίσχυση του επιπέδου προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα.[…]” Διεθνές Δίκαιο και Ανθρώπινα Δικαιώματα, Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδος στα Ηνωμένα Έθνη, 2012), το Σύνταγμα έχει κατοχυρώσει την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ισότιμη αντιμετώπιση του ατόμου από το νόμο μέσα από πολλά άρθρα, με πρωταρχικό το άρθρο 4 παρ. 1 (“Οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου.”). Ωστόσο, το άρθρο το οποίο αποδεικνύει πως κανένα από τα ληφθέντα εκ της κυβέρνησης μέτρα δεν ήταν ούτε αντισυνταγματικό, ούτε αποτέλεσε παραβίαση κάποιου θεμελιωδους δικαιώματος του ανθρώπου, είναι το άρθρο 5  και συγκεκριμένα η ερμηνευτική δήλωση που περιλαμβάνεται σε αυτό. Σύμφωνα με αυτήν, “στην απαγόρευση της παραγράφου 4 δεν περιλαμβάνεται η απαγόρευση της εξόδου με πράξη του εισαγγελέα, εξαιτίας ποινικής δίωξης, ούτε η λήψη μέτρων που επιβάλλονται για την προστασία της δημόσιας υγείας ή της υγείας ασθενών, όπως ο νόμος ορίζει”. Σε αυτό το πλαίσιο, καθίσταται σαφές ότι τα μέτρα που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας συνιστούν περιορισμούς και όχι κάποια παραβίαση. 

Αναγνωρίζονται λοιπόν δύο βασικά είδη περιορισμού: οι “θεμιτοί/επιτρεπτοί περιορισμοί” και οι “παρεκκλίσεις”. Να σημειωθεί μάλιστα πως, παρά το φαινομενικά απόλυτο χαρακτήρα τους, σχεδόν όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα μπορούν να περιοριστούν (Περράκης, 2013).  Επομένως, τα ληφθέντα εκ των κυβερνήσεων μέτρα δεν παραβίασαν κάποιο ανθρώπινο δικαίωμα: απλά το περιόρισαν, καθώς, εάν κατά τη λήψη των περιορισμών πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις, δεν αποτελούν καταρχήν καταπάτηση του δικαιώματος και καθολική αποστέρηση αυτού (στην περίπτωση της Ελλάδας, αναφερόμαστε πιο συγκεκριμένα στο International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR), αλλά και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕυρΣΔA). Ως προς το πρώτο, η δυνατότητα εφαρμογής ενός θεμιτού περιορισμού προβλέπεται σε διάσπαρτες διατάξεις, εκ των οποίων ιδιαίτερης αναφοράς χρήζει το άρθρο 12 περί ελεύθερης μετακίνησης, η παρ. 3 του οποίου προκρίνει επίσης την προστασία της δημόσιας υγείας ως ένα νόμιμο σκοπό. Στη δε ΕυρΣΔΑ, τέτοιες περιπτώσεις εντοπίζονται σχετικά εύκολα στις δεύτερες παραγράφους των άρθρων 8-11 (προστασία ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, ελευθερία θρησκείας και συνειδήσεως, ελευθερία έκφρασης, ελευθερία συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι). Ας επισημανθεί -για λόγους πληρότητας- πως η ελευθερία μετακινήσεων προβλέπεται και στο 4ο Πρόσθετο Πρωτόκολλο της ΕυρΣΔΑ, το οποίο η χώρα μας δεν έχει  υπογράψει λόγω της πρόβλεψης μαζικών απελάσεων.)

Η συνταγματικότητα ή μη των μέτρων

Εάν κάποιος μελετήσει τη νομική υπόσταση των μέτρων που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, μπορεί να διαπιστώσει πως τα μέτρα αυτά δεν ήταν αντισυνταγματικά, όπως ένα κομμάτι της κοινής γνώμης ίσως πιστεύει. Ούτως η άλλως, όπως προαναφέρθηκε, πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις ώστε να εφαρμοστεί ένας περιορισμός. Προκειμένου ένας περιορισμός να είναι νόμιμος, οφείλει να πληροί τις εξής 5 προϋποθέσεις: η εξυπηρέτηση ενός νόμιμου σκοπού, η αναλογικότητα, η αναγκαιότητα, η τήρηση της αρχής της μη διάκρισης και η νομιμότητα. Πρώτον, προκειμένου ένας περιορισμός των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων να είναι νόμιμος, θα πρέπει να εξυπηρετεί ένα νόμιμο σκοπό (όπως είναι η διασφάλιση της δημόσιας υγείας). Ως δεύτερη προϋπόθεση τίθεται ο εν λόγω περιορισμός να είναι αναλογικός, δηλαδή τα μέτρα να είναι ανάλογα των στόχων οι οποίοι έχουν τεθεί από τη Πολιτεία. Τρίτη προϋπόθεση είναι η αναγκαιότητα, δηλαδή οι περιορισμοί αυτοί να προβλέπονται από το Διεθνές Δίκαιο και από τις σχετικές Διεθνείς Συμβάσεις ΑΔ. Σύμφωνα με τις τελευταίες, όταν συντρέχει νόμιμος σκοπός (στη προκειμένη περίπτωση, η πανδημία), τα μέτρα που προτείνονται από τις εκάστοτε δημόσιες αρχές, εφαρμόζονται, επειδή ακριβώς γίνεται γνωστή η αναγκαία φύση τους λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών. Η τέταρτη προϋπόθεση είναι η τήρηση της αρχής της μη διάκρισης (η πρώτη πρόταση του άρθρου 2 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, δηλώνει: “Όλοι δικαιούνται όλα τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που δηλώνονται από αυτή τη διακήρυξη, χωρίς καμία διάκριση κάποιου είδους , όπως η φυλή, το χρώμα, το φύλο, η γλώσσα, η θρησκεία, πολιτική ή άλλη άποψη, εθνική ή κοινωνική καταγωγή, ιδιοκτησία, η γέννηση ή άλλο στάτους”. Η Οικουμενική Διακήρυξη επίσης προσφωνεί την ισότητα και τη μη διάκριση στο άρθρο 7: “ Όλοι είναι ίσοι ενώπιον του νόμου και δικαιούνται χωρίς καμία διάκριση την ίση προστασία από τον νόμο. Όλοι δικαιούνται ίση προστασία ενάντια κάθε είδους διάκρισης σε περίπτωση παραβίασης αυτής της διακήρυξης και ενάντια σε οποιαδήποτε υποκίνηση σε τέτοια διάκριση”, δηλαδή η απαγόρευση λήψης μέτρων τα οποία ενδέχεται να οδηγήσουν σε κάθε είδους διακρίσεις. Συνεπώς, τα μέτρα είναι υποχρεωτικό να έχουν καθολική και ίση εφαρμογή. Η πέμπτη και τελευταία προϋπόθεση είναι αυτή της νομιμότητας, δηλαδή τα ληφθέντα μέτρα να προβλέπονται από τον νόμο, με τρόπο σαφή, κατανοητό και μη αυθαίρετο. Σε αυτόν περιλαμβάνονται: α) οι Διεθνείς Συνθήκες οι οποίες έχουν εισαχθεί στο εθνικό δίκαιο και β) οι διοικητικές κανονιστικές πράξεις που εκδίδονται βάσει νομοθετικής εξουσιοδότησης (Καραβίας, 2017). Από τα παραπάνω προκύπτει λοιπόν, πως τα μέτρα που ελήφθησαν, στο όνομα της προστασίας της δημόσιας υγείας, δεν ήταν αντισυνταγματικά.

Αντί επιλόγου

Με βάση τα ανωτέρω, προκύπτει ότι δεν τίθεται κάποιο ζήτημα αντισυνταγματικότητας ή παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ερώτημα που έφερε στο προσκήνιο οι προκλήσεις και αναγκαιότητες για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Ωστόσο, τα μέτρα που επιβλήθηκαν στο πλαίσιο του περιορισμού της πανδημίας, έφεραν περιορισμούς αντίστοιχα στην ελευθερία, ανατρέποντας εντελώς την καθημερινότητα όλων και αναδιαμορφώνοντας τη κοινωνία εξ ολοκλήρου. Βάσει όμως τόσο της διεθνούς, όσο και της εθνικής νομοθεσίας, αλλά και των πρακτικών της Ε.Ε. καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως κανένα μέτρο, ούτε και πρακτική παραβίασε τα ανθρώπινα δικαιώματα, παρά μόνο τα περιόρισε, στο όνομα του εννόμου αγαθού της δημόσιας υγείας.


Υποσημειώσεις

[1] Actio Popularis: το δικαίωμα ενός πολίτη που αποτελεί μέλος οποιασδήποτε κοινότητας να να κινηθεί νομικά για τη δικαίωση ενός δημόσιου συμφέροντος

[2]“Το Δικαστήριο μπορεί να επιληφθεί της εξέτασης προσφυγής που υποβάλλεται από κάθε φυσικό πρόσωπο, μη κυβερνητικό οργανισμό ή ομάδα ατόμων, που ισχυρίζεται ότι είναι θύμα παραβίασης, από ένα από τα Υψηλά Συμβαλλόμενα Μέρη, των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στη Σύμβαση ή στα Πρωτόκολλά της. Τα Υψηλά Συμβαλλόμενα Μέρη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να μην παρεμποδίζουν με κανένα μέτρο την αποτελεσματική άσκηση του δικαιώματος αυτού.”


Βιβλιογραφία

Ακριβοπούλου, Χ. & Ανθόπουλος, Χ. (2015). Εισαγωγή στο Δίκαιο και στους Συνταγματικούς Θεσμούς. Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις Κάλλιπος. Retrieved from here.

Άρθρο 1 – Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πριν τη Συνθήκη της Λισσαβώνας) (2006) [n.d.]. Lawspot. Retrieved from here [Accessed 17/03/2022].

Άρθρο 1 – Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (n.d.). Lawspot. Retrieved from here (2009) [Accessed 17/03/2022].

Άρθρο 4: Ισότητα των Ελλήνων. Σύνταγμα της Ελλάδος, Βουλή των Ελλήνων. (Σύνταγμα 1986/2001/2008/2019)  Retrieved from here [Accessed 09/02/2022].

Άρθρο 34 – Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου – Ατομικές προσφυγές (1950) (n.d.). Lawspot. Retrieved from here ([Accessed 17/03/2022].

Διεθνές Δίκαιο και Ανθρώπινα Δικαιώματα (2012). Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη. Retrieved from here [Accessed 09/02/2022].

ΕΔΔΑ- Θεματικό Δελτίο Νομολογίας για τον Covid-19 στα ελληνικά (2022). Ένωση Ελλήνων Νομικών e-ΘΕΜΙΣ. Retrieved from here [Accessed 18/02/2022].

Ενοποιημένη απόδοση της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Μέρος Τρίτο: Οι εσωτερικές πολιτικές και δράσεις της Ένωσης – Τίτλος XIV: Δημόσια Υγεία – Άρθρο 168 (πρώην άρθρο 152 της ΣΕΚ) [2008]. Επίσημη Εφημερίδα αριθ. 115 της 09/05/2008, σ. 0122-0124. Retrieved from here [Accessed 17/02/2022].

Κατανομή των αρμοδιοτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2016). EUR-Lex – Access to European Union Law. Retrieved from here [Accessed 18/02/2022].

Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (1948). Ηνωμένα Έθνη – Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης του ΟΗΕ.  Retrieved from here [Accessed 09/02/2022].

Πανδημία και Ανθρώπινα Δικαιώματα: Αναζητώντας τη χρυσή τομή (2021). Πόρισμα της ομώνυμης Επιτροπής του 24ου Πανελληνίου Κοινοβουλίου Νέων, SAFIA – Student Association for International Affairs. Retrieved from here.

Περράκης, Σ. (2013). Ευρωπαϊκό Δίκαιο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Συμβούλιο της Ευρώπης – Ευρωπαϊκή Ένωση – ΟΑΣΕ. Εκδόσεις Ι. Σιδέρη.

Commonwealth and WHO to strengthen cooperation on health, including access to vaccines (2022). World Health Organization. Retrieved from here [Accessed 09/02/2022].

Lerch, M. (2021). Ανθρώπινα Δικαιώματα. Θεματολογικά Δελτία για την Ευρωπαϊκή Ένωση – Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Retrieved from here [Accessed 09/02/2022].
Schabas, W. A. (2015). The European Convention on Human Rights: A Commentary. Oxford Commentaries on International Law, Oxford University Press. Retrieved from here  [Accessed 09/02/2022].


logo_transparent

H SAFIA (Student Association For International Affairs) δεν υιοθετεί ως Οργανισμός πολιτικές θέσεις. Οι απόψεις που δημοσιεύονται στο The SAFIA Blog αποδίδονται αποκλειστικά στους συγγραφείς και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα τις απόψεις του Σωματείου, του Διοικητικού Συμβουλίου ή των κατά περίπτωση και καθ’ οιονδήποτε τρόπο συνεργαζόμενων φορέων.